NỤ CƯỜI CHIẾN THẮNG – NGƯỜI CON GÁI KIÊN CƯỜNG CỦA ĐẤT LONG AN

NỤ CƯỜI CHIẾN THẮNG – NGƯỜI CON GÁI KIÊN CƯỜNG CỦA ĐẤT LONG AN

Nhân vật: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Thị Thắng (1945–2014)

Tháng Tám năm 1968, giữa không khí căng thẳng của Sài Gòn những ngày chiến tranh, tại một phiên tòa quân sự, có một cô gái trẻ vừa bước sang tuổi 23 đứng trước vành móng ngựa. Cô gái ấy có vóc dáng nhỏ nhắn, gương mặt trẻ trung và ánh mắt bình thản. Trước bản án hai mươi năm tù khổ sai mà tòa vừa tuyên, cô không cúi đầu, cũng chẳng tỏ ra sợ hãi. Trái lại, cô nở một nụ cười rạng rỡ.

Không ai có thể ngờ rằng khoảnh khắc ấy sẽ trở thành một hình ảnh bất tử, được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Người con gái trong bức ảnh lịch sử ấy chính là Võ Thị Thắng – người chiến sĩ cách mạng được cả nước biết đến với cái tên trìu mến: “Cô gái có nụ cười chiến thắng”.

Nhưng để có được nụ cười kiên cường ấy là cả một hành trình tuổi trẻ đầy gian khó, thử thách và lòng yêu nước.

Võ Thị Thắng sinh ngày 10 tháng 12 năm 1945 tại xã Tân Bửu, huyện Bến Lức, tỉnh Long An, trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Quê hương chị là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, nơi người dân luôn đoàn kết, kiên cường trong cuộc đấu tranh bảo vệ quê hương.

Ngay từ nhỏ, chị đã được chứng kiến cảnh những người chiến sĩ cách mạng hoạt động bí mật, được cha mẹ che chở, nuôi giấu trong những căn hầm giữa vườn nhà. Chiến tranh đã khiến cuộc sống của người dân quê chị trở nên vô cùng khó khăn, nhưng cũng hun đúc trong trái tim cô bé Võ Thị Thắng tình yêu quê hương và lòng căm thù áp bức.

Mới khoảng chín tuổi, chị đã tham gia đưa thư liên lạc, mang cơm tiếp tế cho các chiến sĩ cách mạng đang được gia đình che chở. Công việc tưởng chừng nhỏ bé ấy lại đòi hỏi sự nhanh nhẹn, kín đáo và lòng dũng cảm. Dù tuổi còn nhỏ, chị đã sớm hiểu rằng mỗi việc làm của mình đều có thể góp phần giúp đỡ những người đang chiến đấu vì quê hương.

Năm mười ba tuổi, chị vào học tại trường Gia Long ở Sài Gòn. Những năm tháng học trò đáng lẽ phải là quãng thời gian bình yên với sách vở, bạn bè và những ước mơ tuổi trẻ. Thế nhưng, trước cảnh đất nước bị chia cắt, chiến tranh ngày càng khốc liệt, chị không thể chỉ nghĩ đến cuộc sống riêng của mình.

Năm mười sáu tuổi, chị tham gia Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tại quê nhà. Sau đó, chị được tổ chức phân công lên Sài Gòn hoạt động bí mật trong phong trào thanh niên, học sinh, sinh viên. Từ những hoạt động tuyên truyền, vận động đến công tác trong phong trào công nhân, chị luôn thể hiện tinh thần nhiệt huyết và ý thức trách nhiệm của một người trẻ trước vận mệnh đất nước.

Tuổi trẻ của chị không có những tháng ngày bình yên như bao người cùng trang lứa. Khi bạn bè mơ ước về tương lai, chị lại mang trong mình một nhiệm vụ lớn lao: góp sức đấu tranh cho độc lập, tự do của dân tộc.

Rồi mùa xuân năm 1968 đến. Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân diễn ra trên khắp miền Nam. Sài Gòn trở thành một trong những địa bàn chiến sự ác liệt. Giữa thành phố đông đúc, những người chiến sĩ hoạt động bí mật vẫn âm thầm thực hiện nhiệm vụ, đối mặt với nhiều hiểm nguy.

Tháng 7 năm ấy, trong một nhiệm vụ tại khu vực Phú Lâm, quận 6, Sài Gòn, Võ Thị Thắng bị bắt. Cô gái trẻ phải rời xa gia đình, đồng đội và cuộc sống tự do để bước vào những ngày tháng tù đày.

Ngày 2 tháng 8 năm 1968, chị bị đưa ra xét xử tại tòa án quân sự của chính quyền Sài Gòn. Phiên tòa hôm ấy có lẽ là một trong những dấu mốc đáng nhớ nhất cuộc đời chị. Trước mặt chị là những người xét xử, phía sau là những tháng ngày tù tội đang chờ đợi.

Khi nghe tòa tuyên phạt hai mươi năm khổ sai, một thành viên trong hội đồng xét xử nói với chị bằng giọng mỉa mai rằng cuộc đời cô nữ sinh trẻ từ đây sẽ bị chôn vùi trong khám tối.

