Nữ Đại tá là Anh hùng LLVTND đầu tiên của ngành tình báo, hoạt động bí mật hàng chục năm với nhiều chiến công lừng lẫy. Bà là Đại tá tình báo, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Đinh Thị Vân.

Nữ Đại tá là Anh hùng LLVTND đầu tiên của ngành tình báo, hoạt động bí mật hàng chục năm với nhiều chiến công lừng lẫy. Bà là Đại tá tình báo, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Đinh Thị Vân.

Đại tá Đinh Thị Vân (1916 - 1995), tên thật là Đinh Thị Mậu. Bà sinh ra trong một gia đình nhà nho giàu lòng yêu nước ở làng Đông An, xã Xuân Thành, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.

Chưa tròn 20 tuổi, người con gái thành Nam được anh trai là Đinh Lai Hạp và Đinh Thúc giác ngộ, vận động tham gia hoạt động cách mạng, làm giao liên, cất giữ tài liệu bí mật của Đảng và tham gia tổ chức "Ái hữu tương tế", nuôi dưỡng, bảo vệ cán bộ cách mạng. Trong thời gian này, bà lập gia đình với một người cùng quê tên Vân. Từ đó mọi người thường gọi tên bà theo tên chồng, cái tên Đinh Thị Vân bắt đầu gắn liền với cuộc đời hoạt động cách mạng và sau này trở thành huyền thoại trong ngành tình báo Việt Nam.

Tháng 6/1954, bà Đinh Thị Vân được điều động lên công tác tại Cục Nghiên cứu, Bộ Tổng tham mưu-Bộ Quốc Phòng (Tiền thân của Tổng cục II). Tại đây, bà được giao nhiệm vụ về Hà Nội hoạt động bí mật trong lòng địch, gây dựng cơ sở, tìm hiểu những ý đồ chiến lược của địch. Nhận thấy nhiệm vụ hết hiểm nguy, muốn hoàn thành tốt bà đã chủ động đề nghị với lãnh đạo đồng thời khuyên chồng lấy vợ khác thay bà chăm sóc mẹ già và chồng bị đau ốm liên miên.

Trước giờ lên đường, nữ tình báo nhận được tin người chồng đã bằng lòng kết hôn với chị Nguyễn Thị Sen ở huyện Vụ Bản, Nam Định. Người phụ nữ âm thầm nén nỗi lòng riêng, chúc phúc cho chồng bởi từ nay ông đã có người chăm sóc, còn bà yên tâm lên đường làm nhiệm vụ.

Mang theo giấy thông hành với bí danh Trần Thị Mỹ, bà Đinh Thị Vân lên Hà Nội cùng một đồng chí liên lạc tên Hà trong vai chị dâu đi thăm em chồng đang trong Quân đội Quốc gia, sau đó lại vào vai người chị dâu chồng chết, không có con, đi cùng em chồng vào Nam kiếm sống.

Năm đó, để hỗ trợ cho nhiệm vụ, cấp trên ra thông báo: “Đinh Thị Vân đã phản Đảng, bỏ nhiệm vụ chạy trốn vào Nam. Tuyên án tử hình vắng mặt”. “Vụ án chính trị” lan truyền dữ dội khiến nhiều anh em, con cháu ruột thịt của bà Vân ngoài Bắc bị “vạ lây” suốt trong nhiều năm. Nhưng thực chất, đây chỉ là đòn đánh hỏa mù vào cơ quan mật vụ của địch, tạo điều kiện thuận lợi cho nữ tình báo hoàn thành nhiệm vụ.

Sau này, do một tên tay sai chỉ điểm, bà đã bị bắt và chịu sự tra tấn dã man của quân địch, nhưng quyết không khai nửa lời. Sau 5 năm chịu đựng cảnh tù đày khắc nghiệt, bà đã trải qua nhiều hình thức tra tấn tàn ác về thể xác và đe dọa tinh thần. Tuy nhiên, với lòng kiên cường của một người cộng sản, bà đã vượt qua mọi khó khăn, trung thành tuyệt đối với Đảng và cách mạng. Bằng cách này, bà đã bảo vệ mạng lưới tình báo do mình phụ trách và tiếp tục hoạt động.

Ngoài ra, Bà Đinh Thị Vân và mạng lưới tình báo của bà đã có nhiều chiến công khác như:

• Cung cấp thông tin kịp thời về việc Mỹ sẽ triển khai quân đội vào Nam Việt Nam sau khi chiến lược Chiến tranh đặc biệt thất bại.

• Dự đoán trước kế hoạch của cuộc hành quân Junction City, giúp quân ta chủ động đối phó, kiến âm mưu của địch thất bại.

• Bà Đinh Thị Vân đã dẫn dắt nhiều thế hệ tình báo và không quân Việt Nam.

Nhờ những thành tựu to lớn này, bà Đinh Thị Vân đã được nhà nước Việt Nam trao tặng nhiều danh hiệu cao quý như Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân vào năm 1970, bà cũng là đầu tiên của ngành tình báo được trao tặng danh hiệu này; 2 Huân chương Độc lập hạng Nhì; Huân chương Kháng chiến hạng Nhất; Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huân chương Quân kỳ Quyết thắng...

Nữ tình báo Đinh Thị Vân với khí tiết của người chiến sĩ cách mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng, đã hi sinh hạnh phúc riêng, vượt qua mọi khó khăn, bảo vệ trọn vẹn mạng lưới tình báo do bà phụ trách. Bà mất vào tháng 12/1995 tại Hà Nội, thọ 79 tuổi. "...Tất cả những gì mà chị để lại cho những người còn sống là niềm tự hào kính phục. Chị là tấm gương sáng cho mọi người tiếp bước noi theo" – lời trong Điếu văn tại tang lễ của Đại tá Đinh Thị Vân, do Thiếu tướng Vũ Chính, Thủ trưởng Tổng cục II - Bộ Quốc phòng đọc.