NỮ THANH NIÊN XUNG PHONG GIỮA “TÚI BOM” TRƯỜNG SƠN

NƠI CON ĐƯỜNG ĐƯỢC ĐO BẰNG NHỮNG HỐ BOM

Có những con đường được xây dựng bằng máy móc hiện đại.

Có những con đường được trải nhựa phẳng phiu, có đèn chiếu sáng và những biển báo rõ ràng.

Nhưng cũng có một con đường từng được mở bằng:

mồ hôi, cuốc xẻng, đôi vai và cả tuổi thanh xuân của hàng vạn con người.

Đó là đường Trường Sơn.

Trong những năm chiến tranh, con đường ấy không bao giờ thực sự yên.

Hôm nay vừa san xong một hố bom.

Ngày mai bom lại đánh.

Vừa sửa xong một đoạn đường.

Một trận oanh kích khác lại khiến mặt đường bị cày nát.

Nhưng xe vẫn phải đi.

Hàng hóa vẫn phải đến.

Bộ đội vẫn phải được tiếp tế.

Và vì thế, sau mỗi trận bom, lại có những người chạy ra đường.

Họ không chờ đến khi chiến tranh ngừng.

Họ làm việc ngay giữa chiến tranh.

Nguyễn Thị Liệu là một trong những người phụ nữ trẻ đã sống và chiến đấu như thế.

🌲 TRƯỜNG SƠN – NƠI TUỔI TRẺ ĐI VÀO “TÚI BOM”

Năm 1965, lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước được thành lập.

Đây là lực lượng thanh niên được tổ chức, quân sự hóa, thực hiện đồng thời các nhiệm vụ lao động, chiến đấu và học tập.

Họ có mặt trên những tuyến đường khó khăn nhất.

Mở đường.

Sửa đường.

San lấp hố bom.

Phá bom.

Vận chuyển.

Cáng thương.

Hướng dẫn xe qua trọng điểm.

Bảo đảm cho mạch giao thông không bị đứt.

Trong 10 năm, lực lượng TNXP chống Mỹ đã mở hơn 4.130km đường chiến lược, vận chuyển trên 100.000 tấn vũ khí, đạn dược, lương thực, chốt giữ gần 3.000 trọng điểm giao thông, san lấp hàng vạn hố bom và phá hơn 10.000 quả bom các loại.

Những con số ấy rất lớn.

Nhưng mỗi con số lại được tạo nên từ hàng nghìn ngày lao động của những con người cụ thể.

Trong đó có những cô gái tuổi đời còn rất trẻ.

💣 “TÚI BOM” ATP

Trong số những địa bàn ác liệt nhất của Trường Sơn có trọng điểm ATP.

Tên gọi ấy gắn với ba địa danh:

Cua Chữ A – ngầm Ta Lê – đèo Phu-la-nhích.

Đây là khu vực miền Tây Quảng Bình, địa hình hiểm trở, đường vận tải khó đi và thường xuyên bị máy bay Mỹ đánh phá. Báo Quân đội nhân dân gọi nơi đây là một “túi bom” của tuyến đường Trường Sơn.

Hãy thử tưởng tượng một con đường nằm giữa núi rừng.

Hai bên là vách núi.

Phía dưới là vực sâu.

Phía trước là những đoạn đường quanh co.

Xe vận tải phải đi qua từng mét đường.

Và trên bầu trời, máy bay có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Khi bom rơi xuống, đường bị phá.

Xe không đi được.

Nhưng đoàn xe không thể nằm đó mãi.

Bởi phía trước vẫn có bộ đội đang chờ hàng.

Vì vậy, nhiệm vụ của những người như Nguyễn Thị Liệu là:

phải làm cho con đường sống trở lại.

🪖 NGƯỜI CON GÁI ĐI VÀO NƠI NGƯỜI KHÁC VỪA CHẠY RA

Sau mỗi trận bom, phản xạ tự nhiên của con người là tìm nơi trú ẩn.

Nhưng đối với những nữ thanh niên xung phong làm nhiệm vụ phá bom, thời điểm máy bay vừa rời đi lại chính là lúc họ phải đi ra.

Đi ra để kiểm tra đường.

Đi ra để tìm hố bom.

Đi ra để xác định vị trí bom chưa nổ.

