Nữ dân quân của Đại đội dân quân phòng không xã Lam Hạ, tỉnh Ninh Bình
Cách đây tròn 60 năm, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, trên mảnh đất Lam Hạ đã diễn ra những trận chiến đấu kiên cường góp phần bảo vệ tuyến giao thông huyết mạch chi viện cho miền Nam ruột thịt. Mười nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ đã anh dũng chiến đấu và lần lượt ngã xuống ngay trên trận địa pháo phòng không, để lại một bản hùng ca bất tử về chủ nghĩa anh hùng cách mạng.
Trung đội nữ dân quân pháo phòng không
Trong giai đoạn 1965 - 1972, đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân đối với miền Bắc nhằm phá hủy tiềm lực kinh tế, quân sự, đồng thời ngăn chặn sự chi viện của hậu phương lớn miền Bắc cho tiền tuyến miền Nam.
Về địa danh Lam Hạ, tiền thân là 2 xã Tiên Hòa và Tiên Hồng; năm 1967, được hợp nhất thành một, có tên là xã Lam Hạ, thuộc huyện Duy Tiên, tỉnh Nam Hà. Đến năm 2000, xã Lam Hạ được sáp nhập với thị xã Phủ Lý. Từ ngày 1/7/2025 thuộc phường Hà Nam, tỉnh Ninh Bình.
Lam Hạ (nay thuộc tỉnh Ninh Bình) nằm ở vị trí chiến lược trên trục giao thông Bắc - Nam, nơi hội tụ nhiều tuyến vận tải đường sắt, đường bộ và đường thủy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc chi viện cho chiến trường miền Nam.
Trên địa bàn có các công trình giao thông huyết mạch như cầu đường bộ trên Quốc lộ 1A qua Phủ Lý, cầu đường sắt Bắc - Nam, ga Phủ Lý - điểm tập kết, trung chuyển hàng hóa vào chiến trường; cùng các tuyến vượt sông Châu (cầu phao, cầu ngầm) bảo đảm cho vận tải quân sự khi cầu chính bị đánh phá. Vì vậy, Lam Hạ trở thành “toạ độ lửa” mà đế quốc Mỹ muốn xóa sổ bằng mọi giá.Để bảo vệ huyết mạch giao thông ấy, tháng 8/1965, Đại đội dân quân pháo phòng không Lam Hạ được thành lập, do các đồng chí: Nguyễn Chí Liêm làm Đại đội trưởng, Nguyễn Thị Chiêm làm Đại đội phó, Trương Đình Bắc làm Chính trị viên.
Trong 87 gương mặt kiên trung của Đại đội, trung đội nữ với 24 cô gái, ở lứa tuổi đôi mươi, mang trong mình lý tưởng cách mạng, sẵn sàng chiến đấu với ý chí sắt đá “lấy máu mình để bảo vệ Tổ quốc”.
Khi gia nhập Đại đội dân quân pháo phòng không Lam Hạ, các nữ dân quân Lam Hạ đều được huấn luyện thành thạo một số vũ khí từ súng máy 12,7mm, 14,5mm, đến pháo cao xạ 37mm, 57mm và cả 100mm.
Trong những năm tháng đạn lửa, Đại đội dân quân pháo phòng không Lam Hạ vừa tham gia sản xuất, vừa tổ chức huấn luyện pháo thủ phục vụ chiến đấu; xây dựng, củng cố các trận địa pháo phòng không trên địa bàn xã; thực hiện vận chuyển phương tiện kỹ thuật, đạn dược, cứu chữa thương, bệnh binh. Đại đội phối hợp với các đơn vị bộ đội pháo phòng không về địa bàn tác chiến, trực tiếp tham gia chiến đấu đánh trả không quân Mỹ và sẵn sàng bổ sung lực lượng cho các trận địa phòng không của bộ đội.
