Nữ Đại tá Đinh Thị Vân - Huyền thoại nữ tình báo đầu tiên

Xuất thân trong một gia đình nho học giàu truyền thống yêu nước tại Nam Định, Đại tá Đinh Thị Vân (1916 – 1995), tên thật là Đinh Thị Mậu, đã sớm được giác ngộ và dấn thân vào con đường cách mạng. Với dáng người mảnh khảnh, nước da sạm nắng, răng đen, ăn trầu và quanh năm mặc bộ áo bà ba giản dị, ít ai ngờ rằng đằng sau vẻ ngoài của một người phụ nữ Nam Bộ bình dị ấy lại là một nữ điệp viên chiến lược huyền thoại của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tháng 6 năm 1954, khi nhận nhiệm vụ đặc biệt vào Nam hoạt động bí mật trong lòng địch, bà đã đưa ra một quyết định phi thường: hy sinh hạnh phúc cá nhân, chủ động tìm và cưới vợ cho chồng để chu toàn gia đình trước khi lên đường. Để tạo vỏ bọc hợp pháp, bà khoác lên mình hình ảnh "dì Sáu di cư", ngày ngày gánh guốc đi bán rong khắp các ngõ ngách, chợ Bàn Cờ, An Đông, Cầu Bông ở Sài Gòn. Thậm chí, cấp trên còn phải tung tin hoả mù tuyên án tử hình vắng mặt bà để qua mắt hoàn toàn mạng lưới mật vụ dày đặc của đối phương.

Trong suốt những năm tháng nếm mật nằm gai, do sơ suất của cơ sở, bà từng rơi vào tay địch. Dù trải qua 5 năm tù đày khốc liệt và những trận tra tấn dã man tại các Trại giam Vân Đồn, Lê Văn Duyệt, Sở Thú, bà vẫn giữ vững dũng khí phi thường, kiên quyết không khai báo, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho mạng lưới tình báo do mình phụ trách. Đến cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, lưới tình báo của bà đã thu thập, phân tích nhiều tin tức chiến lược quan trọng và trực tiếp dẫn đường cho lực lượng ta tiến công vào các mục tiêu then chốt tại Sài Gòn.

Năm 1969, do sức khỏe suy giảm sau những năm tháng bị giam cầm và hoạt động căng thẳng, bà được rút ra Bắc điều trị và làm công tác huấn luyện. Ngày 25 tháng 8 năm 1970, bà vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau khi đất nước thống nhất, người nữ đại tá tình báo đầu tiên của Việt Nam trở về sống thanh bạch, khiêm nhường trong căn gác nhỏ tại số 8 Cửa Đông, Hà Nội. Cuộc đời âm thầm cống hiến cùng tinh thần sắt đá của bà Đinh Thị Vân mãi là biểu tượng huyền thoại, một tấm gương sáng ngời cho các thế hệ hôm nay và mai sau noi theo.