Đi ra để mở đường cho xe.

Đi ra để những người khác có thể tiếp tục hành quân.

Người khác chạy vào hầm khi bom đến.

Còn họ lại phải chạy ra khi bom vừa dứt.

Đó là một nghịch lý của chiến tranh.

Và cũng là lý do công việc của những người phá bom luôn đứng giữa ranh giới của sự sống và cái chết.

⏳ MỖI PHÚT CHẬM LẠI LÀ MỘT PHÚT TUYẾN ĐƯỜNG BỊ TẮC

Một quả bom chưa nổ nằm giữa đường không đơn giản chỉ là một vật cản.

Nó là một mối nguy hiểm.

Xe không thể tùy tiện chạy qua.

Người cũng không thể tùy tiện tiếp cận.

Phải xác định vị trí.

Phải đánh giá tình hình.

Phải tìm cách xử lý.

Trong khi đó, đoàn xe phía sau vẫn chờ.

Thời gian càng kéo dài, nguy cơ ùn tắc càng lớn.

Mà một tuyến đường bị tắc trong chiến tranh có thể ảnh hưởng đến cả một khu vực.

Vì vậy, những người phá bom phải làm việc trong một thứ áp lực rất đặc biệt:

phải nhanh, nhưng không được sơ suất.

Chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng mạng sống.

🌧️ BOM ĐẠN KHÔNG CHỜ THỜI TIẾT

Trường Sơn vốn đã khắc nghiệt.

Mưa rừng.

Bùn đất.

Đường dốc.

Sương mù.

Suối sâu.

Rừng rậm.

Nhưng chiến tranh khiến mọi thứ càng khó khăn hơn.

Mưa xuống, đường lầy.

Bom đánh, đường bị phá.

Nước suối dâng, việc vận chuyển càng khó.

Có những lúc người thanh niên xung phong phải làm việc trong điều kiện mà một người bình thường chỉ muốn tìm cách tránh xa.

Nhưng họ không có lựa chọn ấy.

Bởi phía sau họ là cả một tuyến đường.

Và phía trước là những đoàn quân.

🌺 NHỮNG CÔ GÁI KHÔNG CHỜ MÌNH TRƯỞNG THÀNH

Điều khiến câu chuyện của Nguyễn Thị Liệu và những nữ TNXP Trường Sơn trở nên đặc biệt là:

họ bước vào chiến trường khi tuổi đời còn rất trẻ.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho biết lực lượng TNXP chống Mỹ cứu nước có độ tuổi từ 17 đến 30.

17 tuổi.

18 tuổi.

19 tuổi.

Ở tuổi ấy, nhiều người hôm nay đang bắt đầu những năm tháng đẹp nhất của đời học sinh, sinh viên.

Còn những cô gái Trường Sơn lại học cách:

nhận biết hố bom,

san đường,

cáng thương,

phá bom,

đối mặt với máy bay,

và bảo vệ đồng đội.

Họ không có thời gian để chờ mình lớn lên.

Chiến tranh buộc họ trưởng thành rất nhanh.

🔥 “TIM CÓ THỂ NGỪNG ĐẬP, NHƯNG MẠCH MÁU GIAO THÔNG KHÔNG THỂ TẮC”

Lực lượng TNXP thời ấy có những khẩu hiệu thể hiện rất rõ tinh thần của họ.

Một trong những câu được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi lại là:

“Tim có thể ngừng đập nhưng mạch máu giao thông không thể tắc.”

Đó không chỉ là một câu khẩu hiệu.

Nó phản ánh thực tế mà những người làm nhiệm vụ trên đường Trường Sơn phải đối mặt.

Bởi nếu một người ngã xuống, người khác sẽ bước lên.

Nếu một đoạn đường bị bom đánh phá, họ lại sửa.

Nếu xe mắc lại, họ tìm cách đưa xe qua.

Nếu có người bị thương, đồng đội tìm cách đưa về.

Nếu một người hy sinh, nhiệm vụ vẫn phải tiếp tục.

Đó là sức mạnh của một tập thể được tạo nên từ những con người rất trẻ.

🕯️ KHI NGƯỜI MỞ ĐƯỜNG KHÔNG TRỞ VỀ

Nhưng không phải ai cũng trở về.

