Nữ tướng Nguyễn Thị Định

Nữ tướng Nguyễn Thị Định (1920 – 1992, sinh tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre) là nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam và là Phó Tổng Tư lệnh Các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam Việt Nam. "Thời hoa lửa" của bà gắn liền với ngọn đuốc "Đồng khởi", sự ra đời của "Đội quân tóc dài" và những đóng góp chiến lược quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

1. Từ người nữ giao liên đến chuyến vượt biển huyền thoại

Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước, Nguyễn Thị Định tham gia cách mạng từ năm 1936. Năm 1940, khi mới 20 tuổi, bà bị chính quyền thực dân bắt giam và bị đày đi Bà Rá. Bất chấp nghịch cảnh chồng hy sinh trong hục tù, sau khi ra tù năm 1943, bà lập tức trở về Bến Tre gầy dựng lại cơ sở cách mạng.

• Chuyến mở đường Hồ Chí Minh trên biển (3/1946): Nguyễn Thị Định được Tỉnh ủy Bến Tre giao nhiệm vụ chỉ huy một tổ vượt biển ra Bắc báo cáo tình hình chiến trường miền Nam với Trung ương và Bác Hồ.

• Kết quả: Bà đã dẫn đầu đoàn cán bộ vận chuyển thành công 12 tấn vũ khí từ miền Bắc chi viện cho chiến trường Nam Bộ, góp phần đặt nền móng cho tuyến đường vận tải chiến lược trên biển sau này.

2. Lãnh đạo Phong trào Đồng Khởi Bến Tre (1960)

Chiến công lẫy lừng nhất định hình nên danh tiếng của bà diễn ra trong Phong trào Đồng Khởi năm 1960:

• Trận mở màn Mỏ Cày (17/01/1960): Trên cương vị Phó Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre, Nguyễn Thị Định là một trong những lãnh đạo chủ chốt trực tiếp phát lệnh và chỉ huy cuộc nổi dậy tại 3 xã điểm: Định Thủy, Phước Hiệp, Bình Khánh (huyện Mỏ Cày).

• Sáng tạo nghệ thuật chiến tranh nhân dân: Bà vận dụng linh hoạt phương châm tác chiến "2 chân, 3 mũi" (Chính trị, Binh vận và Vũ trang). Bà phát động hàng vạn quần chúng, đặc biệt là lực lượng phụ nữ, xuống đường đấu tranh trực diện với chính quyền Sài Gòn, làm tan rã hệ thống bộ máy chính quyền cơ sở của đối phương tại hàng loạt xã, huyện.

• Sự ra đời của "Đội quân tóc dài": Từ phong trào này, lực lượng đấu tranh chính trị độc đáo của phụ nữ Bến Tre hình thành và phát triển rộng khắp miền Nam, được Chủ tịch Hồ Chí Minh khen ngợi: "Phụ nữ miền Nam đau thương mà quật cường, tay không mà làm nên đại sự".

3. Đóng góp trên cương vị Phó Tổng Tư lệnh (1965 – 1975)

Năm 1965, bà được chỉ định giữ chức Phó Tổng Tư lệnh Các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam Việt Nam. Trên cương vị này, bà cùng Bộ Tư lệnh miền chỉ đạo nhiều chiến dịch lớn:

• Chiến dịch Mậu Thân 1968 và Chiến dịch Nguyễn Huệ (1972): Bà tham gia hoạch định phương án tác chiến, chỉ đạo công tác hậu cần và điều phối lực lượng đấu tranh chính trị song song với các mũi tiến công quân sự.

• Chiến dịch Hồ Chí Minh (4/1975): Bà chỉ huy công tác vận động quần chúng và điều phối lực lượng phụ nữ phối hợp cùng các binh đoàn chủ lực tiến về giải phóng Sài Gòn và các tỉnh miền Tây Nam Bộ.

4. Sự tôn vinh và ghi danh lịch sử

Năm 1974, bà Nguyễn Thị Định được Nhà nước phong quân hàm Thiếu tướng.

Ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc:

• Bà được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh và Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lê-nin (1968).

• Tên của Nữ tướng Nguyễn Thị Định được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và di tích lịch sử trên khắp cả nước.