Nữ du kích, nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội
Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, cô gái trẻ Nguyễn Thị Chiên (1926 – 2016) sớm phải chứng kiến cảnh quê hương bị kẻ thù giày xới. Lòng phẫn uất trước tội ác của thực dân Pháp đã thôi thúc người con gái Thái Bình gác lại chuyện riêng, bí mật tham gia hoạt động cách mạng từ năm 16 tuổi.
Những năm tháng kháng chống Pháp ác liệt, địa bàn Thái Bình là vùng địch hậu bị bủa vây bởi hệ thống đồn bốt dày đặc. Không quản ngại nguy hiểm, Nguyễn Thị Chiên đã đứng ra tổ chức, huấn luyện lực lượng du kích xã, trực tiếp xây dựng "làng kháng chiến". Với sự thông minh và dũng cảm, bà đã sáng tạo ra nhiều cách đánh táo bạo: dùng đòn xóc, gậy gộc làm vũ khí; bắt mối vận động binh lính địch; tổ chức các trận phục kích bất ngờ ngay giữa lòng địch.
Một trong những chiến công lừng lẫy nhất của bà là vào năm 1951. Trong một trận phục kích tại đường 39, với sự mưu trí và quyết đoán, bà cùng đơn vị du kích đã bắt sống một sĩ quan Pháp cùng nhiều binh lính, thu giữ toàn bộ vũ khí mà không tốn một giọt máu. Trong một lần khác bị địch bắt và tra tấn dã man suốt 3 tháng rưỡi, bà vẫn kiên cường giữ vững khí tiết, không khai báo một lời, cuối cùng khiến kẻ thù phải khuất phục và thả tự do.
Năm 1952, tại Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất tổ chức tại chiến khu Việt Bắc, bà vinh dự được Bác Hồ tặng chiếc súng ngắn của Người và được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Bà trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Sau hòa bình, bà tiếp tục công tác trong quân ngũ, mang quân hàm Trung tá và cống hiến trọn đời cho Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cùng các hoạt động xã hội.
Từ người nữ du kích với tay gậy, tay súng bảo vệ xóm làng đến tượng đài Anh hùng đầu tiên của Quân đội, câu chuyện về Nguyễn Thị Chiên mãi là biểu tượng bất tử cho sự kiên trung, dũng cảm và tinh thần "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" của người phụ nữ Việt Nam.
