NỤ CƯỜI TRƯỚC VÀNH MÓNG NGỰA

Nhân vật trong câu chuyện: Võ Thị Thắng, quê xã Tân Bửu, huyện Bến Lức, tỉnh Long An; nữ chiến sĩ cách mạng từng bị địch bắt giam tại nhà tù Côn Đảo trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Sau nhiều tháng bị giam giữ và tra tấn sau cuộc ám sát không thành tại Phú Lâm năm 1968, Võ Thị Thắng bị đưa ra xét xử tại tòa án quân sự của chính quyền Sài Gòn.

Theo nhiều tài liệu ghi lại, phiên tòa hôm ấy được tổ chức với mục đích răn đe phong trào đấu tranh cách mạng trong nội thành Sài Gòn. Quanh khu vực xét xử có rất đông lính canh và mật vụ túc trực nghiêm ngặt.

Khi bước vào phòng xử án, cô gái trẻ Võ Thị Thắng trong bộ áo bà ba giản dị vẫn giữ thái độ bình tĩnh khác thường. Dù đang đối mặt với nguy cơ lãnh án rất nặng, chị không hề tỏ ra sợ hãi hay dao động.

Sau phần xét hỏi, viên chánh án quân sự tuyên mức án 20 năm khổ sai đối với Võ Thị Thắng vì tội “phá rối an ninh quốc gia”. Nhưng điều khiến cả khán phòng bất ngờ là ngay sau khi nghe tuyên án, chị bất ngờ nở một nụ cười rất bình thản.

Theo lời kể của nhiều người có mặt hôm ấy, nụ cười của Võ Thị Thắng không phải sự thách thức đơn thuần mà là biểu hiện của niềm tin mãnh liệt vào thắng lợi cuối cùng của cách mạng.

Khi được hỏi vì sao lại cười, chị trả lời rằng chính quyền Sài Gòn sẽ không thể tồn tại lâu đến mức thi hành hết bản án ấy. Câu nói ấy sau này đã trở thành biểu tượng nổi tiếng của tinh thần bất khuất trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Khoảnh khắc nụ cười xuất hiện trước vành móng ngựa được nhiều phóng viên nước ngoài ghi lại. Bức ảnh ấy nhanh chóng lan truyền rộng rãi và trở thành hình ảnh tiêu biểu về khí phách của phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.

Theo nhiều tài liệu lịch sử, từ đó cái tên “Nụ cười chiến thắng” bắt đầu gắn liền với Võ Thị Thắng. Đó không chỉ là nụ cười của một cá nhân mà còn là biểu tượng của lòng yêu nước, của niềm tin và ý chí không khuất phục trước kẻ thù.

Sau phiên tòa, Võ Thị Thắng tiếp tục bị giam giữ và sau đó bị đày ra nhà tù Côn Đảo. Nhưng nụ cười năm ấy vẫn còn ở lại trong ký ức của nhiều thế hệ như một hình ảnh đẹp về người phụ nữ Việt Nam thời chiến.

Ngày nay, mỗi khi nhắc đến “Nụ cười chiến thắng”, nhiều người vẫn xúc động và tự hào về tinh thần kiên cường của nữ chiến sĩ cách mạng quê Long An.