Nụ cười chiến thắng ngạo tễu trước bản án kẻ thù của Võ Thị Thắng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước trường kỳ và gian khổ của dân tộc, đô thành Sài Gòn từng là nơi chứng kiến những trận đấu trí, đấu lực âm thầm nhưng vô cùng khốc liệt của lực lượng biệt động và tự vệ mật. Giữa không khí ngột ngạt của dây thép gai, khám xà và họng súng giặc, hình ảnh người nữ sinh trẻ tuổi Võ Thị Sáu ngẩng cao đầu nở nụ cười rạng rỡ ngay sau khi nghe bản án 20 năm tù khổ sai đã trở thành một tượng đài bất tử. "Nụ cười chiến thắng" ấy không chỉ làm câm lặng Tòa án quân sự dã chiến của kẻ thù mà còn thắp sáng niềm tin sắt đá vào ngày giải phóng dân tộc cho hàng triệu trái tim yêu nước.

Võ Thị Thắng sinh năm 1945 tại xã Tân Bửu, huyện Bến Lức, tỉnh Long An — vùng đất miền Tây Nam Bộ kiên cường, giàu truyền thống cách mạng. Sinh ra trong một gia đình có chín anh chị em đều tham gia kháng chiến, lòng yêu nước và chí khí quật cường đã thấm sâu vào máu thịt chị từ tuổi thơ. Khi lên Sài Gòn theo học, chị nhanh chóng trở thành một hạt nhân tích cực trong phong trào học sinh, sinh viên Thành đoàn.

Năm 1968, sau đợt sóng Tổng tiến công Mậu Thân, chính quyền Saigon tăng cường khủng bố, thiết lập bộ máy cảnh sát và mật thám dày đặc để truy quét các cơ sở cách mạng.

Trước sự hung hãn của kẻ thù, Võ Thị Thắng gia nhập lực lượng tự vệ mật, nhận nhiệm vụ hoạt động ngay trong lòng đô thành. Tháng 7 năm 1968, chị dũng cảm nhận nhiệm vụ trừng trị một tên ác ôn khét tiếng tay sai cho giặc tại khu vực Quận 6. Trận đánh diễn ra bất ngờ, nhưng do tình thế ngoài dự kiến, người nữ chiến sĩ 23 tuổi không may sa vào tay địch.

Những ngày tháng sau đó là chuỗi đòn tra tấn dã man trong ngục tối. Bọn mật thám dùng đủ mọi thủ đoạn kẹp điện, dội nước vôi, dùng đòn tâm lý hòng bẻ gãy tinh thần người con gái Long An. Thế nhưng, đáp lại những trận đòn roi tàn bạo chỉ là sự câm lặng kiên cường và cái nhìn khinh bỉ của chị dành cho kẻ tra khảo.

Không thể khai thác được bất kỳ thông tin nào, ngày 2 tháng 8 năm 1968, chính quyền Sài Gòn đưa Võ Thị Thắng ra xét xử tại Tòa án quân sự dã chiến.

Giữa căn phòng xử án lạnh lẽo giăng dày đặc lính gác trang bị súng gươm, tên chủ tọa đĩnh đạc tuyên bản án tàn bạo: 20 năm tù khổ sai hòng đè bẹp ý chí của người nữ sĩ trẻ.

Khoảnh khắc bản án vừa tuyên xong, một điều kỳ diệu đã diễn ra làm chấn động toàn bộ phòng xử án. Võ Thị Thắng không hề tỏ ra sợ hãi hay suy sụp. Chị chậm rãi quay lại nhìn thẳng vào hội đồng xét xử, nở một nụ cười tươi rạng rỡ, rạng ngời niềm tự tin và cất lời đáp trả đĩnh đạc: "Liệu chính quyền các ông có tồn tại đến 20 năm để tù tôi không?".

Nụ cười hồn nhiên, kiêu hãnh và câu nói lịch sử ấy đã lập tức làm câm lặng những tên thẩm phán và lính gác.

Ống kính của các phóng viên báo chí quốc tế có mặt tại phiên tòa đã kịp thời ghi lại khoảnh khắc phi thường ấy. Bức ảnh "Nụ cười chiến thắng" ngay sau đó được lan truyền khắp thế giới, trở thành một biểu tượng lay động hàng triệu trái tim yêu chuộng hòa bình, minh chứng cho sức mạnh tinh thần không gì lay chuyển nổi của thế hệ trẻ Việt Nam.

Suốt những năm tháng bị giam cầm qua các "địa ngục trần gian" Khám Chí Hòa, Tân Hiệp, Côn Đảo, chị vẫn là ngọn cờ đầu trong các cuộc đấu tranh tuyệt thực, giữ vững khí tiết người chiến sĩ cộng sản.

Đúng 6 năm sau ngày tuyên án, Hiệp định Paris năm 1973 được ký kết, Võ Thị Thắng được trao trả tự do tại Lộc Ninh trong sự vỡ òa niềm vui của đồng chí, đồng đội. Câu hỏi đầy bản lĩnh của chị năm xưa đã trở thành sự thật: Chính quyền tay sai đã không thể tồn tại đủ 20 năm để giam cầm chị.

Sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, Võ Thị Thắng tiếp tục cống hiến trọn vẹn trí tuệ và tâm huyết cho sự nghiệp xây dựng Tổ quốc trên nhiều vị trí lãnh đạo cao cấp.

Chị về với tổ tiên năm 2012, nhưng "Nụ cười chiến thắng" của chị sẽ mãi mãi là một di sản tinh thần vô giá, thắp sáng niềm tự hào và chí khí quật cường cho muôn đời con cháu Việt Nam.

Trân trọng và ghi nhận những đóng góp đặc biệt xuất sắc ấy, năm 2015, Đảng và Nhà nước đã trân trọng truy tặng Võ Thị Thắng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.