NỤ CƯỜI ĐI VÀO LỊCH SỬ
Ngày 2 tháng 8 năm 1968, phòng xử án quân sự của chính quyền Sài Gòn bao trùm bởi bầu không khí nặng nề. Bên ngoài, lính canh đứng dày đặc. Bên trong, một cô gái trẻ với vóc dáng mảnh mai bình thản đứng trước vành móng ngựa. Đó là Võ Thị Thắng, khi ấy mới hai mươi ba tuổi.
Võ Thị Thắng sinh năm 1945 tại xã Tân Bửu, huyện Bến Lức, tỉnh Long An, trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Lớn lên trên mảnh đất kiên cường, bà sớm tham gia hoạt động cách mạng, sau đó hòa mình vào phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên tại Sài Gòn – Gia Định.
Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, Võ Thị Thắng tham gia lực lượng biệt động thành. Bà được giao nhiệm vụ trừng trị một tên mật vụ nguy hiểm. Sau nhiều ngày bí mật theo dõi, bà tiếp cận được mục tiêu. Nhưng đúng thời khắc quyết định, khẩu súng bất ngờ không nổ. Bà bị bắt và phải chịu những cuộc tra hỏi, đánh đập khốc liệt.
Kẻ thù muốn từ người nữ chiến sĩ trẻ tìm ra cơ sở cách mạng và những đồng đội đang hoạt động bí mật. Nhưng dù bị đe dọa hay tra tấn, bà vẫn kiên quyết không khai báo.
– Các ông có thể giam giữ thân thể tôi, nhưng không thể bắt tôi phản bội đồng đội!
Không khuất phục được bà, chính quyền Sài Gòn đưa bà ra xét xử và tuyên án hai mươi năm tù khổ sai. Viên chánh án tưởng rằng bản án nặng nề ấy sẽ khiến người con gái trẻ sợ hãi. Nhưng Võ Thị Thắng vẫn đứng thẳng, đôi mắt sáng lên niềm tin mãnh liệt.
Bà mỉm cười rồi dõng dạc hỏi:
– Liệu chính quyền của các ông có tồn tại đến hai mươi năm để bỏ tù tôi không?
Cả phòng xử án sững lại.
Đó không phải nụ cười của sự coi thường hiểm nguy, mà là nụ cười của một người đã đặt niềm tin tuyệt đối vào ngày thắng lợi. Một nhà báo đã ghi lại khoảnh khắc ấy. Bức ảnh nhanh chóng được truyền đi, trở thành “Nụ cười chiến thắng” nổi tiếng, biểu tượng cho lòng quả cảm và tinh thần lạc quan của tuổi trẻ Việt Nam trong kháng chiến.
Sau phiên tòa, Võ Thị Thắng lần lượt bị giam giữ tại nhiều nhà lao như Thủ Đức, Chí Hòa, Tân Hiệp, Hố Nai và Côn Đảo. Sáu năm trong ngục tối là sáu năm bà phải chịu đựng bệnh tật, đòn roi và sự đày đọa. Nhưng ở bất cứ nơi đâu, bà cũng cùng đồng đội đấu tranh chống chế độ hà khắc, chăm sóc những người đau yếu và giữ vững niềm tin vào cách mạng.
Ngày 7 tháng 3 năm 1974, theo các thỏa thuận sau Hiệp định Paris, Võ Thị Thắng được trao trả tại sân bay Lộc Ninh. Bước ra khỏi những năm tháng tù đày, bà vẫn nở nụ cười rạng rỡ. Bản án hai mươi năm mà kẻ thù từng tuyên đã không thể thực hiện. Chỉ hơn một năm sau, miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất.
Sau chiến tranh, Võ Thị Thắng tiếp tục cống hiến trên nhiều cương vị trong Quốc hội, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và ngành du lịch. Dù ở chiến trường, trong lao tù hay giữa cuộc sống hòa bình, bà vẫn giữ tinh thần mạnh mẽ, thẳng thắn và trách nhiệm.
Nụ cười tại phiên tòa năm ấy đã vượt qua song sắt nhà tù và sự khốc liệt của chiến tranh để đi vào lịch sử. Đó là nụ cười của một người con gái Việt Nam tin rằng chính nghĩa nhất định chiến thắng, bóng tối rồi sẽ qua và ngày độc lập chắc chắn sẽ đến.
