Nụ cười kiên định bên bờ hồ Leman
Mùa hè năm 1954, lịch sử Việt Nam bước sang một trang mới sau chiến thắng Điện Biên Phủ chấn động địa cầu. Tại Thụy Sĩ, Hội nghị Genève về Đông Dương diễn ra trong bầu không khí vô cùng căng thẳng. Trưởng phái đoàn ngoại giao Chính phủ Dân chủ Cộng hòa Việt Nam lúc bấy giờ là Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Văn Đồng.
Trên bàn đàm phán, các siêu cường phương Tây dùng nhiều áp lực chính trị và quân sự hòng chia cắt lâu dài đất nước ta. Giữa những cuộc tranh luận nảy lửa, người ta luôn thấy vị Trưởng đoàn Việt Nam xuất hiện với bộ đại lịch lãm, phong thái điềm tĩnh nhưng ánh mắt vô cùng sắc sảo.
Trong một buổi giải lao bên bờ hồ Leman, một phóng viên quốc tế tiếp cận và đặt câu hỏi mang tính khiêu khích:
— Thưa ông Phạm Văn Đồng, liệu một đất nước nghèo nàn, vừa bước ra khỏi chiến tranh như Việt Nam có thể đứng vững trước sức mạnh của các cường quốc nếu không chịu thỏa hiệp sâu hơn?
Phạm Văn Đồng khẽ mỉm cười, nụ cười đôn hậu nhưng ẩn chứa một ý chí sắt đá. Ông trả lời bằng tiếng Pháp một cách lưu loát:
— Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một. Sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý ấy không bao giờ thay đổi. Chúng tôi yêu chuộng hòa bình, nhưng đó phải là một nền hòa bình trong độc lập, tự do và toàn vẹn lãnh thổ thực sự. Người dân Việt Nam đã chiến đấu và chiến thắng trên chiến trường, thì cũng sẽ biết cách bảo vệ công lý trên bàn đàm phán.
Lời tuyên bố đanh thép ấy cùng những bước đi ngoại giao khôn khéo của ông đã góp phần buộc các nước lớn phải ký kết Hiệp định Genève, công nhận độc lập, chủ quyền của ba nước Đông Dương.
