NỮ DU KÍCH CHÈO ĐÒ BÊN DÒNG SÔNG THẠCH HÃN

Hơn một nửa thế kỷ trôi qua, người nữ du kích chèo đò năm ấy vẫn nâng niu bức ảnh cha con chèo đỏ chở bộ đội giữa dòng Thạch Hãn mùa hè đỏ lửa 1972. Bà như một nhân chứng sống cho chiến công của những người bất tử giữa dòng sông.

Những chuyến đò trong mùa hè đỏ lửa

Có những khoảnh khắc lịch sử, một dòng sông mang những bi hùng của một thế hệ can trường trong năm tháng khói lửa 1972. Bức ảnh một lão ngư mình trần, gân guốc, khua mái chèo đưa thuyền vượt sóng nhưng vẫn nở nụ cười, bên mạn thuyền là cô gái trẻ gầy guộc, ánh mắt kiên định, đôi tay nắm chắc khẩu súng và phía sau là những chiến sĩ ở tuổi đôi mươi. Khoảnh khắc ấy đã được nhà báo, nhiếp ảnh gia chiến trường Đoàn Công Tính chụp lại.

Bên dòng sông Thạch Hãn, bà Nguyễn Thị Thu (hay O Thu, SN 1954) cùng cha chồng là lão ngư Nguyễn Con ở làng Tiền, xã Triệu Giang (nay là xã Ái Tử, Quảng Trị), đã biến con đò nhỏ của gia đình thành nhịp cầu bí mật đưa những người chiến sĩ qua sông. Giữa mưa bom bão đạn đêm ngày, những mái chèo kiên cường vẫn rẽ sóng, đưa bộ đội sang Thành Cổ, chở theo cả niềm tin và ý chí quật cường của đất nước. Mỗi chuyến vượt sông là một lần đối diện cái chết nhưng cũng là một phần đóng góp thầm lặng cho bước tiến của dân tộc. Thành Cổ Quảng trị và dòng sông Thạch Hãn đã trở thành tọa độ chết, nhưng những chuyến đò bí mật vẫn lặng lẽ qua sông, con đò thầm lặng trở thành cứu cánh, cụ Con và bà Thu là hai trong số những người đã tình nguyện gánh vác sứ mệnh ấy.

Bà Thu kể lại, hễ ngớt bom đạn, bà và cha chồng lại dùng đò chèo dọc sông để chở bộ đội sang Thành Cổ cho kịp. Trong ký ức của bà Thu, bộ đội chia thành nhiều nhóm sang sông, từ bờ bắc sông Thạch Hãn có nhiều bến từ làng Tiền kéo dài lên tới xã Triệu Thượng, giáp ranh với xã Triệu Nguyên (cũ). Bà và cha chồng chèo đò ở bến làng Tiền. Giữa mùa hè 1972, hỏa lực từ các vị trí phía Nam sông dồn dập bắn sang. Ngoài khơi pháo hạm gầm rú, trên trời B-52 trút bom. Những đêm trắng, pháo sáng quét loang loáng mặt sông. Thời khắc ấy không giây phút nào đất trời Quảng Trị yên lặng tiếng đạn bom.

Trên dòng sông, mái chèo của hai cha con bà Thu vẫn kiên định ngày ngày khua lên từng nhịp, đưa từng đoàn quân vượt sang bờ nam Thành Cổ. Bà không nhớ nổi mình đã chèo bao nhiêu chuyến, chỉ nhớ mỗi chuyến đò không chỉ chở người, chở đạn, chở lương thực mà còn chở theo niềm tin rằng Thành Cổ phải được giữ bằng mọi giá cùng một niềm tin tất thắng, cho đất nước hoàn toàn giải phóng, bắc nam được sum họp một nhà.