NỮ TƯỚNG ĐỒNG KHỞI HUYỀN THOẠI, LINH HỒN CỦA "ĐỘI QUÂN TÓC DÀI" VÀ TƯỢNG ĐÀI PHỤ NỮ VIỆT NAM THỜI ĐẠI HỒ CHÍ MINH
Trong thế kỷ XX đầy bão táp của lịch sử giải phóng dân tộc, hình ảnh người phụ nữ Việt Nam không chỉ là hậu phương vững chắc mà đã trực tiếp bước lên vũ đài chỉ huy quân sự, làm rung chuyển cả cỗ máy chiến tranh của chủ nghĩa đế quốc. Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Định (thường gọi thân mật là Cô Ba Định) – nguyên Phó Tổng Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước – là nữ tướng duy nhất của Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Người con gái kiên trung của xứ dừa Bến Tre ấy chính là linh hồn của phong trào Đồng khởi lịch sử năm 1960, người khai sinh "Đội quân tóc dài" làm quân thù bạt vía, tạc nên một tượng đài bất tử về đức hy sinh, trí tuệ thao lược và nhân cách cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam.
Giai đoạn sau Hiệp định Genève năm 1954, cách mạng miền Nam bước vào khúc quanh đen tối và khốc liệt bậc nhất. Chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm ban hành Luật 10/59 lê máy chém đi khắp miền Nam, dựng cọc bắn bia, lập nhà tù và các khu trù mật nhằm tiêu diệt tận gốc rễ phong trào cách mạng:
Cơ sở Đảng bị khủng bố tàn khốc, hàng vạn cán bộ, đảng viên bị bắt bớ, giam cầm và sát hại dã man.
Lực lượng vũ trang cách mạng tập trung chưa được xây dựng hoàn chỉnh, phong trào đấu tranh đòi hỏi phải tìm ra một phương thức tác chiến mới: kết hợp nhuần nhuyễn giữa đấu tranh chính trị của quần chúng với đấu tranh vũ trang tự vệ.
Tại địa bàn Bến Tre – nơi sông rạch chằng chịt, sình lầy và vườn dừa bao phủ – yêu cầu lịch sử đặt lên vai người lãnh đạo phong trào phải có bản lĩnh thép, khả năng hiệu triệu hàng vạn quần chúng tay không đứng lên chống lại súng đạn của kẻ thù.
Đứng trước bước ngoặt sống còn của cách mạng, bà Nguyễn Thị Định đã thể hiện tài năng thao lược xuất chúng, biến đau thương thành ngọn lửa quật khởi, lãnh đạo nhân dân làm nên cuộc Đồng khởi chấn động năm 1960.
Người con gái Giồng Trôm mang chí lớn cứu nước
Nguyễn Thị Định sinh năm 1920 trong một gia đình nông dân nghèo giàu lòng yêu nước tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre.
Lớn lên giữa cái nôi cách mạng của vùng đất Nam Bộ, bà sớm giác ngộ tư tưởng tiến bộ và tham gia hoạt động bí mật từ năm 16 tuổi. Năm 18 tuổi, bà vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương:
Năm 1940, trong cao trào Khởi nghĩa Nam Kỳ, chồng bà – đồng chí Bích, một cán bộ cách mạng kiên trung – bị mật thám Pháp bắt đày ra Côn Đảo và hy sinh tại chốn ngục tù. Bản thân bà bị giặc bắt giam tại nhà tù Bà Rá (Bình Phước) khi đứa con trai đầu lòng mới vài tháng tuổi.
Chịu nỗi đau mất chồng, xa con thơ trong chốn lao tù khốc liệt, bà vẫn giữ vững khí tiết người cộng sản, biến nhà tù đế quốc thành trường học cách mạng, kiên cường đấu tranh tuyệt thực chống chế độ hà khắc của cai ngục.
Sau khi ra tù năm 1943, bà lập tức trở về Bến Tre bắt liên lạc với tổ chức, tiếp tục vận động quần chúng chuẩn bị Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 giành chính quyền tại tỉnh nhà.
Năm 1946, người nữ chiến sĩ trẻ Nguyễn Thị Định được Tỉnh ủy Bến Tre tin cậy giao trọng trách làm thuyền trưởng một chuyến tàu vượt biển ra miền Bắc báo cáo tình hình với Trung ương Đảng và Bác Hồ, đồng thời trực tiếp chở hàng tấn vũ khí từ miền Bắc vượt muôn trùng sóng gió về chi viện cho chiến trường Nam Bộ – mở đầu cho huyền thoại của những chuyến tàu không số trên con đường Hồ Chí Minh trên biển sau này.
