Nữ du kích chèo đò bên dòng sông Thạch Hãn

Bên dòng sông Thạch Hãn, bà Nguyễn Thị Thu (hay O Thu, SN 1954) cùng cha chồng là lão ngư Nguyễn Con ở làng Tiền, xã Triệu Giang (nay là xã Ái Tử, Quảng Trị), đã biến con đò nhỏ của gia đình thành nhịp cầu bí mật đưa những người chiến sĩ qua sông. Giữa mưa bom bão đạn đêm ngày, những mái chèo kiên cường vẫn rẽ sóng, đưa bộ đội sang Thành Cổ, chở theo cả niềm tin và ý chí quật cường của đất nước. Mỗi chuyến vượt sông là một lần đối diện cái chết nhưng cũng là một phần đóng góp thầm lặng cho bước tiến của dân tộc. Thành Cổ Quảng trị và dòng sông Thạch Hãn đã trở thành tọa độ chết, nhưng những chuyến đò bí mật vẫn lặng lẽ qua sông, con đò thầm lặng trở thành cứu cánh, cụ Con và bà Thu là hai trong số những người đã tình nguyện gánh vác sứ mệnh ấy.

Bà Thu kể lại, hễ ngớt bom đạn, bà và cha chồng lại dùng đò chèo dọc sông để chở bộ đội sang Thành Cổ cho kịp. Trong ký ức của bà Thu, bộ đội chia thành nhiều nhóm sang sông, từ bờ bắc sông Thạch Hãn có nhiều bến từ làng Tiền kéo dài lên tới xã Triệu Thượng, giáp ranh với xã Triệu Nguyên (cũ). Bà và cha chồng chèo đò ở bến làng Tiền. Giữa mùa hè 1972, hỏa lực từ các vị trí phía Nam sông dồn dập bắn sang. Ngoài khơi pháo hạm gầm rú, trên trời B-52 trút bom. Những đêm trắng, pháo sáng quét loang loáng mặt sông. Thời khắc ấy không giây phút nào đất trời Quảng Trị yên lặng tiếng đạn bom.Trên dòng sông, mái chèo của hai cha con bà Thu vẫn kiên định ngày ngày khua lên từng nhịp, đưa từng đoàn quân vượt sang bờ nam Thành Cổ. Bà không nhớ nổi mình đã chèo bao nhiêu chuyến, chỉ nhớ mỗi chuyến đò không chỉ chở người, chở đạn, chở lương thực mà còn chở theo niềm tin rằng Thành Cổ phải được giữ bằng mọi giá cùng một niềm tin tất thắng, cho đất nước hoàn toàn giải phóng, bắc nam được sum họp một nhà.Những chuyến đó ấy vô tình được nhà báo, nhiếp ảnh gia chiến trường Đoàn Công Tính chụp lại. Bà Thu cũng chẳng biết rằng hình ảnh bình dị ấy của cha con bà lại trở thành một trong những biểu tượng bất tử trên dòng sông Thạch Hãn, được nhắc lại và trân trọng suốt hơn nửa thế kỷ qua. Bức ảnh 'Cha con lão ngư dân Triệu Phong chở bộ đội và vũ khí tiếp sức cho Thành Cổ' được treo trang trọng trong bảo tàng Thành Cổ bây giờ, phía đối diện là bức ảnh 'Nụ cười Thành Cổ' cũng của nhà báo, nhiếp ảnh gia chiến trường Đoàn Công Tính chụp đã trở thành những tấm hình tư liệu đã đi cùng năm tháng.