NỮ GIAO LIÊN QUẢ CẢM

Con đường giữa hai làn đạn

Mùa mưa năm 1968, vùng căn cứ cách mạng ở miền Đông Nam Bộ chìm trong những cơn mưa rừng kéo dài. Những con đường đất đỏ trơn trượt, những cánh rừng già phủ kín bởi màn sương dày đặc. Ban ngày, máy bay địch quần thảo liên tục; ban đêm, ánh pháo sáng xé toạc màn đêm, soi rõ từng lối mòn dẫn vào căn cứ.

Giữa vùng chiến khu ấy có một cô gái mới mười chín tuổi tên Nguyễn Thị Mai. Dáng người nhỏ nhắn, nước da rám nắng, mái tóc thường được búi gọn dưới chiếc khăn rằn Nam Bộ. Nhìn Mai, ít ai nghĩ cô là một giao liên của huyện – người hằng ngày mang theo những tài liệu tuyệt mật, vượt qua nhiều vòng vây của địch để nối liền các cơ sở cách mạng.

Mai sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo. Cha cô tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp rồi hy sinh khi Mai mới lên năm tuổi. Mẹ cô một mình tần tảo nuôi ba chị em khôn lớn.

Từ nhỏ, Mai đã quen với tiếng súng, tiếng máy bay và những lần cả nhà phải xuống hầm trú ẩn. Những câu chuyện về cha, về những người cán bộ được dân làng che chở đã nuôi dưỡng trong cô tình yêu quê hương và khát vọng góp sức mình cho đất nước.

Năm mười bảy tuổi, Mai xin tham gia lực lượng giao liên.

Ngày nhận nhiệm vụ đầu tiên, đồng chí Bí thư Huyện ủy trao cho cô chiếc túi vải màu xanh đã sờn cũ.

Ông nói:

"Tài liệu trong túi này quan trọng hơn cả tính mạng của chúng ta. Nhưng điều quan trọng nhất là con phải biết giữ an toàn cho mình. Cách mạng còn cần những người trẻ như con."

Mai ôm chiếc túi vào lòng, khẽ gật đầu.

Đó là lần đầu tiên cô cảm nhận rõ trách nhiệm lớn lao đang đặt lên vai mình.

Những tháng đầu làm giao liên, Mai được các anh chị đi trước hướng dẫn từng con đường, từng bến sông, từng gốc cây có thể làm điểm hẹn.

Cô học cách quan sát dấu chân trên đất để biết có người vừa đi qua.

Học cách nghe tiếng chim hót để nhận biết tín hiệu báo động.

Học cách ghi nhớ mật khẩu mà không bao giờ viết ra giấy.

Có lần, người hướng dẫn hỏi:

"Nếu chẳng may bị bắt thì em làm gì?"

Mai bình tĩnh trả lời:

"Em sẽ tìm mọi cách bảo vệ tài liệu và không để lộ cơ sở."

Người hướng dẫn nhìn cô rất lâu rồi mỉm cười:

"Em đã hiểu thế nào là người giao liên."

Công việc của Mai không có giờ giấc cố định.

Có khi nửa đêm đang ngủ, cô được gọi dậy lên đường.

Có hôm phải đi bộ hơn ba mươi kilômét xuyên rừng chỉ để chuyển một phong bì mỏng.

Những bức thư, những bản đồ, những mệnh lệnh tác chiến... tất cả đều được gói cẩn thận trong chiếc túi vải luôn đeo sát người.

Mỗi chuyến đi là một lần đối mặt với hiểm nguy.

Một buổi sáng cuối mùa mưa, Mai nhận nhiệm vụ chuyển tài liệu từ căn cứ huyện đến đơn vị chủ lực đang chuẩn bị mở một trận đánh lớn.

Đồng chí chỉ huy dặn:

"Chậm một giờ có thể ảnh hưởng đến cả kế hoạch chiến đấu."

Mai kiểm tra lại chiếc khăn rằn, đôi dép cao su và túi tài liệu.

Cô lên đường khi trời còn chưa sáng.

Con đường xuyên rừng quen thuộc hôm ấy bỗng trở nên khác lạ.

Dấu bánh xe còn in mới trên mặt đất.

Một vài cành cây bị gãy ngang.

Mai linh cảm có điều bất thường.

Đến gần con suối nhỏ, cô bất ngờ nghe tiếng động cơ xe và tiếng người nói vọng lại.

Một đơn vị địch đang lập chốt ngay lối đi quen thuộc.

Nếu quay lại, cô sẽ không kịp giao tài liệu.

Nếu đi tiếp, nguy cơ bị phát hiện rất lớn.

Mai bình tĩnh nhớ lại lời dặn của người hướng dẫn năm xưa:

"Đừng bao giờ chỉ biết một con đường."