Linh hồn của Đồng khởi Bến Tre và người khai sinh "Đội quân tóc dài"
Chiến công chói lọi nhất gắn liền với tên tuổi của Nguyễn Thị Định là việc lãnh đạo phong trào Đồng khởi Bến Tre lịch sử:
Phát pháo hiệu Đồng khởi năm 1960: Đầu năm 1960, trên cương vị Phó Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre, quán triệt sâu sắc Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng, bà cùng Tỉnh ủy quyết định phát động cuộc nổi dậy đồng loạt bắt đầu từ ba xã điểm Định Thủy, Phước Hiệp, Bình Khánh (huyện Mỏ Cày) vào ngày 17 tháng 1 năm 1960. Bằng cách đánh "tay không cướp súng giặc", dùng mõ dừa, pháo đùng giả tiếng súng lớn kết hợp quần chúng nổi dậy bao vây đồn bốt, phong trào đã nhanh chóng lan rộng ra toàn tỉnh, quét sạch hệ thống kìm kẹp của địch ở cơ sở, giải phóng nhiều vùng nông thôn rộng lớn.
Sáng lập "Đội quân tóc dài" huyền thoại: Nhận thấy sức mạnh to lớn của lực lượng phụ nữ nông thôn, bà đã trực tiếp tổ chức và lãnh đạo lực lượng đấu tranh chính trị độc đáo gồm hàng vạn bà mẹ, chị em phụ nữ – được mệnh danh là "Đội quân tóc dài". Lực lượng này dùng lý lẽ đanh thép, tinh thần không sợ chết tiến thẳng vào các quận lỵ, thị xã, đối mặt với họng súng của lính ngụy để đòi chồng con, chống bắn phá, càn quét, vận động binh lính địch quay súng về với nhân dân. Lối đánh "hai chân, ba mũi giáp công" (quân sự, chính trị, binh vận) của Đội quân tóc dài đã làm tê liệt bộ máy chính quyền tay sai, trở thành nỗi khiếp đảm của kẻ thù.
Thành công của Đồng khởi Bến Tre dưới sự lãnh đạo tài tình của bà đã chuyển cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công, mở ra trang sử mới cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Nữ tướng duy nhất của Quân Giải phóng miền Nam
Năm 1965, Đại hội Phụ nữ Giải phóng miền Nam bầu bà làm Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam. Cùng năm đó, ghi nhận tài năng quân sự và uy tín lớn lao của bà, Bộ Tư lệnh Miền quyết định bổ nhiệm bà giữ chức vụ Phó Tổng Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam.
Trên cương vị lãnh đạo quân sự cấp cao của toàn chiến trường:
Bà trực tiếp cùng Bộ Chỉ huy Miền (gồm các tướng lĩnh lừng danh như Trần Văn Trà, Lê Trọng Tấn...) vạch kế hoạch tác chiến, chỉ đạo các chiến dịch lớn, đặc biệt là cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 và Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử mùa Xuân 1975.
Bà luôn dành sự quan tâm sâu sắc đến đời sống chiến sĩ, trực tiếp xuống các đơn vị bộ binh, địa đạo, bệnh viện dã chiến để động viên thương bệnh binh; là chỗ dựa tinh thần ấm áp của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ Quân Giải phóng.
Năm 1974, bà được phong quân hàm Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam, trở thành nữ tướng đầu tiên và duy nhất của quân đội ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng ngợi khen: "Phó Tổng tư lệnh Quân Giải phóng là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị nữ tướng như vậy. Thật là vẻ vang cho miền Nam, cho cả dân tộc ta".
Cống hiến trọn đời cho đất nước và nhân dân thời bình
Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, Thiếu tướng Nguyễn Thị Định tiếp tục được Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó nhiều trọng trách vẻ vang:
Ủy viên Trung ương Đảng các khóa IV, V, VI;
Đại biểu Quốc hội từ khóa VI đến khóa VIII;
Bí thư Đảng đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam;
Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (nay tương đương chức vụ Phó Chủ tịch nước).
Trên cương vị lãnh đạo cấp cao của Nhà nước và người đứng đầu phong trào phụ nữ, bà luôn dành trọn tâm huyết lo cho đời sống của nhân dân, người nghèo, thương binh và gia đình liệt sĩ:
Bà là người khởi xướng và tích cực thúc đẩy phong trào xây dựng "Nhà tình nghĩa" trên khắp cả nước, phong trào đền ơn đáp nghĩa chăm sóc các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.
Luôn giữ trọn tác phong bình dị, nhân hậu, liêm khiết; ngôi nhà của bà luôn rộng mở đón tiếp các đồng chí, đồng đội cũ, từ người nông dân Nam Bộ đến các cựu chiến binh từ mọi miền đất nước.
Ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng Tổ quốc, năm 1995, đồng chí Nguyễn Thị Định đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bà cũng được Nhà nước Liên Xô trao tặng Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lênin (1968) và nhiều huân chương cao quý khác.
Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Định tạ thế ngày 26 tháng 8 năm 1992 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 72 tuổi.
Cuộc đời và sự nghiệp của bà là một bản thiên trường ca ngời sáng về lòng trung trinh ái quốc, tài thao lược kiệt xuất và vẻ đẹp tâm hồn thuần hậu của người phụ nữ Nam Bộ. Từ dòng sông Ba Lai quê hương Bến Tre đến bàn cờ chỉ huy chiến lược giải phóng miền Nam, tên tuổi của Cô Ba Định – vị Nữ tướng Đồng khởi huyền thoại – mãi mãi tạc vào non sông gấm vóc, là niềm tự hào bất diệt của phụ nữ Việt Nam và Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.
