NỮ LIỆT SĨ CÔ BẮC (NGUYỄN THỊ BẮC) – BIỂU TƯỢNG BẤT KHUẤT CỦA PHỤ NỮ YÊU NƯỚC VÀ KHỞI NGHĨA YÊN BÁI LỪNG DANH

Trong phong trào đấu tranh chống ách đô hộ của thực dân Pháp đầu thế kỷ XX, cuộc Khởi nghĩa Yên Bái lịch sử năm 1930 với khẩu hiệu bất hủ "Không thành công cũng thành nhân" gắn liền với tên tuổi của đôi chị em nữ nghĩa sĩ kiệt xuất Cô Bắc – Cô Giang. Cô Bắc (tên thật là Nguyễn Thị Bắc, 1908 – 1943) – nữ chiến sĩ nòng cốt của Việt Nam Quốc dân Đảng – là biểu tượng ngời sáng cho lòng quả cảm, đức xả thân và khí phách kiên cường của người phụ nữ Việt Nam trong đêm dài nô lệ.

• Khí chất người con gái đất Kinh Bắc giàu truyền thống yêu nước:

Sinh ra tại làng Đa Mai, phủ Lạng Giang (nay thuộc thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang), Nguyễn Thị Bắc là chị gái của nữ chiến sĩ Cô Giang (Nguyễn Thị Giang). Sớm chứng kiến sự bóc lột hà khắc của thực dân và tay sai, hai chị em đã sớm nhen nhóm tinh thần yêu nước quật cường. Năm 1927, được sự dẫn dắt của nhà cách mạng Nguyễn Thái Học, cả hai chị em đã gia nhập Việt Nam Quốc dân Đảng, trở thành những thành viên nòng cốt đầu tiên của lực lượng nữ binh cách mạng.

Với sự thông minh, lanh lợi và mưu trí hơn người, Cô Bắc mở một hiệu buôn nhỏ tại thị xã Bắc Giang để làm bình phong bí mật. Cửa hiệu của cô nhanh chóng trở thành trạm liên lạc trọng yếu, là nơi hội họp kín của các yếu nhân lãnh đạo như Nguyễn Thái Học, Phó Đức Chính, Nguyễn Khắc Nhu, đồng thời là mắt xích vận chuyển tài liệu mật,truyền đơn và vũ khí cho tổ chức chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang.

Sau vụ ám sát tên trùm mộ phu Bazin tại Hà Nội (năm 1929), thực dân Pháp mở đợt khủng bố gắt gao. Cô Bắc bị bắt giam và bị kết án tù giam tại nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội), sau đó bị đày ra nhà tù Phúc Yên. Dù quân thù dùng đủ mọi cực hình tra khảo man rợ hòng lần ra tung tích tổ chức và nơi ẩn náu của các đồng chí, cô vẫn một mực giữ vững khí tiết kiên trung, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho phong trào.

Tháng 2/1930, cuộc Khởi nghĩa Yên Bái bùng nổ rồi bị dìm trong biển máu. Trước cái chết bi tráng của 13 nghĩa sĩ trên máy chém tại Yên Bái và sự tuẫn tiết kiên trinh của người em gái Cô Giang, Cô Bắc nén nỗi đau xé lòng, biến đau thương thành ý chí sắt đá, kiên cường giữ vững phẩm cách người chiến sĩ ái quốc cho đến ngày mãn hạn tù.

Sau khi ra tù, dù bị mật thám Pháp quản thúc nghiêm ngặt và sức khỏe bị tàn phá nặng nề bởi đòn roi nơi chốn ngục tù, Cô Bắc vẫn âm thầm liên lạc, ủng hộ các phong trào yêu nước và cưu mang những người hoạt động cách mạng cho đến khi tạ thế vào năm 1943, khi tuổi đời mới tròn 35. Tinh thần quật khởi và sự hy sinh kiên trinh của Cô Bắc đã tạc vào đài bia lịch sử chống ngoại xâm một nét son bi tráng.

Tên tuổi của nữ nghĩa sĩ Cô Bắc cùng với em gái Cô Giang đã trở thành niềm tự hào bất tử của dân tộc. Tên cô được trang trọng đặt cho các tuyến đường huyết mạch, trường học lớn tại Thủ đô Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Bắc Giang và nhiều tỉnh thành trên cả nước.

Noi gương sáng người nữ nghĩa sĩ tiền bối Cô Bắc (Nguyễn Thị Bắc), thế hệ trẻ hôm nay nguyện noi gương kiên trung,bất khuất, ra sức rèn đức luyện tài, nâng cao lòng tự hào dân tộc và tinh thần cống hiến, chung sức xây dựng non sông Việt Nam ngày càng phồn vinh, độc lập và vững bền.