Nhưng Võ Thị Thắng không hề nao núng.

Chị mỉm cười, bình thản đáp lại:

“Liệu chính quyền của các ông có tồn tại đến 20 năm để bỏ tù tôi không?”

Câu nói ấy vang lên giữa phòng xử án như một lời khẳng định mạnh mẽ về niềm tin của người chiến sĩ trẻ. Chị không chỉ đối diện với bản án bằng sự bình tĩnh mà còn thể hiện niềm tin mãnh liệt vào ngày đất nước hòa bình, thống nhất.

Một phóng viên người Nhật Bản đã ghi lại khoảnh khắc đặc biệt ấy. Trong bức ảnh, người con gái trẻ nở nụ cười tươi tắn, ánh mắt sáng và gương mặt đầy tự tin. Bức ảnh sau này được biết đến với tên gọi “Nụ cười chiến thắng”.

Nụ cười ấy không phải là sự vui mừng trước một bản án nặng nề. Đó là nụ cười của niềm tin, của lòng can đảm và của một trái tim không chịu khuất phục trước nghịch cảnh.

Thế nhưng, phía sau nụ cười nổi tiếng ấy là sáu năm dài chị phải sống trong cảnh tù đày. Từ nhà lao Thủ Đức, Chí Hòa, Tân Hiệp, Hố Nai đến nhà tù Côn Đảo, chị phải trải qua nhiều thử thách khắc nghiệt. Cuộc sống trong tù thiếu thốn, gian khổ; những ngày xa gia đình và đồng đội càng khiến nỗi nhớ quê hương thêm da diết.

Nhưng chị không để hoàn cảnh làm mất đi niềm tin của mình. Trong chốn lao tù, chị vẫn giữ vững khí tiết, không từ bỏ lý tưởng đã lựa chọn. Chị cùng nhiều nữ chiến sĩ cách mạng khác tiếp tục đấu tranh, động viên nhau vượt qua những tháng ngày khó khăn.

Có lẽ, trong những lúc nhớ nhà, nhớ quê hương Long An, chị lại nghĩ đến những người thân đang chờ đợi, nghĩ đến đồng đội ngoài kia và nghĩ đến ngày đất nước được nối liền một dải. Chính niềm tin ấy đã tiếp thêm sức mạnh để chị vững vàng đi qua những năm tháng gian nan.

Đầu năm 1974, theo thỏa thuận trao trả những người bị giam giữ sau Hiệp định Paris, chị Võ Thị Thắng được trao trả tại Lộc Ninh vào ngày 7 tháng 3 năm 1974. Sau gần sáu năm xa cách, người con gái Long An lại được trở về với đồng đội và những người cùng chung lý tưởng.

Ngày trở về, chiến tranh vẫn chưa kết thúc, nhưng niềm tin vào ngày toàn thắng đã trở nên gần hơn bao giờ hết. Chị tiếp tục tham gia công tác cách mạng, mang theo nhiệt huyết của tuổi trẻ và những trải nghiệm sâu sắc từ những năm tháng tù đày.

Mùa xuân năm 1975, đất nước hoàn toàn giải phóng. Non sông thu về một mối. Ước mơ mà bao thế hệ người Việt Nam đã đánh đổi tuổi trẻ, mồ hôi và cả máu xương để theo đuổi cuối cùng đã trở thành hiện thực.

Sau ngày đất nước thống nhất, Võ Thị Thắng tiếp tục cống hiến trên nhiều lĩnh vực. Chị từng đảm nhiệm các cương vị như Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – Cuba và Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Việt Nam. Dù ở vị trí nào, chị vẫn luôn dành tâm huyết cho công việc và sự phát triển của đất nước.

Ngày 22 tháng 8 năm 2014, chị qua đời tại Thành phố Hồ Chí Minh, khép lại hành trình gần bảy mươi năm cuộc đời. Năm 2015, chị được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những đóng góp và thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Thời gian có thể trôi qua, những năm tháng chiến tranh có thể lùi xa, nhưng hình ảnh người con gái trẻ với nụ cười rạng rỡ trước bản án hai mươi năm tù vẫn còn sống mãi trong lòng người Việt Nam.

Mỗi khi nhìn lại bức ảnh ấy, ta không chỉ nhớ đến một người nữ chiến sĩ kiên cường mà còn cảm nhận được vẻ đẹp của cả một thế hệ thanh niên đã sẵn sàng gửi tuổi xuân của mình cho Tổ quốc. Họ đã sống trong những năm tháng gian khó, đối diện với hiểm nguy nhưng không đánh mất niềm tin và khát vọng về một ngày mai hòa bình.

Võ Thị Thắng – người con gái của quê hương Long An – đã đi vào lịch sử bằng một nụ cười. Nụ cười ấy như một đóa hoa nở giữa những năm tháng khói lửa, nhắc nhở các thế hệ hôm nay biết trân trọng hòa bình, yêu thương quê hương và sống có trách nhiệm với đất nước.