Nữ Tướng Nguyễn Thị Định - Biểu Tượng "Đồng Khởi" và Niềm Tự Hào Của Dân Tộc

Nữ tướng Nguyễn Thị Định (1920 – 1992) không chỉ là một nhà lãnh đạo cách mạng xuất sắc, mà còn là người phụ nữ duy nhất giữ cương vị Phó Tổng Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam. Cuộc đời bà, từ một cô thôn nữ nghèo ở Bến Tre đến vị tướng lĩnh kiên cường, mãi mãi là nguồn cảm hứng vô tận về tinh thần dấn thân, hy sinh vì Tổ quốc.

1. Tuổi Trẻ Giữa Bão Tố và Bài Học Từ Gian Lao

Bà sinh ngày 15 tháng 3 năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, là con út trong gia đình nông dân nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Bà còn được nhân dân gọi thân thương là Út Định hay Chị Ba, Cô Ba, Bà Ba (theo tên chồng là Ba Bích).

Vượt lên cuộc sống bình thường, Út Định sớm giác ngộ cách mạng, tham gia phong trào Đông Dương đại hội từ năm 1936 và vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng vào tháng 10 năm 1938.

Gia đình chưa kịp yên ấm, chồng bà là đồng chí Nguyễn Văn Bích (Ba Bích) bị mật thám bắt và đày đi Côn Đảo vào tháng 10-1939. Năm 1940, khi con trai mới 7 tháng tuổi, bà và con cũng bị bắt, sau đó bà bị đày đến nhà tù Bà Rá. Nơi đây, bà nhận tin chồng hy sinh. Nén nỗi đau tột cùng, bà ghi nhớ lời dặn của chồng: "Dấn thân vào con đường cách mạng là phải chịu gian khổ, hy sinh", nhờ đó có thêm nghị lực đứng vững cho đến khi ra tù (năm 1943).

2. Người Mở Đường Huyền Thoại và Vai Trò Trong Cách Mạng Tháng Tám

Sau khi được tự do, bà nhanh chóng bắt liên lạc với Đảng (1944). Trong khí thế cách mạng Tháng Tám năm 1945, người góa phụ 25 tuổi này đã dũng cảm dẫn đầu hàng ngàn quần chúng cướp chính quyền tại tỉnh lỵ Bến Tre.

Năm 1946, trước sự quay lại của quân Pháp, bà được giao nhiệm vụ quan trọng: làm trưởng đoàn vượt biển bằng thuyền ra miền Bắc để báo cáo với Bác Hồ và Trung ương Đảng về tình hình Nam Bộ. Quan trọng hơn, bà đã vận chuyển thành công 12 tấn vũ khí từ Bắc về Nam an toàn. Chuyến đi lịch sử này chính là bước khởi đầu, mở ra con đường huyền thoại "Đường Hồ Chí Minh trên biển" sau này.

3. Tinh Thần "Đồng Khởi" và "Đội Quân Tóc Dài"

Sau Hiệp định Genève, đồng chí Nguyễn Thị Định được giao nhiệm vụ ở lại miền Nam hoạt động bí mật. Bằng sự mưu trí và lòng yêu thương đùm bọc của nhân dân, bà đã vượt qua muôn vàn gian khổ.

Cuối năm 1959, với cương vị Phó Bí thư Tỉnh ủy, bà được cử đi tiếp thu Nghị quyết 15 của Trung ương. Đầu năm 1960, bà trực tiếp truyền đạt và chỉ đạo cuộc nổi dậy khởi nghĩa tại Bến Tre, chính bà là người đã gọi cuộc nổi dậy này bằng khái niệm “Đồng khởi” đầu tiên.

Cuộc "Đồng khởi" (đợt 1 nổ ra ngày 17-1-1960) dưới sự chỉ đạo của bà đã tạo nên phương châm tấn công địch bằng "ba mũi giáp công" (chính trị, vũ trang, binh vận) và sản sinh ra “Đội quân tóc dài” huyền thoại. Cách đánh sáng tạo này nhanh chóng lan rộng khắp miền Nam, làm thất bại hết chiến lược chiến tranh này đến chiến lược chiến tranh khác của Mỹ - Ngụy.

4. Vị Nữ Tướng Trên Chiến Trường và Trong Chính Quyền

Năm 1965, tại Đại hội Phụ nữ toàn miền Nam, bà được bầu làm Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ giải phóng miền Nam. Cùng năm, bà được giao nhiệm vụ Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam – một vị trí chỉ huy quân sự cấp cao, phụ trách phong trào chiến tranh du kích. Đến ngày 17 tháng 4 năm 1974, Nguyễn Thị Định chính thức được phong quân hàm Thiếu tướng.

Sự có mặt của bà trong Bộ Chỉ huy Miền đã mang lại cái nhìn toàn diện, thấu đáo, đặc biệt là trong việc lãnh đạo chiến tranh nhân dân. Mùa xuân 1975, bà tham gia Chỉ huy chiến dịch giải phóng Sài Gòn với vai trò Phó Tổng Tư lệnh Quân giải phóng.

Sau ngày đất nước thống nhất, bà tiếp tục cống hiến ở nhiều cương vị quan trọng của Đảng và Nhà nước:

• Thứ trưởng Bộ Thương binh và Xã hội (1976).

5. Di Sản Bất Diệt – Niềm Tự Hào Dân Tộc

Đồng chí Nguyễn Thị Định mất ngày 26 tháng 8 năm 1992. Lúc sinh thời, bà luôn giữ phẩm chất nhân ái, rộng lượng, sống chan hòa, gần gũi với mọi người, tận tụy chăm sóc đồng chí, đồng đội. Tinh thần của "Chị Ba" đã vượt ra khỏi biên giới quốc gia, được bạn bè năm châu ngưỡng mộ.

Năm 1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Phó tổng tư lệnh Quân giải phóng là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật là vẻ vang cho miền Nam, cho cả dân tộc ta.”

Với những đóng góp to lớn, bà được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhất, Giải thưởng Hòa bình quốc tế Lênin (1968), và truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (1995).

Để tri ân công lao của bà, Khu lưu niệm Nguyễn Thị Định được lập tại Bến Tre; nhiều trường học, tuyến đường trong cả nước mang tên bà. Đặc biệt, Giải thưởng Nguyễn Thị Định của Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam là sự vinh danh cao quý dành cho những cán bộ Hội có thành tích xuất sắc.

Nữ tướng Nguyễn Thị Định mãi mãi là biểu tượng của tinh thần kiên cường, bất khuất của phụ nữ Việt Nam trong công cuộc đấu tranh giành độc lập và xây dựng đất nước.