Nữ liệt sĩ Trần Bội Cơ: Cánh chim hòa bình của học sinh Hoa kiều (1932 - 1950)

Phong trào đấu tranh tại các đô thị miền Nam không chỉ là bản hùng ca của người Việt, mà còn có sự kề vai sát cánh của đồng bào Hoa kiều. Nữ liệt sĩ Trần Bội Cơ (sinh ra tại Chợ Lớn, TP.HCM, trong một gia đình gốc Hoa) là một biểu tượng rực sáng của tình đoàn kết vô sản và tinh thần đấu tranh bất khuất của lứa tuổi học trò.

Đang là nữ sinh tại trường trung học Phước Kiến (nay là trường THCS Trần Bội Cơ, Quận 5), Trần Bội Cơ sớm giác ngộ cách mạng và trở thành một thủ lĩnh năng nổ của phong trào học sinh, sinh viên Sài Gòn - Chợ Lớn. Sau cái chết của anh hùng Trần Văn Ơn vào đầu năm 1950, phong trào đấu tranh của thanh niên đô thị bùng lên dữ dội. Tháng 5 năm 1950, để phản đối chính sách đàn áp và buộc nhà trường phải mở cửa lại cho học sinh đi học, Trần Bội Cơ đã lãnh đạo hàng ngàn học sinh toàn trường tổ chức bãi khóa, tuyệt thực và biểu tình ngay trong sân trường Phước Kiến.

Sự bành trướng của phong trào khiến chính quyền thực dân Pháp và tay sai vô cùng tức tối. Chúng điều động lực lượng cảnh sát vũ trang bao vây, ném lựu đạn cay và xông vào trường bắt bớ hàng trăm học sinh. Trần Bội Cơ bị địch bắt và đưa về bót Catinat – một trung tâm tra tấn khét tiếng tàn bạo. Tại đây, cảnh sát Pháp đã dùng những đòn thù man rợ nhất, liên tục đánh đập, tra khảo để ép cô khai ra những người đứng đầu phong trào. Mặc cho thân thể bị đánh đến bầm dập, nôn ra máu, cô nữ sinh 18 tuổi ấy vẫn kiên quyết không khai báo nửa lời. Do bị thương quá nặng và xuất huyết nội tạng, Trần Bội Cơ đã anh dũng trút hơi thở cuối cùng trong phòng giam vào ngày 12 tháng 5 năm 1950. Sự hy sinh vô cùng oanh liệt của cô đã gây chấn động mạnh mẽ, tạo nên một làn sóng biểu tình khổng lồ của cả người Việt lẫn người Hoa, đập tan âm mưu chia rẽ dân tộc của thực dân Pháp và mãi mãi khắc ghi tên cô vào lịch sử phong trào học sinh Sài Gòn.