Nữ dân quân bên “tọa độ lửa” Quán Hàu

Có những con người không xuất hiện trên những trang báo lớn, không được nhắc đến bằng những chiến công vang dội, nhưng cuộc đời họ lại là một phần không thể thiếu trong lịch sử dân tộc. Giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt, khi bom đạn phủ kín bầu trời quê hương, biết bao người dân bình dị đã đứng lên bảo vệ đất nước bằng tất cả lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm. Bà Nguyễn Thị Bông là một trong những con người như thế.

Trong ký ức của bà, chiến tranh không chỉ là những con số hay sự kiện được ghi lại trong sách sử, mà là những tháng ngày sống giữa hiểm nguy thường trực. Khi đất nước bước vào giai đoạn ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, bà tham gia lực lượng dân quân tự vệ tại địa phương. Cũng như nhiều thanh niên cùng thời, bà vừa lao động sản xuất, vừa thực hiện nhiệm vụ canh gác, bảo vệ xóm làng và các tuyến giao thông trọng yếu. Tuổi trẻ của bà gắn liền với những đêm trực chiến, những lần báo động khẩn cấp và cả những khoảnh khắc đối diện trực tiếp với bom đạn kẻ thù.

Năm 1972 là một trong những giai đoạn cam go nhất của cuộc kháng chiến. Sau những thất bại trên chiến trường miền Nam, đế quốc Mỹ tiếp tục leo thang chiến tranh, mở rộng các cuộc tập kích bằng không quân và hải quân ra miền Bắc. Khu vực Bắc Trung Bộ trở thành mục tiêu đánh phá dữ dội nhằm ngăn chặn sự chi viện cho chiến trường miền Nam. Trong số đó, bến phà Quán Hàu ở huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình là một điểm nóng đặc biệt. Đây là tuyến giao thông huyết mạch nối hậu phương với tiền tuyến nên thường xuyên hứng chịu những trận mưa bom từ máy bay Mỹ. Người dân nơi đây gọi Quán Hàu là “tọa độ lửa”, là “túi bom” bởi mức độ đánh phá khốc liệt mà vùng đất này phải gánh chịu.

Khi trò chuyện cùng bà Nguyễn Thị Bông, tôi có cảm giác như được quay ngược thời gian trở về những năm tháng ấy. Qua từng lời kể chậm rãi, hình ảnh một vùng quê chìm trong tiếng còi báo động, trong khói lửa và sự thiếu thốn hiện lên rõ nét. Cuộc sống khi đó vô cùng gian khổ. Lương thực khan hiếm, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, nhưng điều đáng sợ nhất vẫn là những đợt oanh tạc bất ngờ có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Dẫu vậy, những người dân quân vẫn kiên cường bám trụ, quyết tâm giữ vững tuyến giao thông và bảo vệ quê hương.

Trong rất nhiều câu chuyện bà kể, điều khiến tôi xúc động nhất là trận chiến diễn ra tại bến phà Quán Hàu vào ngày 20 tháng 10 năm 1972, được ghi lại trong cuốn sổ tay của đơn vị phòng không xã Lương Ninh. Theo ghi chép, hôm đó đơn vị pháo phòng không 12,7 ly được lệnh cơ động từ khu vực Xóm Cát về Quán Hàu, bố trí trận địa tại một điểm cao gần lô cốt cũ để sẵn sàng chiến đấu.

Khoảng 10 giờ trưa, máy bay Mỹ từ hướng Nam bất ngờ lao tới. Ngay khi phát hiện mục tiêu, hai khẩu đội phòng không lập tức nổ súng. Sau những loạt đạn chính xác, một chiếc máy bay F-105 của địch bị bắn trúng, bốc cháy và rơi xuống biển. Đó là một chiến công đáng tự hào giữa những ngày chiến tranh ác liệt. Tuy nhiên, niềm vui chiến thắng chưa kịp trọn vẹn thì hàng loạt quả bom từ máy bay địch tiếp tục trút xuống trận địa.

