Nữ tướng của phong trào Đồng Khởi

Nguyễn Thị Định sinh năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Bà sinh ra trong một gia đình nông dân nhưng có truyền thống yêu nước. Từ khi còn rất trẻ, bà đã bắt đầu tham gia các hoạt động cách mạng.

Tuổi trẻ của bà gắn với những năm đất nước còn chịu sự kiểm soát của thực dân Pháp. Khi phong trào cách mạng phát triển, Nguyễn Thị Định tham gia công tác tuyên truyền và vận động người dân. Sau đó, bà ngày càng được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng hơn.

Năm 1940, bà tham gia cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ.

Cuộc khởi nghĩa không thành công và phong trào cách mạng ở miền Nam sau đó gặp rất nhiều khó khăn. Nguyễn Thị Định phải tiếp tục hoạt động trong điều kiện bị kiểm soát gắt gao.

Chồng bà cũng tham gia cách mạng và bị bắt. Ông bị thực dân Pháp đưa đi đày rồi hy sinh trong thời gian bị giam giữ.

Những mất mát ấy không khiến bà từ bỏ con đường mình đã chọn.

Sau Cách mạng Tháng Tám và trong cuộc kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Thị Định tiếp tục hoạt động ở miền Nam. Bà từng tham gia tổ chức những chuyến tàu đưa cán bộ và vũ khí từ miền Bắc vào miền Nam.

Một trong những nhiệm vụ nổi tiếng của bà là tham gia tổ chức chuyến tàu không số đưa vũ khí từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam bằng đường biển.

Đây là công việc cực kỳ khó khăn.

Những chuyến tàu phải di chuyển trong bí mật, tìm cách tránh sự phát hiện của đối phương. Người tham gia không thể để lộ hành trình hay mục đích thật sự của chuyến đi.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, tình hình miền Nam lại trở nên căng thẳng. Nhiều cán bộ cách mạng bị bắt hoặc phải hoạt động bí mật.

Nguyễn Thị Định trở về Bến Tre và tiếp tục xây dựng phong trào.

Đây chính là giai đoạn đưa tên tuổi của bà gắn liền với phong trào Đồng Khởi.

Khoảng cuối những năm 1950, người dân ở nhiều địa phương miền Nam bắt đầu đứng lên đấu tranh chống lại chính quyền Sài Gòn. Bến Tre trở thành một trong những nơi phong trào phát triển mạnh.

Nguyễn Thị Định giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức và lãnh đạo phong trào tại đây.

Điều đặc biệt là bà hiểu khá rõ sức mạnh của phụ nữ.

Phụ nữ ở nông thôn có thể tham gia nhiều hoạt động khác nhau: vận động người dân, đấu tranh chính trị, chăm sóc thương binh, liên lạc và hỗ trợ lực lượng cách mạng.

Từ đó, một lực lượng phụ nữ ngày càng lớn được tổ chức.

Đó chính là tiền đề cho sự phát triển của Đội quân tóc dài ở Bến Tre.

Cái tên này nghe khá đặc biệt nhưng phía sau nó là một lực lượng phụ nữ rất đông đảo. Họ không nhất thiết phải cầm súng. Nhiều người tham gia đấu tranh chính trị, biểu tình, vận động và gây sức ép bằng những hình thức phù hợp với điều kiện địa phương.

Nguyễn Thị Định trở thành một trong những người lãnh đạo quan trọng của phong trào này.

Bà được người dân và đồng đội gọi bằng cái tên “nữ tướng”.

Điều mình thấy thú vị là bà không trở thành một người lãnh đạo chỉ nhờ chức vụ. Bà đã trải qua rất nhiều năm hoạt động từ cơ sở nên hiểu khá rõ hoàn cảnh của người dân.

Bà biết một phong trào muốn tồn tại lâu dài thì không thể chỉ dựa vào một vài người.

Nó phải có sự tham gia của đông đảo quần chúng.

Đặc biệt, phụ nữ phải được coi là một lực lượng thực sự chứ không chỉ là những người hỗ trợ phía sau.

Sau Đồng Khởi, vai trò của Nguyễn Thị Định ngày càng lớn. Bà tiếp tục tham gia lãnh đạo lực lượng cách mạng ở miền Nam và giữ nhiều vị trí quan trọng.

Sau năm 1975, bà tiếp tục công tác và dành nhiều sự quan tâm cho phụ nữ. Bà từng giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và có nhiều năm hoạt động trong Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.

Nguyễn Thị Định qua đời năm 1992.

Nhìn lại cuộc đời bà, điều đáng nhớ không chỉ là danh hiệu “nữ tướng”.

Đằng sau danh hiệu đó là một người phụ nữ đã trải qua rất nhiều mất mát, nhiều năm hoạt động bí mật và dành phần lớn tuổi trẻ cho chiến tranh.

Bà không phải người duy nhất làm nên phong trào Đồng Khởi. Phía sau bà còn có hàng nghìn, hàng vạn người dân, đặc biệt là những người phụ nữ bình thường đã tham gia và chấp nhận nhiều khó khăn.

Nhưng Nguyễn Thị Định là người có vai trò quan trọng trong việc tập hợp những con người ấy thành một lực lượng có tổ chức.

Điều mình thấy đáng nhớ nhất ở Nguyễn Thị Định là bà đã chứng minh rằng phụ nữ không chỉ có thể đứng ở hậu phương. Trong một giai đoạn lịch sử đầy khó khăn, bà trực tiếp tổ chức, lãnh đạo và tạo ra một phong trào có sức ảnh hưởng lớn. Có thể ngày nay cái tên Nguyễn Thị Định không được nhắc đến thường xuyên bằng một số nhân vật lịch sử khác, nhưng câu chuyện của bà vẫn rất đáng để thế hệ trẻ biết đến, đặc biệt là hình ảnh những người phụ nữ miền Nam đã góp phần tạo nên phong trào Đồng Khởi bằng chính sự can đảm và bền bỉ của mình.