Nữ thương binh Đồng Lộc và những áng thơ dệt từ lửa đạn (1)

Vào những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, Ngã ba Đồng Lộc (huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) đã trở thành một biểu tượng bất tử của tinh thần kiên cường, bất khuất. Nơi đây là mạch máu giao thông độc đạo, điểm nối giữa hậu phương lớn miền Bắc và tiền tuyến lớn miền Nam. Chính vì vị trí chiến lược ấy, đế quốc Mỹ đã tập trung lực lượng không quân điên cuồng đánh phá, biến Đồng Lộc thành một “tọa độ chết”. Trung bình mỗi mét vuông đất nơi đây phải hứng chịu hàng chục quả bom cày xới mỗi ngày, không một ngọn cỏ nào có thể mọc nổi, đất đá bị hất lên rồi lại bị xới tung, khét lẹt mùi thuốc súng độc hại.

Giữa cái nôi của bom đạn và cái chết rình rập từng giây ấy, hàng vạn người con yêu nước thuộc các lực lượng quân đội, công nhân giao thông và thanh niên xung phong (TNXP) đã đổ về bám trụ. Trong làn sóng rầm rập tiến ra tiền tuyến năm ấy, có cô gái trẻ Nguyễn Thị Hòe, quê ở xã miền núi Hương Sơn, Hà Tĩnh. Khi vừa bước sang tuổi mười chín, cái tuổi đẹp nhất của đời người với bao ước mơ và hoài bão, bà Hòe đã viết đơn bằng máu tình nguyện gia nhập lực lượng TNXP, được biên chế vào Đại đội thép 557, Tổng đội 55.

Nhiệm vụ của Đại đội 557 vô cùng nặng nề và nguy hiểm: bám trụ kiên cường tại huyết mạch cầu Tùng Cốc và khu vực lân cận Ngã ba Đồng Lộc. Hằng ngày, bất kể ngày hay đêm, cứ sau mỗi đợt máy bay địch dội bom, khi khói đen còn chưa kịp tan và mặt đất còn đang rung chuyển, bà Hòe cùng các đồng đội lại ôm cuốc xẻng, phản lực lao ra mặt đường. Họ phải đo đạc hố bom, san lấp đất đá, rà phá bom nổ chậm để đảm bảo cho những chuyến xe chở hàng chi viện, những đoàn quân hành quân vào Nam không một phút nào phải dừng bánh.

Bà Nguyễn Thị Hòe nhớ lại, những ngày tháng 8 năm 1968 là khoảng thời gian không thể nào quên trong cuộc đời bà. Đúng một tháng sau sự hy sinh anh dũng của 10 cô gái TNXP Tiểu đội 4 (thuộc Đại đội 552) vào ngày 24/7, không khí tại chiến trường Đồng Lộc càng trở nên căm hờn và quyết liệt hơn bao giờ hết. Quân địch tăng cường tần suất đánh phá, dội bom tọa độ liên tục nhằm cắt đứt hoàn toàn tuyến đường.

Vào buổi chiều định mệnh ngày 24/8/1968, trời Đồng Lộc đổ nắng gay gắt xen lẫn khói bom mịt mù. Bà Hòe cùng tiểu đội của mình đang khẩn trương san lấp một hố bom lớn vừa xuất hiện trên cung đường gần cầu Tùng Cốc để kịp mở đường cho đoàn xe quân sự đi qua khi màn đêm buông xuống. Bất ngờ, tiếng gầm rú xé toạc bầu trời của máy bay phản lực Mỹ ập đến. Không có tiếng còi báo động kịp thời, những loạt bom tọa độ dội xuống ngay vị trí trận địa của Đại đội 557.

“Tiếng nổ chát chúa vang lên bên tai, đất đá hất tung mọi thứ, không gian tối sầm lại”, bà Hòe bàng hoàng nhớ lại khoảnh khắc ấy. Một quả bom nổ ngay sát vị trí bà đang đứng, sức ép kinh hoàng đẩy bay cô gái trẻ rơi xuống hào dã chiến, đất đá ụp xuống chôn vùi thân thể bà.

Khi lực lượng cứu hộ đào bới và đưa được bà lên, bà Hòe đã lịm đi trong cơn đau đớn tột cùng, máu nhuộm đỏ cả bộ quần áo TNXP màu xanh lá. Tại bệnh viện dã chiến, các bác sĩ quân y đã phải đưa ra một quyết định cân não để giành giật mạng sống cho bà: cưa bỏ vĩnh viễn chân phải do mảnh bom găm nát xương khớp. Đau đớn về thể xác ấy lớn lao, nhưng khi tỉnh lại, nỗi đau đớn về tinh thần còn xé lòng hơn gấp bội khi bà nghe tin: nhiều đồng đội thân thiết, những người chị em cùng ăn, cùng ngủ, cùng cười nói với bà lúc sáng nay đã mãi mãi nằm lại dưới tấc đất sâu của Đồng Lộc.

Chiến tranh kết thúc, cô gái TNXP Nguyễn Thị Hòe trở về quê hương với tấm thẻ thương binh hạng 2/4. Mất đi chân phải khi tuổi đời còn quá trẻ, cuộc sống sinh hoạt hằng ngày đối với bà là một chuỗi những thử thách cực kỳ gian khổ. Những ngày đầu tập đi bằng chiếc chân giả bằng gỗ thô sơ, da thịt ở đùi bị cọ xát rớm máu, đau nhức đến phát khóc. Mỗi khi trái gió trở trời, vết thương cũ lại hành hạ, những mảnh đạn còn sót lại trong cơ thể như cắn xé da thịt bà.

Thế nhưng, bản lĩnh được rèn luyện từ “tọa độ chết” Đồng Lộc không cho phép bà gục ngã. Bà Hòe kiên cường tập đi, tập làm quen với cuộc sống mới, tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội tại địa phương. Không chỉ vượt lên số phận trong cuộc sống mưu sinh, người nữ thương binh ấy còn tìm đến thơ ca như một cách để giải tỏa nỗi lòng và tri ân những người đồng đội đã khuất.

Bà bắt đầu sáng tác thơ. Những vần thơ của bà không mang màu sắc bi lụy, đau thương của một người mang thương tật, mà ngược lại, nó tràn đầy hào khí rực lửa, niềm lạc quan cách mạng và tình đồng chí, đồng đội son sắt. Trong bài thơ của mình, bà viết về những đêm trắng bám đường, về nụ cười của những cô gái trẻ bất chấp bom đạn, và về cả giọt nước mắt nghẹn ngào khi tiễn đưa đồng đội. Thơ của bà chính là tiếng lòng của một thế hệ “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, là ngọn lửa sưởi ấm cho những tâm hồn thời bình.

Hôm nay, khi mái đầu đã bạc trắng, mỗi lần có dịp trở lại Ngã ba Đồng Lộc, người nữ thương binh Nguyễn Thị Hòe lại lặng lẽ thắp nén tâm hương lên đài tưởng niệm. Câu chuyện cuộc đời bà, từ một cô gái mở đường can trường cho đến người thương binh đầy nghị lực, mãi mãi là một đóa hoa lửa rực rỡ, tỏa ngát hương thơm về lý tưởng sống cao đẹp cho các thế hệ trẻ mai sau noi theo.