Nữ cựu chiến binh gần 20 năm băng rừng tìm mộ liệt sỹ

Đêm ngủ cũng mơ thấy tiếng đồng đội gọiGần 20 năm qua, cựu chiến binh Đặng Thị Cúc (tên thân mật là Bà Hai, 75 tuổi, trú tại xã Tam Sơn, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam cũ, nay là xã Đức Phú, Đà Nẵng) đã lặn lội khắp nẻo đường, âm thầm giúp đỡ thân nhân liệt sỹ tìm kiếm hài cốt, đưa các anh về với quê cha, đất Mẹ.Ở tuổi 75, dù mái tóc đã bạc, sức khỏe giảm sút nhưng dữ liệu về những trận đánh, địa danh lịch sử hay thông tin chiến sĩ hy sinh bà Cúc đều ghi nhớ. Bà được xem là nhân chứng lịch sử ở xã miền núi này trong những năm kháng chiến chống Mỹ.Sau mỗi chuyến đi, bà Cúc đều lưu trữ lại thông tin để đối chiếu, rà soát (Ảnh: Bình An).Bà Cúc kể, năm 1967, giữa lúc chiến tranh đang khốc liệt, bà khi ấy 15 tuổi xung phong đi bộ đội và được biên chế về Bệnh xá tỉnh CK150 ở Núi Thành (tỉnh Quảng Nam cũ) làm nhiệm vụ tiếp phẩm, chăm sóc thương binh. Sau Hiệp định Paris 1973, bà chuyển sang công tác hậu cần, rồi được tăng cường lên Gia Lai - Kon Tum phục vụ tại Ty Thương nghiệp tỉnh. Năm 1989, chồng mất, bà xin nghỉ hưu sớm để nuôi con và tham gia công tác Hội Cựu chiến binh xã Tam Sơn.Bà Cúc trong một chuyến đi tìm mộ liệt sỹ (Ảnh tư liệu chụp lại: Bình An).Đến năm 2006, khi được bầu làm Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã, bà bắt đầu gắn bó sâu hơn với công việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ. Những dữ liệu của bà về mảnh đất Tam Sơn trong kháng chiến chống Mỹ đã giúp ích rất nhiều cho việc tìm kiếm thông tin liệt sỹ.“Trong kháng chiến chống Mỹ, xã Tam Sơn là địa bàn chiến lược nằm trong vùng căn cứ cách mạng, nơi đóng quân của các Trung đoàn 402, 406, 409. Tham gia công tác trên chiến trường và phục vụ thương binh hàng ngày, nên tôi biết rõ ai bị thương, ai hy sinh qua mỗi trận đánh”, bà Cúc nói.Nhờ những đóng góp trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ, bà Cúc được Trung ương Hội cựu chiến binh Việt Nam tặng bằng khen (Ảnh: Bình An).Thông tin nào biết, bà phối hợp với Ban Chỉ huy Quân sự huyện Núi Thành (cũ) và cán bộ của xã rà soát, đối chiếu để xác định vị trí chiến sĩ hy sinh, an táng. Với trường hợp liệt sỹ chưa được quy tập vào nghĩa trang, bà dựa vào trí nhớ của mình rồi dò hỏi những người từng tham gia chiến đấu ở chiến trường này để xác minh, củng cố.“Đêm nào cũng mơ thấy tiếng đồng đội, đồng chí gọi khiến tôi rất day dứt. Tôi chỉ muốn góp chút sức mọn để tìm kiếm, quy tập, an táng chu toàn và đưa các anh về với quê hương, gia đình”, bà Cúc tâm sự.Còn khỏe là còn điGần 20 năm qua, cả trăm chuyến đi tìm kiếm, nhưng chuyến nào bà Cúc cũng nhớ như in. Sau mỗi hành trình, nữ cựu binh đều ghi chú lại các thông tin, lưu trữ cẩn thận để sau này đối chiếu, rà soát.Bà Cúc chia sẻ, không ai được phép quên những người đã ngã xuống vì độc lập tự do, vì hòa bình hôm nay (Ảnh: Bình An).Theo bà Cúc, những ngày đầu đường sá đi lại vô cùng khó khăn, quá trình tìm kiếm hầu như phải lội bộ. Cả đoàn phải mang theo gạo, mắm, muối, võng, xoong nồi để ở rừng nhiều ngày. Có những chuyến tìm được, nhưng cũng không ít lần trở về tay trắng.Dù nay không còn giữ chức Chủ tịch Hội Cựu chiến binh, nhưng với tinh thần trách nhiệm, tận tụy, bà Cúc vẫn luôn đau đáu với tâm nguyện đưa liệt sỹ trở về.“Việc tìm kiếm, quy tập mộ liệt sỹ là không hề dễ dàng, nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ sẽ bỏ cuộc. Chừng nào còn khỏe, trí nhớ còn minh mẫn, tôi vẫn sẽ hỗ trợ hết mình khi cần”, bà Cúc chia sẻ.Bà Cúc bên phần mộ liệt sỹ Phùng Văn Lung ở Nghĩa trang liệt sỹ Tam Sơn (Ảnh: Bình An).Với gia đình thân nhân liệt sỹ Phùng Văn Lung (SN 1947, hy sinh năm 1970), quá trình tìm được phần mộ của liệt sỹ là một sự kỳ diệu. Từ Hải Phòng, sau nhiều năm nỗ lực, gia đình đã tìm được thông tin liệt sỹ hy sinh tại tỉnh Quảng Đà. Ông Phùng Đình Điện (em ruột liệt sỹ Phùng Văn Lung) xúc động: “Tìm được phần mộ của người thân sau nửa thế kỷ là niềm hạnh phúc vô cùng lớn lao. Gia đình chúng tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình từ bà Hai Cúc và chính quyền địa phương. Chúng tôi mong sẽ thêm nhiều thân nhân liệt sỹ có được hạnh phúc quý giá này”.Những ngày cuối tháng 4, thắp nén nhang tri ân những anh hùng liệt sỹ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang liệt sỹ Tam Sơn, bà Cúc đau đáu: “Mỗi ngày vẫn còn những người mẹ ngóng đợi tin con, nhiều gia đình lặn lội mấy chục năm đi tìm mộ người thân thất lạc. Càng ngày việc tìm kiếm càng khó, hiện nay tôi rất hy vọng vào định danh liệt sỹ qua giám định ADN. Đây là chủ trương rất nhân văn của Đảng, Nhà nước, khơi lên niềm tin trả lại tên cho hàng chục nghìn liệt sỹ còn khuyết danh”.Dù tuổi đã cao, bà Cúc vẫn luôn đau đáu với tâm niệm đưa liệt sỹ trở về (Ảnh: Bình An).Ông Trần Công Hiệu, Phó Bí thư Đảng ủy xã Đức Phú, chia sẻ: “Cô Đặng Thị Cúc là nhân chứng sống quý giá. Chính tinh thần bền bỉ, trách nhiệm của cô đã truyền cảm hứng cho lớp trẻ về nghĩa vụ đền ơn đáp nghĩa”.Thống kê của Hội Cựu chiến binh huyện Núi Thành (cũ), giai đoạn 2005-2025, bà Cúc đã tham gia tìm được 21 phần mộ liệt sỹ, trong đó 9 phần mộ quy tập về Nghĩa trang liệt sỹ xã Tam Sơn, 12 phần mộ đưa về quê hương liệt sỹ.Với những đóng góp trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ, bà Cúc đã được Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Hội Cựu chiến binh tỉnh Quảng Nam, UBND huyện Núi Thành và xã Tam Sơn tặng bằng khen.

Bình An