Cô quyết định rẽ vào một lối mòn ít người qua lại.

Con đường mới khó đi hơn nhiều.

Cây rừng rậm rạp.

Nhiều đoạn phải bò dưới những bụi gai.

Có chỗ nước ngập đến ngang ngực.

Chiếc túi tài liệu được cô buộc lên cao để không bị ướt.

Đến trưa, khi chỉ còn cách điểm hẹn vài kilômét, một tốp lính bất ngờ xuất hiện.

Mai nhanh chóng ngồi xuống bên vệ đường, lấy chiếc nón lá che mặt, giả làm cô gái đi hái rau rừng.

Một tên lính tiến lại gần.

Hắn hỏi bằng giọng gắt gỏng:

"Đi đâu?"

Mai cúi đầu đáp:

"Dạ... má em bệnh. Em đi hái lá thuốc."

Tên lính nhìn chiếc gùi sau lưng.

Bên trong chỉ có ít rau rừng và vài bó củi khô mà Mai đã chuẩn bị từ trước.

Hắn phẩy tay:

"Đi đi."

Mai bước chậm rãi.

Chỉ đến khi khuất hẳn sau lùm cây, cô mới dám thở phào.

Chiều hôm ấy, Mai đến điểm hẹn đúng giờ.

Người chỉ huy đơn vị nhận tài liệu, siết chặt tay cô:

"Em đến kịp rồi."

Ít ngày sau, trận đánh diễn ra thắng lợi.

Nhiều người không biết rằng, phía sau thành công ấy là chuyến đi đầy hiểm nguy của một nữ giao liên tuổi mười chín.

Nhưng kỷ niệm sâu sắc nhất trong cuộc đời Mai lại đến vào mùa xuân năm 1972.

Trong một chuyến công tác, cô gặp một em bé khoảng tám tuổi đang ngồi khóc bên con đường rừng.

Em bị lạc mẹ sau một trận càn.

Mai bế em lên, đưa về căn cứ.

Suốt ba ngày, cô vừa làm nhiệm vụ vừa tìm kiếm người thân cho em.

Cuối cùng, hai mẹ con cũng gặp lại nhau.

Người mẹ ôm con bật khóc.

Bà nắm chặt tay Mai:

"Cảm ơn con."

Mai chỉ cười:

"Con cũng chỉ làm điều mà ai cũng sẽ làm."

Đối với cô, bảo vệ nhân dân cũng chính là bảo vệ Tổ quốc.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi nghe tin đất nước hoàn toàn thống nhất, Mai đang cùng đơn vị ở một vùng ven đô.

Tiếng reo hò vang khắp nơi.

Mọi người ôm nhau khóc.

Mai lặng lẽ mở chiếc túi vải cũ.

Chiếc túi đã theo cô suốt bảy năm.

Đường chỉ đã sờn.

Màu vải đã bạc.

Nhưng đó là kỷ vật quý giá nhất của tuổi thanh xuân.

Cô nhớ đến những đồng đội đã mãi mãi nằm lại trên những con đường giao liên.

Nhớ những bà mẹ từng che chở mình.

Nhớ những cánh rừng đã nuôi giấu cách mạng.

Mai khẽ nói:

"Chúng ta đã làm được rồi..."

Sau ngày hòa bình, Mai trở về quê hương.

Cô trở thành cán bộ Hội Phụ nữ xã.

Mỗi năm, vào dịp 27 tháng 7 hay 22 tháng 12, cô đều được mời đến nói chuyện truyền thống với học sinh.

Có em hỏi:

"Cô có sợ không, khi phải đi giữa vòng vây của địch?"

Mai mỉm cười hiền hậu:

"Có chứ.

Ai cũng biết sợ.

Nhưng khi nghĩ đến đồng đội đang chờ tài liệu, nghĩ đến ngày đất nước được hòa bình, cô lại bước tiếp."

Cả hội trường im lặng.

Các em hiểu rằng lòng dũng cảm không có nghĩa là không biết sợ.

Lòng dũng cảm là biết vượt qua nỗi sợ để làm điều đúng đắn.

Nhiều năm sau, chiếc túi giao liên năm xưa được gia đình Mai trao tặng cho bảo tàng địa phương.

Bên cạnh hiện vật là dòng chữ:

"Chiếc túi giao liên đã đồng hành cùng Nguyễn Thị Mai trên hơn 300 chuyến công tác trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước."

Chiếc túi nhỏ bé ấy không chỉ đựng tài liệu.

Nó còn chứa đựng niềm tin, lòng trung thành và tuổi trẻ của một thế hệ đã sống trọn vẹn vì độc lập, tự do của Tổ quốc.