NỮ SINH HOA KIỀU QUẢ CẢM VÀ KHÚC TRÁNG CA BẤT KHUẤT DƯỚI ĐÒN THÙ THỰC DÂN
Trong trang sử đấu tranh hào hùng của phong trào học sinh – sinh viên Sài Gòn – Chợ Lớn những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, tinh thần đoàn kết Việt – Hoa đã tạo nên làn sóng phản kháng mạnh mẽ ngay giữa sào huyệt quân thù. Tiếp nối ngọn lửa của phong trào ngày 9 tháng 1 năm 1950 gắn liền với sự hy sinh của Trần Văn Ơn, Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Bội Cơ – người con gái thuộc cộng đồng người Hoa tại Nam Bộ, học sinh Trường Trung học Phúc Kiến (Chợ Lớn) – đã tạc nên một tượng đài rực rỡ về đức hy sinh quên mình và khí tiết kiên trung. Trước bạo tàn của ngục tù thực dân, chị cắn răng chịu đựng những đòn tra tấn dã man và trút hơi thở cuối cùng khi chưa tròn 18 tuổi, hiến dâng trọn vẹn tuổi xuân cho tự do học đường và tình đoàn kết đấu tranh vì độc lập, hòa bình.
Đầu năm 1950, phong trào đấu tranh chính trị đòi tự do, dân chủ và quyền lợi học đường bùng nổ dữ dội tại khắp các đô thị miền Nam:
Sau "đám tang thế kỷ" của học sinh Trần Văn Ơn ngày 12 tháng 1 năm 1950, chính quyền thực dân Pháp và bộ máy bù nhìn hoang mang tột độ, đẩy mạnh thiết quân luật, giăng lưới mật thám lùng sục khắp các trường học.
Giới chức Pháp ráo riết thi hành chính sách chia rẽ các cộng đồng dân cư, bóp nghẹt quyền tự chủ của các trường Hoa kiều, can thiệp thô bạo vào chương trình giáo dục, cấm đoán học sinh tụ tập và bắt bớ nhiều thanh niên yêu nước.
Để chống lại sự áp đặt bất công ấy, học sinh các trường Hoa kiều tại khu vực Sài Gòn – Chợ Lớn như Phúc Kiến, Triều Châu, Quảng Đông... đã phối hợp chặt chẽ cùng học sinh, sinh viên Việt Nam đứng lên tổ chức bãi khóa, phản đối đàn áp, tạo nên mặt trận đoàn kết đô thị vững chắc.
Trong phong trào sục sôi ấy, nữ sinh Trần Bội Cơ với lòng nhiệt huyết và tư tưởng tiến bộ đã trở thành hạt nhân tích cực, đi đầu trong các cuộc đấu tranh đòi công lý cho bạn bè đồng trang lứa.
Người thiếu nữ Hoa kiều giác ngộ lý tưởng tiến bộ
Trần Bội Cơ sinh năm 1932 tại thị xã Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long – mảnh đất trù phú miền Tây Nam Bộ, nơi cộng đồng người Kinh và người Hoa gắn bó keo sơn qua nhiều thế hệ.
Lớn lên trong một gia đình lao động nề nếp, có truyền thống trọng nghĩa khinh tài:
Sớm tiếp thu tinh thần nhân ái, lòng yêu chuộng hòa bình và tinh thần phản kháng trước sự hà khắc của chính quyền thực dân đối với người lao động nghèo.
Lên Sài Gòn học tập, chị theo học tại Trường Trung học Phúc Kiến (nay là Trường Trung học cơ sở Trần Bội Cơ, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh) – một trong những cơ sở giáo dục có uy tín của cộng đồng người Hoa tại Chợ Lớn thời bấy giờ.
Tại trường học, Trần Bội Cơ sớm giác ngộ tư tưởng cách mạng tiến bộ, tích cực tham gia các phong trào văn nghệ, cứu trợ xã hội và bí mật liên hệ với các tổ chức thanh niên, học sinh yêu nước.
Với tính tình cương trực, hòa đồng và trí tuệ mẫn tiệp, chị nhận được sự tin yêu sâu sắc của bạn bè và được bầu làm một trong những đại diện nòng cốt phụ trách phong trào học sinh của nhà trường.
Cuộc bãi khóa ngày 6 tháng 5 năm 1950 và bản lĩnh kiên cường trước nanh vuốt giặc
Tháng 5 năm 1950, bức xúc trước việc ban giám hiệu và chính quyền thực dân đình chỉ học tập vô lý đối với một số bạn học tiến bộ và áp đặt các quy chế giáo dục hà khắc, học sinh Trường Phúc Kiến quyết định tổ chức bãi khóa quy mô lớn:
Tổ chức đấu tranh kiên quyết: Sáng ngày 6 tháng 5 năm 1950, Trần Bội Cơ cùng ban đại diện học sinh phát động phong trào bãi khóa, kêu gọi toàn thể học sinh trong trường kiên quyết ngồi lại lớp học, giăng biểu ngữ đòi quyền tự do học tập và bảo đảm an toàn cho các bạn học.
