Nữ tướng Nguyễn Thị Định (Ba Định).

Xuyên suốt cả hai cuộc kháng chiến (chống Pháp và chống Mỹ) với khí chất "hoa lửa" rực rỡ, không ai phù hợp hơn Nữ tướng Nguyễn Thị Định (Ba Định).

Cuộc đời bà là một huyền thoại sống, từ một cô gái bến Tre dịu dàng trở thành Phó Tổng Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Năm 1946, khi mới ngoài 20 tuổi, bà Ba Định đã vượt biển từ miền Nam ra miền Bắc để báo cáo tình hình chiến sự với Trung ương và xin chi viện vũ khí. Chuyến đi bão táp trên con thuyền nhỏ giữa sự phong tỏa của giặc Pháp chính là "viên gạch" đầu tiên đặt nền móng cho Đường Hồ Chí Minh trên biển sau này. Hình ảnh cô gái trẻ gan dạ lướt sóng giữa làn đạn đã trở thành biểu tượng của sự kiên trung.

Đỉnh cao trong sự nghiệp của bà là lãnh đạo cuộc Đồng khởi Bến Tre (1960). Bà đã sáng tạo ra "Đội quân tóc dài" – một lực lượng đặc biệt dùng sự mưu trí, lý lẽ và lòng dũng cảm của phụ nữ để đối đầu trực diện với xe tăng, súng đạn.

Có một câu chuyện kể rằng, khi giặc đi càn, bà cùng chị em đứng chặn đầu xe bọc thép, tay không mà khí thế lấn át cả họng súng. Chính sự can trường này đã khiến Chủ tịch Hồ Chí Minh từng ngợi khen: "Phó Tổng Tư lệnh Quân Giải phóng là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật vẻ vang cho miền Nam, cho dân tộc ta."

Đằng sau ánh hào quang của một vị tướng là một người phụ nữ chịu nhiều mất mát. Chồng bà hy sinh tại nhà tù Côn Đảo khi con trai còn đỏ hỏn, sau đó con trai bà cũng mất vì bạo bệnh khi bà đang ở chiến trường. Bà đã nén nỗi đau riêng để dành trọn cuộc đời cho "lửa" kháng chiến.

Bà Ba Định không chỉ đánh giặc bằng súng đan, mà còn bằng trái tim nhân hậu. Cho đến tận cuối đời, bà vẫn là "người mẹ" hiền hậu của các chiến sĩ.