Đinh Thị Vân (1916 - 1995), tên thật là Định Thị Mậu. Bà sinh ra trong một gia đình nhà nho giàu lòng yêu nước ở làng Đông An, xã Xuân Thành, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Được anh trai là Đinh Lai Hạp và Đinh Thúc dự giác ngộ, vận động, bà tham gia hoạt động cách mạng, làm giao liên, cất giữ tài liệu bí mật của Đảng và tham gia tổ chức "Ái hữu tương tế", nuôi dưỡng, bảo vệ cán bộ cách mạng.
Tháng 8/1945, bà hăng hái vận động nhân dân tham gia tổng khởi nghĩa ở hai huyện Xuân Trường và Giao Thuỷ. Ngày 30/6/1946, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam và liên tục giữ các chức vụ Huyện uỷ viên huyện Xuân Trường, uỷ viên Ban Thường vụ Phụ nữ cứu quốc tỉnh Nam Định. Từ năm 1951 - 1953, bà là Hội trưởng hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Nam Định. Tháng 6/1954, Đinh Thị Vân được điều động đến Cục Nghiên cứu Tổng Tham mưu - Bộ Quốc phòng (Tiền thân của Tổng cục II). Bà được giao nhiệm vụ về Hà Nội hoạt động bí mật trong lòng địch, gây dựng cơ sở, tìm hiểu những ý đồ chiến lược của địch. Để hoàn thành nhiệm vụ được giao, bà đã chủ động đề nghị với lãnh đạo đồng thời khuyên chồng lấy vợ khác để có thể thay bà chăm sóc mẹ già yếu, chồng bị đau ốm luôn.
Với giấy thông hành mang tên Trần Thị Mỹ, bà lên Hà Nội cùng một đồng chí liên lạc tên Hà trong vai chị dâu đi thăm em chồng đang trong Quân đội Quốc gia. Đến Hà Nội, chỉ trong một thời gian ngắn, bà đã xây dựng được một số cơ sở tin cậy ở nội thành.
Chấp hành chỉ thị mở rộng địa bàn xuống Hải Phòng, Đinh Thị Vân tìm cách vượt qua mạng lưới kiểm soát dày đặc của địch, thu thập và cung cấp nhiều tin tức quan trọng cho cấp trên. Tháng 10/1954, Đinh Thị Vân nhận lệnh bí mật vào Nam với vai người đi buôn vào Nam kiếm sống. Tại thời điểm này, để hỗ trợ cho hoạt động của bà, cấp trên quyết định thông báo: "Đinh Thị Vân đã phản Đảng, bỏ nhiệm vụ chạy trốn vào Nam. Tuyên án tử hình vắng mặt". Trên cơ sở do Đinh Thị Vân xây dựng, nhiều cán bộ tình báo từ miền Bắc vào Nam đã nhanh chóng chui sâu vào hàng ngũ của địch, như Đoan ở Không quân, Phúc ở Hậu cần Quân sự, Quyền ở trường Võ bị Thủ Đức... Đến giữa tháng 3/1956, đường dây liên lạc với Trung ương bị đứt, bà lên đường ra Huế và Quảng Trị tìm hiểu tình hình và tổ chức đường dây liên lạc ra Bắc nhưng không thành công. Bà quyết định tìm hướng liên lạc ra Bắc qua đường Campuchia. Do đó, việc liên lạc với cấp trên theo đường 14 được thiết lập, những tin tức quan trọng nhanh chóng được báo cáo về Trung ương. Nhiệm vụ hoàn thành, trở về Sài Gòn, bà tiếp tục nhận nhiệm vụ: Tổ chức đường dây từ Sài Gòn qua Nha Trang - Đà Nẵng và Huế, bắt liên lạc với Trung ương thay cho đường dây quốc lộ 14 lên Pleiku. Đinh Thị Vân lại lên đường đi Đà Nẵng, Huế với vỏ bọc là người buôn vải và các mặt hàng thêu. Tháng 8/1959, Đinh Thị Vân bị một tên phản bội chỉ điểm. Bị bắt và tra khảo dã man nhưng bà không khai nửa lời. Khi bị giải đến Sở Thú, bà lấy ghim cài tóc, khắc vào tường dòng chữ: "Tôi là Trần Thị Mỹ, bị bắt ngày 19-8-1959, qua an ninh quân đội, trại Vân Đồn, trại Lê Văn Duyệt. Hôm nay quay về đây, tôi sẵn sàng chết ở đây". Cuối năm 1963 đầu năm 1964, lợi dụng sự thay đổi chính quyền nguỵ còn nhiều sơ hở, với bản lý lịch người đi buôn bị bắt oan do quân ta bố trí và vận động bằng nhiều cách, ngày 28/5/1964, Đinh Thị Vân được trả tự do. Ra tù, bà lập tức kiểm tra lại an toàn mạng lưới, rồi tìm cách chắp nối liên lạc với các đồng chí và cấp trên để nhận nhiệm vụ tìm hiểu ý đồ chiến lược của Mỹ - nguỵ với vai một người đi buôn vải, đan bít tất khoán, bán hàng tạp hoá...
Tháng 3/1969, bà được điều chuyển ra Hà Nội làm công tác huấn luyện cho đội ngũ những chiến sĩ trẻ tiếp bước làm nhiệm vụ đặc biệt.
Ngày 25/8/1970, Bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân - anh hùng đầu tiên của ngành tình báo quốc phòng, với lời tuyên dương: "Đồng chí Thiếu tá Đinh Thị Vân là một cán bộ mẫu mực trung thành, tận tuỵ phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quan trọng trong hoàn cảnh rất khó khăn".
Sau khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Đinh Thị Vân nhận nhiệm vụ vào Sài Gòn giúp các cơ quan bảo vệ xác minh trả lại danh tính chính trị cho những đồng chí của ta hoạt động trong lực lượng địch, lập hồ sơ khen thưởng những người có công với cách mạng. Năm 1977, bà được thăng hàm trung tá. Năm 1990, Đinh Thị Vân được thăng vượt cấp lên Đại tá. Bà được Nhà nước tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý như Huân chương Kháng chiến hạng Nhất; Huân chương Chiến công hạng Nhất; 2 Huân chương Độc lập hạng Nhì; Huân chương Quân kỳ Quyết thắng... Ngày 11/12/1995, Bà mất tại Hà Nội, thọ 79 tuổi. Nữ tình báo Đinh Thị Vân với khí tiết của người chiến sĩ cách mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng, đã hi sinh hạnh phúc riêng, vượt qua mọi khó khăn, bảo vệ trọn vẹn mạng lưới tình báo do bà phụ trách. "...Tất cả những gì mà chị để lại cho những người còn sống là niềm tự hào kính phục. Chị là tấm gương sáng cho mọi người tiếp bước noi theo"