Nguyễn Thị Liệu là một trong những người đã hy sinh trên tuyến đường ấy.

Cái chết của một người thanh niên xung phong trong chiến tranh đôi khi không xảy ra trong một trận đánh lớn.

Có thể chỉ là một lần đi xử lý bom.

Một lần san đường.

Một lần cứu đồng đội.

Một lần chạy ra giữa trọng điểm.

Không có tiếng reo mừng.

Không có hàng nghìn người chứng kiến.

Chỉ có những đồng đội ở bên cạnh.

Và con đường vẫn còn đó.

Có thể vài giờ sau, một người khác lại cầm cuốc bước ra.

Một người khác tiếp tục san đất.

Một người khác tiếp tục sửa đường.

Một người khác tiếp tục làm nhiệm vụ mà người vừa hy sinh chưa kịp hoàn thành.

Đó là cách những con đường Trường Sơn được giữ cho không bị đứt.

🌄 CON ĐƯỜNG ĐI QUA TUỔI THANH XUÂN

Ngày hôm nay, khi đi trên những tuyến đường rộng rãi, rất khó hình dung một con đường có thể được tạo nên bằng đôi tay con người giữa mưa bom.

Nhưng Trường Sơn từng là như thế.

Những người thanh niên xung phong dùng cuốc, xẻng, đôi vai và sức trẻ để biến những đoạn núi rừng hiểm trở thành tuyến vận tải.

Họ không chỉ xây đường.

Họ giữ đường.

Và giữ đường trong chiến tranh có nghĩa là phải chấp nhận đối mặt với nguy hiểm mỗi ngày.

Nguyễn Thị Liệu đã dành tuổi thanh xuân của mình cho công việc ấy.

🏵️ TỪ MỘT CÔ GÁI TRƯỜNG SƠN ĐẾN MỘT BIỂU TƯỢNG

Tên tuổi Nguyễn Thị Liệu, hay Nguyễn Thị Vân Liệu, được ghi nhận cùng những tấm gương tiêu biểu của lực lượng TNXP chống Mỹ cứu nước.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia liệt kê bà trong số những người có thành tích xuất sắc được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Điều đó có ý nghĩa rất lớn.

Bởi những người như bà không chỉ để lại một câu chuyện cá nhân.

Họ đại diện cho cả một thế hệ thanh niên đã đi vào Trường Sơn.

Có người mở đường.

Có người phá bom.

Có người lái xe.

Có người tải đạn.

Có người cáng thương.

Có người làm quân y.

Có người hy sinh ngay bên cạnh con đường mình vừa sửa.

Mỗi người một nhiệm vụ.

Nhưng tất cả cùng hướng về một mục tiêu chung.

🌿 VÀ TRƯỜNG SƠN VẪN CÒN ĐÓ

Chiến tranh đã kết thúc.

Những chiếc máy bay không còn đánh phá.

Những đoàn xe quân sự không còn phải chạy xuyên đêm để tránh bom.

Những cô gái thanh niên xung phong ngày nào giờ đã trở thành những người bà, người mẹ.

Nhiều người đã tóc bạc.

Nhiều người đã không còn nữa.

Nhưng Trường Sơn vẫn còn.

Những con đường ngày nay rộng hơn.

Những cây cầu ngày nay kiên cố hơn.

Những cung đường ngày nay nối những vùng đất xa xôi với nhau.

Mỗi lần đi qua những địa danh như Cua Chữ A, ngầm Ta Lê hay Phu-la-nhích, người ta không chỉ nhìn thấy một con đường.

Mà có thể nhớ đến những con người từng đứng ở đó.

Những con người đã dùng tuổi trẻ của mình để giữ cho con đường không bị đứt.

🌱 BÀI HỌC CHO TUỔI TRẺ HÔM NAY

1. Có những đóng góp âm thầm nhưng quyết định thành công của cả tập thể

Nguyễn Thị Liệu và những người làm đường Trường Sơn không phải lúc nào cũng xuất hiện ở nơi có trận đánh lớn.

Họ đứng phía sau.

Nhưng nếu không có họ, đường vận chuyển có thể bị đình trệ.

Điều này rất gần với công việc của tuổi trẻ hôm nay.

Một chương trình thành công không chỉ nhờ người đứng trên sân khấu.

Còn có người chuẩn bị danh sách.

