Nữ Tướng Bão Cát Quy Nhơn

Mùa xuân năm 1802, nắng xói xả đổ xuống dải đất miền Trung khô cháy. Tại căn cứ trận địa ven thành Quy Nhơn, gió biển mang theo vị mặn chát và bụi cát tung mù trời. Giữa hàng ngũ voi chiến sừng sững, một người phụ nữ khoác áo chiến bào đỏ gấm, vai đeo song kiếm, đôi mắt rực sáng niềm kiên định không gì lay chuyển được. Đó là Bùi Thị Xuân – nữ tướng kiệt xuất, Đô đốc lừng lẫy của vương triều Tây Sơn.

Là người con gái đất Tây Sơn (Bình Định), ngay từ trẻ, Bùi Thị Xuân đã nổi danh khắp vùng nhờ võ nghệ cao cường và khả năng thuần phục voi rừng thiên tài. Khi ngọn lửa nghĩa quân Tây Sơn bùng cháy, bà cùng chồng là Thái phụ Trần Quang Diệu kề vai sát cánh bên vua Quang Trung Nguyễn Huệ, kinh qua hàng trăm trận chiến lớn nhỏ.

Nhiều người vẫn truyền tụng câu chuyện tại trận đại phá quân Thanh ở Ngọc Hồi – Đống Đa xuân Kỷ Dậu 1789, chính nữ tướng Bùi Thị Xuân đã chỉ huy đội Tượng binh dũng mãnh ủi phá lũy tre, gieo rắc kinh hoàng cho hàng vạn quân xâm lược phương Bắc. Với bà, trên lưng voi chiến không có khái niệm nữ nhi hay nam tử, chỉ có lòng trung trinh với giang sơn và chí khí xông pha nơi đầu sóng ngọn gió.

Thế nhưng, sau khi vua Quang Trung đột ngột qua đời, vương triều Tây Sơn suy yếu nhanh chóng. Triều đình nhà Nguyễn Ánh từ phương Nam liên tục cất quân đánh ra. Trước vận mệnh ngàn cân treo sợi tóc của triều đại, Bùi Thị Xuân lại một lần nữa đứng ra gánh vác đại cuộc.

Trận quyết chiến tại Trấn Ninh (Quảng Bình) năm 1802 là một trong những trang sử bi hùng nhất trong đời bà.

Khi lực lượng nhà Nguyễn do Nguyễn Ánh trực tiếp chỉ huy đánh chiếm các tỉnh miền Trung, Bùi Thị Xuân cùng Trần Quang Diệu đã dốc toàn lực lượng nghênh chiến. Bà trực tiếp chỉ huy hàng vạn quân sĩ và năm mươi con voi chiến mở cuộc tập kích vũ bão vào đại doanh địch.

Gió bão nổi lên, mưa đạn pháo của đối phương trút xuống như trút nước. Quân Tây Sơn rơi vào thế bất lợi, nhiều tướng sĩ hoảng loạn lùi bước. Đúng lúc ấy, giữa làn khói súng nghi ngút và tiếng gầm vang của đại bác, Bùi Thị Xuân cưỡi trên lưng con voi chiến dẫn đầu, tay lăm lăm song kiếm, cưỡng lại trận bão đạn mà xông thẳng vào trung quân địch.

Bà tháo chiếc gấm đỏ trên vai, buộc chặt mái tóc dài, tiếng hò reo thúc quân vang động cả một vùng chiến trường: "Ai lùi bước sẽ bị chém! Hãy vì vương triều Tây Sơn mà tiến lên!"

Suốt từ mờ sáng đến chiều tà, một mình bà chỉ huy đội tượng binh đánh phá liên tục năm sáu lượt, khiến quân nhà Nguyễn nhiều lần vỡ đồn tháo chạy. Binh sĩ đối phương nhìn thấy bóng dáng nữ tướng áo đỏ trên lưng voi chiến mà kinh hồn bạt vía. Tuy nhiên, do lực lượng quá chênh lệch, viện binh không đến kịp, nghĩa quân Tây Sơn dần cạn kiệt sức lực và chịu thất bại.

Bùi Thị Xuân cùng con gái và các thân tín bị bắt sống.

Dù rơi vào tay kẻ thù, khí tiết của người nữ tướng vùng đất võ vẫn không một chút lay chuyển. Khi đối mặt với sự trả thù tàn bạo của nhà Nguyễn, bà không hề xin xỏ hay tỏ ra sợ hãi.

Trước giờ thụ hình, khi bị đưa ra trước voi đày, Bùi Thị Xuân đĩnh đạc bước đi, tư thái uy nghi như đang duyệt binh năm xưa. Khi con voi chiến của kẻ thù hoảng sợ không dám tiến lại gần bà, bà lạnh lùng nhìn thẳng vào mắt nó, cất giọng đanh thép khiến con thú lùi lại nghẹn ngào.

Bùi Thị Xuân ngã xuống giữa mùa hè năm 1802, nhưng hình ảnh người nữ tướng áo đỏ cưỡi voi xông pha giữa bão đạn đã khắc sâu vào lòng dân tộc.

Bà không chỉ là niềm tự hào của vùng đất võ Bình Định, mà còn là biểu tượng bất tử về lòng dũng cảm, sự kiên trung và chí khí quật cường của người phụ nữ Việt Nam trong dòng chảy lịch sử gian lao mà oanh liệt.