Đương đầu trực diện với lực lượng đàn áp: Trước khí thế đấu tranh của học sinh, chính quyền thực dân lập tức điều động các toán cảnh sát, lính mã tà và mật thám bao vây trường học, phá cổng xông vào dùng gậy gộc, hơi cay giải tán đám đông.
Tấm lá chắn bảo vệ bạn bè: Đứng trước cảnh tượng hỗn loạn, Trần Bội Cơ đã dũng cảm bước lên hàng đầu, đối thoại đanh thép phản đối hành vi dùng bạo lực với học sinh tay không tấc sắt, đồng thời che chắn, hướng dẫn các nữ sinh nhỏ tuổi rút lui an toàn qua các dãy hành lang.
Nhận diện chị là người dẫn dắt phong trào, các toán lính giặc đã ùa tới bắt giữ Trần Bội Cơ cùng một số học sinh khác, áp giải về giam giữ tại bốt Catinat – trung tâm tra tấn khét tiếng của mật thám Pháp tại Sài Gòn.
Khúc tráng ca bất khuất dưới ngục tù thực dân
Tại bốt Catinat, mật thám Pháp đã dùng đủ mọi thủ đoạn tàn bạo hòng ép người nữ sinh 18 tuổi phải khai báo danh sách những người đứng đầu phong trào học sinh và các cơ sở cách mạng nội thành:
Kẻ thù dùng roi gân bò quất xối xả, tra điện vào đầu ngón tay ngón chân, dội nước xà phòng và dùng nhục hình tra tấn chị chết đi sống lại nhiều lần.
Đối mặt với những ngón đòn man rợ, người thiếu nữ kiên cường không hé răng khai nửa lời. Chị đanh thép khẳng định việc bãi khóa là hành động tự vệ chính đáng của học sinh đòi quyền học tập, hoàn toàn không có ai xúi giục.
Trước sự kiên trinh bất khuất của chị, những tên mật thám điên cuồng tiếp tục dùng đòn thù tàn độc, đánh gãy nhiều xương sườn và gây chấn thương nội tạng nghiêm trọng.
Do bị tra tấn dã man suốt nhiều ngày đêm và không được cứu chữa y tế, người nữ sinh dũng cảm Trần Bội Cơ đã trút hơi thở cuối cùng trong xà beng ngục tối vào ngày 12 tháng 5 năm 1950 (chỉ 6 ngày sau khi bị bắt), khi tuổi đời chưa tròn 18.
Sự ra đi lẫm liệt của chị khi tuổi xuân đang độ rực rỡ nhất đã làm bàng hoàng và phẫn nộ toàn thể đồng bào, thanh niên học sinh Sài Gòn – Chợ Lớn.
Tượng đài sáng ngời của tình đoàn kết Việt – Hoa và mốc son Anh hùng
Cái chết kiên cường của Trần Bội Cơ đã biến thành làn sóng căm phẫn sục sôi khắp vùng Chợ Lớn và Nam Bộ. Hàng ngàn học sinh, phụ huynh và tiểu thương người Hoa cùng nhân dân người Kinh đã xuống đường tham gia lễ truy điệu, biến đám tang của chị thành một cuộc biểu dương lực lượng chính trị mạnh mẽ, vạch trần bản chất tàn bạo của chế độ thực dân.
Tên tuổi của chị cùng với Trần Văn Ơn trở thành hai biểu tượng song hành sáng chói của phong trào học sinh – sinh viên đô thị miền Nam trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp trường kỳ.
Ghi nhận tấm gương hy sinh oanh liệt, khí tiết kiên trung bất khuất vì độc lập dân tộc và sự nghiệp cách mạng, ngày 22 tháng 03 năm 2000, Liệt sĩ Trần Bội Cơ đã vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Để đời đời ghi nhớ công ơn và tôn vinh người nữ sinh quả cảm:
Ngôi trường nơi chị từng học tập và đấu tranh đã được trân trọng đổi tên thành Trường Trung học cơ sở Trần Bội Cơ (tại số 266 đường Hải Thượng Lãn Ông, Phường 14, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh).
Tượng đài bán thân của Anh hùng Liệt sĩ Trần Bội Cơ được dựng trang trọng ngay tại sân trường, trở thành địa chỉ giáo dục truyền thống yêu nước sâu sắc cho các thế hệ học trò.
Tên tuổi của chị cũng được đặt cho các tuyến đường và công trình tại nhiều địa phương, ngời sáng tình đoàn kết máu thịt Việt – Hoa trong sự nghiệp bảo vệ non sông.
Cuộc đời chưa tròn 18 mùa xuân của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Bội Cơ là một khúc tráng ca trong sáng, bi hùng của tuổi trẻ Nam Bộ. Từ cô nữ sinh hiền hậu của trường Phúc Kiến đến tư thế bất khuất, kiên gan trước bạo tàn ngục tối bốt Catinat, sự hy sinh của chị mãi mãi là ngọn đuốc sáng soi, tạc vào lịch sử non sông một biểu tượng vĩnh cửu về tinh thần quả cảm, lòng yêu tự do và tình đoàn kết gắn bó keo sơn của nhân dân Việt Nam anh hùng.
