NỮ DU KÍCH VÀ CHIẾC LƯỢC NGÀ ĐẪM MÁU

Mùa nước nổi những năm 70, bà Mai – cô du kích mười tám tuổi với mái tóc dài mướt rượt – là "nỗi khiếp sợ hồng" của những toán quân đi càn. Giữa những cánh đồng chum vạc, bà luồn lách trên chiếc xuồng ba lá, vừa là người truyền tin, vừa là tay súng bắn tỉa bách phát bách trúng. Ngôn ngữ của bà năm ấy là tiếng mái chèo khua nước nhẹ hẫng, là mùi bùn non trộn lẫn mùi hương tràm ngào ngạt. Bà đẹp như một đóa sen hồng, nhưng ẩn sau vẻ ngoài dịu dàng ấy là một tinh thần thép, sẵn sàng hy sinh tất cả cho mảnh đất quê hương.

Kỷ vật thiêng liêng nhất bà mang theo bên mình là chiếc lược ngà – món quà của người yêu, một chiến sĩ đặc công thủy trước khi hy sinh trong một trận đánh tàu trên sông Tiền. Trong một lần bị địch phục kích, viên đạn sượt qua vai làm máu thấm đỏ chiếc lược ngà giấu trong túi áo. Bà không khóc, bà dùng chính máu của mình và bùn đất miền Tây để ngụy trang, tiếp tục chiến đấu cho đến khi đẩy lùi được quân thù. Chiếc lược ấy không chỉ là vật trang điểm, nó là hiện thân của lời thề chung thủy, là động lực để bà bước qua những ngày đen tối nhất của cuộc đời.

Giờ đây, bà Mai sống trong một ngôi nhà lá đơn sơ ven kênh. Mái tóc dài năm xưa nay đã bạc trắng, được búi gọn bằng chính chiếc lược ngà đã mòn vẹt dấu thời gian. Bà thường ngồi bên bến sông vào những buổi chiều hoàng hôn tím ngắt, hát những câu hò Đồng Tháp ngọt ngào cho đám trẻ trong xóm nghe.

Giọng hò của bà mang theo cái mênh mông của sông nước và cái trầm mặc của quá khứ. Bà bảo, mỗi khi soi gương thấy chiếc lược, bà lại thấy gương mặt người thương hiện về, trẻ mãi không già. Cuộc sống của bà hiện tại tĩnh lặng như mặt nước kênh, nhưng sâu thẳm trong đó là một dòng chảy ký ức mãnh liệt. Bà dùng sự bao dung của một người phụ nữ đi qua cuộc chiến để chữa lành những vết thương cho xóm giềng, lấy tiếng hát để xua đi những nhọc nhằn của cuộc mưu sinh. Với bà Mai, chiếc lược ngà ấy chính là nhịp cầu nối liền hai bờ âm dương, giữ cho tình yêu và lý tưởng luôn vẹn nguyên như thuở ban đầu.