Nữ giao liên xuất sắc của Cụm tình báo H63

rong lòng Sài Gòn những năm của thập niên 1960, Cụm tình báo H63 hoạt động với sứ mệnh đặc biệt: Thu thập, phân tích và chuyển tải những tin tức mật chiến lược về căn cứ phục vụ Trung ương Cục và Bộ Chính trị. Ở vị trí trung tâm của mạng lưới tình báo chiến lược ấy chính là Phạm Xuân Ẩn (Hai Trung) - Điệp viên X6. Ông hoạt động dưới vỏ bọc một ký giả kỳ cựu cho các hãng thông tấn nổi tiếng của phương Tây như Reuters, Time hay The New York Herald Tribune; có mối quan hệ rộng khắp trong giới tướng lĩnh Sài Gòn và cố vấn quân sự Mỹ.

Có thể nói một điệp viên dù tài ba đến đâu cũng sẽ bị vô hiệu hóa hoàn toàn nếu tin tức thu thập được không thể chuyển về căn cứ, hoặc đường dây liên lạc bị đối phương bẻ gãy. Chính vì tính chất khốc liệt của cuộc chiến ở vào thời điểm đó, việc thông tin từ nội đô ra căn cứ đặt ra những yêu cầu hết sức ngặt nghèo. Việc kết nối với ông Hai Trung đòi hỏi những tiêu chuẩn nghiệp vụ chặt chẽ đến mức khắc nghiệt. Trước năm 1961, Cụm trưởng Cụm tình báo H63 Tư Cang (Nguyễn Văn Tàu) đã nhiều lần cử người tiếp cận, nhưng ông Hai Trung đều thẳng thắn lắc đầu từ chối. Người quá trẻ thì thiếu sự điềm đạm, dễ bốc đồng; người mang dáng dấp thôn quê quá rõ nét thì lạc lõng giữa thị thành hoa lệ, rất dễ lọt vào tầm ngắm của mạng lưới mật vụ, cảnh sát chìm và chỉ điểm CIA giăng mọi ngõ ngách.

Suốt từ năm 1961 đến năm 1975, đồng chí Nguyễn Thị Ba là người liên lạc duy nhất của ông Phạm Xuân Ẩn.

Tháng 12-1961, tổ chức quyết định điều động bà Nguyễn Thị Ba, người phụ nữ sinh năm 1917 tại vùng quê Hậu Thạnh, Đức Hòa, Long An, tới làm công việc hết sức khó khăn này. Bắt đầu tham gia cách mạng từ năm 15 tuổi, được vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam) từ năm 1936 khi mới 19 tuổi, bà Ba đã tích lũy vốn kinh nghiệm dày dặn qua phong trào Nam Kỳ khởi nghĩa, từng làm giao liên bí mật cho Xứ ủy Nam Bộ và các cơ quan lãnh đạo đầu não tại khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn. Khi nhận nhiệm vụ bà Ba đã ngoài 40 tuổi.

Buổi gặp gỡ đầu tiên diễn ra trong sự thận trọng tuyệt đối. Nhìn người phụ nữ đứng tuổi, nét mặt phúc hậu, ánh mắt bình thản và dáng vẻ ung dung tự tại, ông Hai Trung ưng ngay. Ông bảo: “Chị là người có kinh nghiệm, lại lớn tuổi nên tôi mừng lắm”. Dẫu vậy, với tính cẩn trọng của một cán bộ Tình báo ông không bỏ qua từng chi tiết nhỏ nhất. Nhìn thấy bà Ba bới tóc lớn theo kiểu phụ nữ nông thôn Nam Bộ, ông nhắc nhở bà nên bới tóc nhỏ gọn lại cho thuận nếp sinh hoạt của thị dân lao động Sài Gòn.

Thẻ căn cước mang tên Nguyễn Thị Út của đồng chí Nguyễn Thị Ba, Cụm tình báo H63 sử dụng trong thời gian làm giao liên cho đồng chí Phạm Xuân Ẩn, 1965-1975.

Cũng từ buổi gặp gỡ định mệnh ấy, một phương án tối ưu được thiết lập phòng khi chạm mặt bất trắc. Theo đó, nếu có kẻ gặng hỏi về mối quan hệ giữa một ký giả danh tiếng, sang trọng, đi xe hơi đời mới và một phụ nữ nghèo lam lũ, câu trả lời thống nhất sẽ là: Ngày trước bà Ba từng gặp tai nạn trên đường, tình cờ được ông Hai Trung giúp đỡ đưa vào bệnh viện cứu chữa. Mang ơn sâu nặng nên thi thoảng bà ghé thăm hỏi, chuyện trò. Lời ngụy trang đời thường, bình dị ấy đã hóa giải mọi sự chú ý tò mò của mạng lưới theo dõi xung quanh.