Giữa tiếng nổ rung chuyển mặt đất, các chiến sĩ vẫn kiên cường chiến đấu. Đồng chí Trần Thị Gái và đồng chí Võ Sỹ Đèo đang ghì chặt khẩu súng để chuẩn bị bắn tiếp loạt thứ hai thì bị bom đánh trúng. Nhiều chiến sĩ khác cũng bị thương nặng. Đồng chí Duy cùng các đồng đội lập tức đưa những người bị thương vào lô cốt để sơ cứu. Trong lúc bom vẫn tiếp tục nổ và máy bay địch còn quần thảo trên bầu trời, lực lượng dân quân từ các thôn lân cận đã không quản hiểm nguy lao vào trận địa, hỗ trợ đưa thương binh về tuyến sau.

Dù mọi người đã nỗ lực hết sức, nhưng do vết thương quá nặng, đồng chí Võ Sỹ Đèo và đồng chí Trần Thị Gái đã anh dũng hy sinh trên đường chuyển đến trạm cứu chữa. Sự ra đi của hai người để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng đội và nhân dân địa phương. Họ đã ngã xuống ngay sau khi cùng đơn vị lập nên chiến công bắn rơi máy bay địch, góp phần bảo vệ tuyến giao thông chiến lược của quê hương.

Đối với bà Nguyễn Thị Bông, đó chỉ là một trong rất nhiều ký ức không thể nào quên của thời chiến. Những mất mát, đau thương ấy đã trở thành một phần cuộc đời bà và của cả một thế hệ. Chiến tranh không chỉ cướp đi tuổi trẻ của nhiều người mà còn để lại những khoảng trống không gì có thể bù đắp được. Thế nhưng, vượt lên trên tất cả là tinh thần kiên cường, lòng yêu nước và ý chí sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc.

Lắng nghe câu chuyện của bà, tôi hiểu rằng hòa bình hôm nay không phải tự nhiên mà có. Đằng sau cuộc sống yên bình là biết bao máu xương, mồ hôi và nước mắt của những người đi trước. Những người dân quân như bà Nguyễn Thị Bông đã âm thầm góp sức bảo vệ từng con đường, từng bến phà, từng mảnh đất quê hương để giữ cho mạch máu giao thông không bị gián đoạn.

Điều khiến tôi khâm phục hơn cả là sự khiêm nhường của bà khi nhắc về quá khứ. Dù đã trải qua những năm tháng đầy gian khổ và hiểm nguy, bà luôn cho rằng mình chỉ là một phần rất nhỏ trong hàng triệu con người đã góp công sức cho đất nước. Chính sự giản dị ấy càng làm nổi bật vẻ đẹp của một thế hệ sống vì tập thể, đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên lợi ích cá nhân.

Câu chuyện của bà Nguyễn Thị Bông không chỉ là một ký ức chiến tranh, mà còn là bài học quý giá dành cho thế hệ trẻ hôm nay. Nó nhắc nhở chúng ta biết trân trọng hòa bình, biết ơn những người đã hy sinh vì độc lập dân tộc và sống có trách nhiệm hơn với quê hương, đất nước. Những hồi ức ấy giống như một ngọn lửa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, thắp lên niềm tự hào dân tộc và khơi dậy ý chí cống hiến trong mỗi người trẻ.

Tôi mong rằng câu chuyện về người nữ dân quân bên “tọa độ lửa” Quán Hàu sẽ được nhiều người biết đến hơn. Bởi lịch sử không chỉ hiện diện trong những trang sách hay những tượng đài lớn lao, mà còn sống động trong ký ức của những con người bình dị như bà Nguyễn Thị Bông. Chính họ đã góp phần làm nên những trang sử hào hùng của dân tộc và để lại cho thế hệ hôm nay những bài học vô giá về lòng yêu nước, sự kiên cường và tinh thần sống vì cộng đồng.