Người dựng sân khấu.

Người vận động nguồn lực.

Người chuẩn bị nước uống.

Người chụp ảnh.

Người dọn dẹp.

Người ở lại sau cùng.

Những việc âm thầm ấy chính là nền móng của thành công.

2. Đừng xem nhẹ những việc nhỏ mình đang làm

San một hố bom có vẻ là một việc rất nhỏ so với cả cuộc chiến.

Nhưng hàng nghìn hố bom được san lại tạo thành một con đường.

Một chuyến hàng được đưa qua có thể trở thành lương thực cho cả đơn vị.

Một đoạn đường được thông có thể giúp cả đoàn xe tiếp tục hành quân.

Bài học ấy rất rõ:

Việc nhỏ, nếu được làm đủ nhiều và làm bằng trách nhiệm, có thể tạo ra kết quả rất lớn.

3. Tuổi trẻ đẹp nhất khi biết mình đang sống vì điều gì

Những cô gái Trường Sơn đã có thể có một tuổi trẻ rất khác.

Nhưng họ lựa chọn lên đường.

Họ biết nguy hiểm.

Biết gian khổ.

Nhưng vẫn đi.

Tuổi trẻ hôm nay không cần phải hy sinh như thế hệ trước.

Nhưng chúng ta có thể tiếp nối tinh thần ấy bằng cách:

sống có mục tiêu, có trách nhiệm và biết đóng góp cho cộng đồng.

4. Đừng quên những người đứng phía sau thành công

Một con đường không chỉ được làm bởi người đặt viên đá cuối cùng.

Một quê hương không chỉ được xây dựng bởi những người đứng ở vị trí cao nhất.

Một tập thể cũng không chỉ được tạo nên bởi người lãnh đạo.

Có hàng nghìn người âm thầm làm việc.

Nguyễn Thị Liệu là một trong những con người như vậy.

Và câu chuyện của bà nhắc chúng ta:

hãy biết trân trọng những người đang âm thầm góp sức quanh mình.

❤️ LỜI KẾT

Có những con đường được đo bằng kilomet.

Nhưng có những con đường còn được đo bằng những tuổi trẻ đã nằm lại bên đường.

Trường Sơn là một con đường như thế.

Ở đó, những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi đã mang cuốc, xẻng và dụng cụ phá bom đi vào những nơi mà người khác vừa chạy khỏi.

Họ không biết ngày mai mình còn sống hay không.

Nhưng họ biết một điều:

con đường phải được thông.

Nguyễn Thị Liệu đã sống và chiến đấu giữa một trong những “túi bom” khốc liệt nhất của Trường Sơn.

Bà cùng đồng đội góp sức giữ cho mạch đường không bị đứt.

Và rồi chính bà cũng trở thành một phần của con đường ấy.

Một phần được viết bằng tuổi trẻ.

Bằng lòng dũng cảm.

Bằng sự hy sinh.

Và bằng những điều không phải lúc nào lịch sử cũng kể hết.

Ngày hôm nay, chúng ta không còn phải cầm cuốc chạy ra giữa hố bom.

Không còn phải phá bom dưới máy bay.

Nhưng mỗi người trẻ vẫn có thể tự hỏi:

“Con đường mình đang đi hôm nay, mình sẽ để lại điều gì trên đó?”

Một việc tốt?

Một sáng kiến?

Một công trình?

Một người được giúp đỡ?

Một em nhỏ được tiếp thêm cơ hội?

Một quê hương được làm cho tốt đẹp hơn?

Bởi thế hệ trước đã trao lại cho chúng ta một con đường.

Việc của thế hệ hôm nay là tiếp tục làm cho con đường ấy đi xa hơn. ❤️

📌 Ghi chú tư liệu

Thông tin về Nguyễn Thị Liệu/Nguyễn Thị Vân Liệu, đơn vị công tác và địa bàn hoạt động của bà được đối chiếu từ tư liệu của Báo Quân đội nhân dân và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Các nguồn cũng ghi nhận trọng điểm ATP gồm Cua Chữ A, ngầm Ta Lê, đèo Phu-la-nhích là một trong những khu vực đặc biệt ác liệt trên tuyến Trường Sơn và Nguyễn Thị Vân Liệu là một trong những tấm gương tiêu biểu của lực lượng TNXP.