NỮ THANH NIÊN XUNG PHONG HY SINH TẠI NGÃ BA ĐỒNG LỘC- VÕ THỊ HÀ

Buổi trưa mùa hè năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc vẫn chìm trong khói bom. Con đường độc đạo nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam liên tục bị máy bay Mỹ đánh phá. Mỗi lần bom trút xuống, mặt đường lại xuất hiện thêm những hố bom sâu hoắm, đất đá tung lên mù mịt. Nhưng khi tiếng máy bay vừa xa, trên con đường ấy lại xuất hiện những bóng áo xanh của các nữ thanh niên xung phong. Trong số những cô gái ngày đêm bám đường ấy có một cô gái Đức Thọ còn rất trẻ – Võ Thị Hà.

Võ Thị Hà sinh năm 1951 tại Đức Thọ, Hà Tĩnh. Khi đất nước bước vào những năm tháng chiến tranh ác liệt, tuổi đời của Hà còn rất nhỏ. Thế nhưng trước lời gọi của Tổ quốc, cô gái trẻ đã rời quê hương, gia nhập lực lượng thanh niên xung phong và đến làm nhiệm vụ tại Ngã ba Đồng Lộc. Hà được phân công vào Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội Thanh niên xung phong 55 Hà Tĩnh, đơn vị thường trực làm nhiệm vụ tại trọng điểm Đồng Lộc. Trong số mười cô gái của tiểu đội, Hà là người trẻ nhất, mới 17 tuổi.

Đồng Lộc khi ấy không phải là nơi dành cho những người yếu bóng vía. Đây được xem là một trong những trọng điểm giao thông đặc biệt quan trọng, nơi những tuyến đường chi viện cho chiến trường miền Nam đi qua. Vì vậy, máy bay Mỹ tập trung đánh phá dữ dội nhằm cắt đứt tuyến vận tải. Chỉ trong khoảng 240 ngày đêm của năm 1968, Đồng Lộc phải hứng chịu hàng chục nghìn quả bom; có tài liệu thống kê gần 50.000 quả bom các loại được ném xuống khu vực này. Mặt đất bị cày xới, hố bom chồng lên hố bom, khiến nơi đây được gọi là “tọa độ chết”.

Trong hoàn cảnh ấy, nhiệm vụ của Võ Thị Hà và đồng đội không phải là trực tiếp cầm súng ra trận. Vũ khí của các chị là cuốc, xẻng và đôi bàn tay. Hễ bom đánh sập đường, các chị lại lao ra san lấp hố bom; đường bị phá, các chị lại sửa đường; đất đá chắn lối, các chị lại dọn đi để những đoàn xe tiếp tục hành quân. Công việc tưởng như thầm lặng ấy lại có ý nghĩa vô cùng lớn: giữ cho mạch máu giao thông Bắc – Nam không bị tắc nghẽn, bảo đảm người và hàng hóa tiếp tục được đưa vào chiến trường.

Ngày 24 tháng 7 năm 1968, một ngày tưởng như giống bao ngày khác, mười cô gái Tiểu đội 4 lại nhận nhiệm vụ san lấp những hố bom mới trên tuyến đường. Bom đạn liên tiếp trút xuống, nhưng các chị vẫn khẩn trương làm việc để nhanh chóng thông đường cho xe qua. Theo các tư liệu lịch sử, trong quá trình làm nhiệm vụ hôm ấy, các cô đã nhiều lần bị đất đá vùi lấp nhưng vẫn đứng dậy tiếp tục công việc. Đó chính là hình ảnh tiêu biểu cho tinh thần “bom đạn có thể phá đường nhưng không thể khuất phục ý chí của những người giữ đường”.

Đến khoảng 16 giờ 30 phút, trận bom thứ 15 trong ngày dội xuống Đồng Lộc. Một quả bom rơi ngay khu vực căn hầm nơi mười cô gái đang trú ẩn. Chỉ trong khoảnh khắc, đất đá đổ xuống, căn hầm bị vùi lấp. Tiếng bom xé toạc không gian rồi tất cả chìm vào im lặng. Mười cô gái của Tiểu đội 4 đã hy sinh. Trong số đó có Võ Thị Hà – cô gái Đức Thọ mới 17 tuổi, độ tuổi mà đáng lẽ một cô gái còn đang sống những ngày đẹp nhất của tuổi trẻ, còn có thể trở về quê, gặp mẹ, cùng bạn bè nói về những ước mơ phía trước.

Sự hy sinh của Võ Thị Hà không diễn ra trên một trận địa có tiếng súng bộ binh hay những cuộc giao chiến trực tiếp. Chiến công của chị nằm trong những ngày tháng bám đường, giữ đường, san lấp hố bom và bảo đảm giao thông giữa mưa bom bão đạn. Chính những công việc ấy đã góp phần để những đoàn xe chở bộ đội, vũ khí, lương thực và vật chất tiếp tục vượt qua Đồng Lộc vào chiến trường. Vì thế, chiến tích của Võ Thị Hà cũng chính là chiến tích chung của những người thanh niên xung phong đã lấy tuổi xuân và tính mạng của mình để giữ cho con đường ra trận không bị đứt đoạn.

Điều khiến người đời nhớ mãi về Võ Thị Hà không chỉ là ngày chị hy sinh, mà còn là tuổi đời quá đỗi trẻ trung của người con gái Đức Thọ. Chị ra đi khi mới 17 tuổi, cùng chín người đồng đội trở thành mười bông hoa của tuổi trẻ Hà Tĩnh nằm lại giữa vùng đất Đồng Lộc. Mười cô gái ấy, người lớn nhất mới 24 tuổi, người nhỏ nhất là Võ Thị Hà, đã vĩnh viễn dừng lại ở tuổi thanh xuân.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa nhưng câu chuyện về cô gái Võ Thị Hà vẫn còn được nhắc đến mỗi khi người ta nói về Ngã ba Đồng Lộc. Bởi nếu không có những con người sẵn sàng đứng giữa “tọa độ chết” để mở đường, những đoàn xe chi viện khó có thể vượt qua trọng điểm khốc liệt ấy. Võ Thị Hà không để lại cho lịch sử những chiến công được tính bằng số trận đánh hay số quân địch bị tiêu diệt. Chị để lại một chiến công của sự hy sinh thầm lặng: dùng tuổi trẻ, lòng dũng cảm và cả mạng sống của mình để giữ đường cho Tổ quốc.

Và có lẽ, điều xúc động nhất khi nhắc đến Võ Thị Hà chính là hình ảnh một cô gái Đức Thọ mới 17 tuổi đã chọn đứng về phía đất nước trong thời khắc cam go nhất. Chị đã không kịp sống trọn tuổi thanh xuân, không kịp thực hiện những ước mơ bình dị của một cô gái trẻ, nhưng sự hy sinh ấy đã làm nên một tuổi xuân bất tử. Tên tuổi Võ Thị Hà cùng chín người đồng đội đã hòa vào lịch sử Ngã ba Đồng Lộc, trở thành biểu tượng về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và sự dũng cảm của thế hệ trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.