Nụ cười khắc vào thời đại

Những ai đó tiếp xúc với chị Võ Thị Thắng dù chỉ là lần đầu cũng có cảm giác thân thuộc bởi sự dịu hiền, khiêm nhường và lịch sự ở người phu nữ này mà nụ cười của chị đã trở thành biểu tượng chiến thắng của dân tộc Việt Nam thời chống Mỹ.

- Nhìn chị cười như vậy chắc không có nỗi buồn ?
+ Là một con người, ai chẳng có niềm vui hay nỗi buồn riêng
- Đó là gì, thưa chị ?
+ Đó là chưa bằng lòng với chính mình về mức độ thành quả công việc đã đạt. Đó là lúc người ta không hiểu hoặc hiểu sai mình. Có khi buồn về mình, có khi buồn về người.
- Khi đó chị làm gì ?
+ Tôi đọc sách, làm việc quên mình, vui đùa với con, kể cả một giấc ngủ yên bình để sau đó thanh thản…
- Nhìn bức ảnh mà phóng viên người Nhật đã chụp chị ở phiên tòa gần 35 năm về trước, những người yêu mến chị gọi đó là “ Nụ cười chiến thắng ”. Chị nghĩ gì ?
+ Vâng, người ta đặt tên bức ảnh như vậy. Nhưng nụ cười của tôi sẽ chẳng có ý nghĩa gì, nếu như không có một dân tộc quật cường và anh dũng đứng ở sau mình.
SA VÀO TAY GIẶC.Vào những ngày tháng Tổng tiến công Mậu Thân 1968, cả Miền Nam, các đô thị, thành phố Sài Gòn – Chợ Lớn bừng dậy với tiếng súng tiến công của quân giải phóng, các tầng lớp nhân dân lao động trí thức, học sinh, sinh viên đứng lên cầm súng chống lại kẻ thù – Cũng vào thời điểm cuối tháng 7, đầu tháng 8 năm 1968, thành phố Sài Gòn xao động bởi tiếng súng diệt ác ôn của nữ biệt động Võ Thị Thắng. Chị đã bị địch bắt chỉ vì một thoáng xác định đúng đối tượng để thật sự yên lòng trước khi nổ súng với phương châm không giết lầm người vô tội.

- Suy cho cùng, chị bị bắt cũng bởi lòng trắc ẩn. Sau này chị có hối hận không ?
+ Có gì phải hối hận. Tôi làm nhiệm vụ do nhân dân, Tổ quốc giao phó. Tôi không thể giết một người vô tội. Đó là bản chất của cuộc cách mạng. Chúng ta làm cách mạng để giành độc lập dân tộc mạng lại hạnh phúc cho nhân dân. Ta chỉ trừ khử những kẻ cố tình đến xâm lược đất nước ta và cả những kẻ cố tình phản bội lại dân tộc mà thôi.

MỘT PHIÊN TÒA VỚI CÁI ÁN 20 NĂM KHỔ SAI
Ngày 2-8-1968, báo chí Sài Gòn hồi đó lại xôn xao về phiên tòa xử cô Việt cộng trẻ tuổi và xinh đẹp này.

Suy nghĩ đầu tiên của Võ Thị Thắng là ra tòa làm sao cho thật đàng hoàng kể cả thái độ lẫn ăn mặc. Chị thích màu đen, màu áo của quê hương, màu áo chiến sĩ cách mạng mà chị yêu tha thiết. Buổi sáng trước khi ra tòa chị mượn chiếc áo bà ba đen của một bạn tù chính trị mặc vào rồi bước ra xe. Qua ô kính nhỏ chị thấy loáng thoáng những cánh đồng lúa chín, những xóm nhà và rặng dừa xanh thẳm. Buổi sáng yên tĩnh và bình thản, chị chợt dấy lên nỗi nhớ quê nhà, nhớ ba, nhớ má ! Nhớ bà con, đồng đội !

Xe dừng bánh, Chị bước xuống giữa hai quân cảnh súng ống chỉnh tề. Chị bình thản khẽ gật đàu chào bà con. Một đôi dòng đối thoại còn ghi lại ở phiên tòa :

- Có phải cô là người đã bắn ông Trần Văn Đổ?
+ Đúng.
- Vì sao? Cô có tư thù với ông ấy à ?
+ Không. Tôi và nó không có tư thù. Tôi giết vì nó là kẻ thù chung của dân tộc.
- Cô nghĩ kỹ lại đi.
+ Không. Tôi đã suy nghĩ kỹ từ trước khi đi làm cách mạng.

Phiên tòa ngừng lại, 15 phút nghị án, rồi sau đó tòa kết án Võ Thị Thắng 20 năm khổ sai. Võ Thị Thắng mỉm cười: “Liệu chính quyền các ông có tồn tại 20 năm để bỏ tù tôi không?”. Đó là câu nói của chị sau khi nhận được bản án này.

Trở về trại giam, chị ngả vào vòng tay các dì, các chị rồi những giọt nước mắt cứ thi nhau tuôn trào trên gò má. Chị khóc vì được sống trọn vẹn trong tình yêu thương của các dì, các chị. Sáu năm sau Võ Thị Thắng được trao trả theo Hiệp định Paris. Ra tới vùng giải phóng chị cứ ngỡ “mình như lạc ở đâu đấy, bây giờ lại được trở về với mẹ”. Sáu năm trong tù là một trường học lớn để rèn luyện và kiểm điểm ý chí, lòng trung kiên và bản lĩnh của người chiến sĩ cách mạng.