NỤ CƯỜI VÕ THỊ THẮNG – KHÍ PHÁCH HIÊN NGANG VÀ LỜI TIÊN TRI LỊCH SỬ LÀM RUNG CHUYỂN TOÀN ÁN QUÂN THÙ

Sinh ra và lớn lên trên vùng đất Long An giàu truyền thống cách mạng, ngay từ khi còn là một cô nữ sinh, Võ Thị Thắng đã sớm chứng kiến những tội ác dã man của quân đội Mỹ và chính quyền tay sai đối với đồng bào mình. Lòng căm thù giặc sâu sắc đã thôi thúc người con gái có vóc dáng mảnh mai, khuôn mặt phúc hậu ấy sớm tham gia vào các phong trào đấu tranh xuống đường của học sinh, sinh viên Sài Gòn.

Với sự thông minh, mưu trí và can trường, bà nhanh chóng được đứng vào hàng ngũ của lực lượng biệt động thành Sài Gòn - Gia Định, hoạt động bí mật ngay trong lòng thủ phủ của đối phương. Nhiệm vụ của bà là xây dựng cơ sở cách mạng, vận chuyển tài liệu mật và trực tiếp tham gia vào các trận đánh thọc sâu vào các cơ quan đầu não của địch.

Mùa xuân năm 1968, chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân bùng nổ, làm lung lay toàn bộ hệ thống phòng ngự của Mỹ - Ngụy. Giữa lúc chiến sự đang diễn ra vô cùng ác liệt, Võ Thị Thắng nhận một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm: tổ chức ám sát một tên mật thám sừng sỏ, khét tiếng gian ác tại khu vực Phú Lâm (quận 6, Sài Gòn). Đây là tên tay sai đã gây ra biết bao cái chết oan uổng cho các chiến sĩ cách mạng và người dân vô tội.

Trận đánh diễn ra chớp nhoáng, tên mật thám bị trừng trị thích đáng. Tuy nhiên, do mạng lưới cảnh sát và an ninh của địch bủa vây quá dày đặc, trong quá trình rút lui, Võ Thị Thắng đã bị địch chặn đường và bắt giữ.

Ngay sau khi bị bắt, biết Võ Thị Thắng là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới biệt động thành, chính quyền Sài Gòn đã đưa bà về giam giữ tại Nha Tổng giám đốc Cảnh sát – nơi được mệnh danh là “địa ngục trần gian” với những màn tra tấn dã man tột cùng. Kẻ thù muốn dùng nỗi đau đớn thể xác để bẻ gãy ý chí của cô gái trẻ mới ngoài hai mươi tuổi.

Chúng dùng roi cá đuối đánh đến nát da thịt, dùng dòng điện cao thế chích vào tai, vào các đầu ngón tay ngón chân khiến bà ngất đi sống lại nhiều lần. Thậm chí, chúng còn dùng các thủ đoạn tra tấn tinh thần hèn hạ, bỏ đói, bỏ khát bà trong những căn hầm tối tăm, hôi thối ròng rã nhiều tuần liền. Thế nhưng, kẻ thù đã hoàn toàn lầm tưởng. Đằng sau vẻ ngoài dịu dàng của người con gái miền Nam là một tinh thần thép, một ý chí kiên trung không gì lay chuyển nổi.

Suốt nhiều tháng trời bị giam cầm và tra tấn, câu trả lời duy nhất của Võ Thị Thắng trước mặt những tên thẩm vấn hung hãn vẫn là sự im lặng đầy thách thức hoặc những lời đấu tranh đanh thép. Bà một mực không khai ra tổ chức, không tiết lộ bất kỳ một tên tuổi hay địa điểm cơ sở nào, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các đồng đội đang tiếp tục hoạt động bí mật bên ngoài. Bất lực trước tinh thần quả cảm của bà, chính quyền Mỹ - Ngụy quyết định đưa bà ra xét xử tại Tòa án quân sự đặc biệt Mặt trận vùng 3 chiến thuật vào ngày 2/8/1968 hòng răn đe phong trào cách mạng.

Phiên tòa ngày hôm đó được địch tổ chức vô cùng nghiêm ngặt với sự tham gia của nhiều tướng lĩnh quân đội, cảnh sát và đông đảo phóng viên, báo chí trong và ngoài nước. Chúng muốn biến phiên tòa này thành một vở kịch để phô trương sức mạnh và răn đe tinh thần của nhân dân Sài Gòn. Võ Thị Thắng bước vào phòng xử án với bộ quần áo bà ba giản dị, cơ thể in hằn những vết thương chưa kịp lành từ các trận tra tấn, nhưng bước đi của bà lại vô cùng hiên ngang, đôi mắt sáng rực.

Sau các thủ tục xét xử chóng vánh mang tính áp đặt, tên chánh án dõng dạc tuyên bản án nặng nề: Tuyên phạt Võ Thị Thắng 20 năm tù khổ sai, đày ra nhà tù Côn Đảo.

Vừa khi lời tuyên án vừa dứt, một cảnh tượng kinh ngạc đã diễn ra ngay tại khán phòng làm chấn động toàn bộ những người chứng kiến. Thay vì hoang mang, sợ hãi hay rơi nước mắt trước bản án mất đi cả tuổi thanh xuân, Võ Thị Thắng đã hiên ngang ngẩng cao đầu. Trên khuôn mặt rạng ngời của cô gái 23 tuổi, một nụ cười tươi tắn, rạng rỡ và đầy ngạo nghễ nở rộ, hướng thẳng về phía hội đồng xét xử và ống kính của các phóng viên quốc tế.

Giữa không gian ngột ngạt, giọng nói của bà vang lên dõng dạc, rành rọt từng chữ: “Liệu chính quyền các ông có tồn tại đến 20 năm để bỏ tù tôi không?”.

Câu nói đanh thép như một lời sấm truyền lịch sử, một gáo nước lạnh tạt thẳng vào mặt chính quyền tay sai. Bức ảnh chụp lại nụ cười rạng rỡ của Võ Thị Thắng giữa vòng vây của cảnh sát dã chiến ngày hôm đó, với tên gọi "Nụ cười chiến thắng", đã lập tức bay qua đại dương, xuất hiện trên các trang báo lớn toàn cầu. Nó trở thành biểu tượng bất tử cho ý chí kiên cường, tinh thần lạc quan cách mạng của thế hệ trẻ Việt Nam thời hoa lửa – một thế hệ coi thường ngục tù, hiên ngang đi xuyên qua bão đạn để giành lại độc lập cho Tổ quốc. Đúng như lời bà nói, chỉ 7 năm sau đó, vào mùa xuân năm 1975, chính quyền ấy đã sụp đổ hoàn toàn, và người con gái mang "Nụ cười chiến thắng" đã hiên ngang trở về trong ngày vui đại thắng của dân tộc.