NỮ DU KÍCH HOA LƯ VÀ LƯỚI LỬA TRẠM THẢN

Vào những ngày cuối năm 1952, thực dân Pháp mở cuộc hành quân quy mô lớn mang tên Lo-ren đánh lên vùng tự do Phú Thọ - Yên Bái nhằm phân tán lực lượng chủ lực của ta. Tại xã Hoa Lư (vùng đất bao gồm xã Trạm Thản và xã Liên Hoa ngày nay), giặc đóng quân chiếm đóng làng Thản suốt 12 ngày đêm, dựng đồn bốt hòng thiết lập vành đai khống chế.

Để bẻ gãy gọng kìm của địch, Trung đoàn 36 (Đại đoàn quân Tiên phong 308) phối hợp với lực lượng địa phương quyết định lập trận địa phục kích ngay trên tuyến quốc lộ chạy qua địa bàn Chân Mộng – Trạm Thản. Nhưng giữa núi rừng âm u, để giăng được một "cái bẫy khổng lồ" dài gần 4 km chỉ trong một đêm dứt khoát phải nhờ đến những người am hiểu địa hình nhất: Trung đội du kích Hoa Lư.

Lúc bấy giờ, cô gái trẻ Nguyễn Thị Xuân Dậu là chỉ huy của trung đội du kích địa phương. Nhớ lại những giờ phút cân não ấy, cụ Dậu kể rằng núi rừng Trạm Thản ngày xưa rậm rạp hoang vu lắm, "đêm xuống rừng nhiều beo cọp rình rập vồ người". Thế nhưng, gạt đi nỗi sợ hãi thú dữ lẫn bóng tối, những cô gái du kích Hoa Lư chân trần, đầu trần, thông thuộc từng lối mòn đã thoăn thoắt luồn lách dẫn đường cho bộ đội chủ lực vận chuyển vũ khí, ngụy trang trận địa sát sạt ngay cạnh nách địch.

Mờ sáng ngày 17/11/1952, đoàn xe bọc thép dài dằng dặc của địch lọt thỏm vào thung lũng hẹp Chân Mộng – Trạm Thản. Lệnh tấn công phát ra, từ trên sườn đồi, quân ta và du kích đồng loạt dội bão lửa xuống. Chiếc xe tăng đi đầu trúng đạn bốc cháy nghi ngút, khóa chặt đường tháo lui.

Cụ Dậu bồi hồi nhớ lại: “Chúng chống trả dữ dội lắm, tăng bắn loạn xạ, lửa loang đỏ rực khắp cả quốc lộ". Giữa tiếng bom đạn gầm rú xé tai, bóng dáng các chiến sĩ cùng những cô gái du kích nhỏ bé vẫn kiên cường bám vách núi, chụp lửa chặn đánh từng toán bộ binh địch tháo chạy.

Trận đánh kết thúc thắng lợi giòn giã. Lực lượng của ta đã phá hủy 44 xe cơ giới (trong đó có 17 xe tăng, xe bọc thép) và tiêu diệt hơn 400 tên địch. Sau trận chiến oanh liệt ấy, cô du kích Xuân Dậu lại cùng dân làng Hoa Lư tất tả gánh cơm tiếp tế, băng bó vết thương cho bộ đội và dọn dẹp chiến trường.

Trải qua hơn 70 năm, vùng đất Hoa Lư xưa nay đã khoác lên mình màu xanh trù phú của đồi chè, đồi cọ và những con đường bê tông khang trang. Nhưng với cụ Nguyễn Thị Xuân Dậu, ký ức về đêm rẽ lối băng rừng dẫn quân và tiếng súng vang dội thung lũng Trạm Thản năm ấy vẫn mãi là một phần máu thịt, là trang sử hào hùng nhất của tuổi thanh xuân