Nụ Cười Trên Pháp Trường
Câu chuyện khắc họa lòng dũng cảm, khí tiết kiên trung của anh thanh niên công nhân điện lực Nguyễn Văn Trỗi — người chiến sĩ biệt động Sài Gòn với trận đánh táo bạo nhắm vào phái đoàn quân sự cao cấp Mỹ, cùng khoảnh khắc bất tử trước họng súng kẻ thù đã trở thành biểu tượng bất khuất của thanh niên Việt Nam thời kỳ chống Mỹ cứu nước.
Những năm đầu thập niên 1960, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta bước vào giai đoạn vô cùng gay go, ác liệt. Tại đô thành Sài Gòn — trung tâm đầu não của chính quyền ngụy và quân đội Mỹ — các phong trào đấu tranh của thanh niên, sinh viên và công nhân diễn ra sôi nổi. Nguyễn Văn Trỗi, một anh thợ điện trẻ tuổi quê ở Quảng Nam, làm việc tại Nhà máy điện Chợ Quán, đã sớm giác ngộ cách mạng và trở thành chiến sĩ biệt động thuộc Quân khu Sài Gòn - Gia Định.
Tháng 5 năm 1964, hay tin Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara sang Sài Gòn để thị sát và tăng cường viện trợ quân sự, Nguyễn Văn Trỗi đã chủ động nhận nhiệm vụ gài mìn tại cầu Công Lý — con đường huyết mạch mà đoàn xe của McNamara bắt buộc phải đi qua. Trận đánh dự kiến sẽ giáng một đòn nặng nề vào ý chí xâm lược của giới chóp bu Mỹ.
Tuy nhiên, khi công việc chuẩn bị sắp hoàn tất, trận địa chưa kịp kích nổ thì anh Trỗi không may bị địch phát hiện và bắt giữ vào đêm 9 tháng 5 năm 1964.
Trong suốt mấy tháng ròng rã trong nha cảnh sát và khám Chí Hòa, kẻ thù đã dùng mọi thủ đoạn: từ tra tấn dã man, dùng điện giật, đòn thù tàn bạo đến dụ dỗ, mua chuộc bằng tiền tài, chức quyền. Nhưng đáp lại tất cả những điều đó chỉ là sự im lặng kiên cường và thái độ hiên ngang của người thanh niên 24 tuổi. Anh một mực không khai báo bất kỳ thông tin nào về tổ chức và đồng đội.
Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, chính quyền Sài Gòn đưa Nguyễn Văn Trỗi ra xử bắn tại sân sau khám Chí Hòa. Khi kẻ thù định bịt mắt anh trước giờ hành quyết, anh Trỗi đã thẳng thắn giật phắt tấm băng đen ra và hô lớn: "Không! Phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!"
Trước họng súng của toán lính xả đạn, người con xứ Quảng không một chút sợ hãi. Anh bình tĩnh vạch áo, ngẩng cao đầu hô vang những lời cất ra từ trái tim: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!"
Chín viên đạn đạn nổ vang, Nguyễn Văn Trỗi gục xuống, nhưng nụ cười kiên trung và hy vọng của anh trước giờ phút sinh tử đã trở thành bất tử.
Hình ảnh người anh hùng Nguyễn Văn Trỗi trên pháp trường không chỉ làm bàng hoàng các phóng viên quốc tế có mặt lúc đó, mà còn thắp lên ngọn lửa cách mạng sục sôi cho hàng triệu thanh niên Việt Nam lên đường nhập ngũ, quyết chiến đấu vì độc lập, tự do, thống nhất Tổ quốc.
