Nữ tướng Nguyễn Thị Định – Dấu ấn huyền thoại “Đội quân tóc dài”

Nữ tướng Nguyễn Thị Định (bí danh Ba Định, Ba Tấn, Bích Vân) sinh ngày 15/3/1920 trong một gia đình nông dân nghèo giàu lòng yêu nước tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Vượt qua cuộc sống bình thường của một cô thôn nữ, Út Định sớm giác ngộ cách mạng, tham gia phong trào Đông Dương đại hội năm 1936 và vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng vào tháng 10/1938. Năm 1939, mới sinh con được ba ngày thì chồng bà – đồng chí Nguyễn Văn Bích – bị địch bắt đày ra Côn Đảo rồi hy sinh. Đến năm 1940, bà cùng con nhỏ mới 7 tháng tuổi lại bị mật thám bắt đày đi nhà tù Bà Rá. Nén đau thương biến thành hành động, sau khi ra tù năm 1943, bà lập tức bắt liên lạc với Đảng và trực tiếp dẫn đầu hàng ngàn quần chúng khởi nghĩa cướp chính quyền tại tỉnh lỵ Bến Tre trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Tháng 3/1946, bà vinh dự tham gia đoàn vượt biển lịch sử bằng thuyền ra Bắc báo cáo với Bác Hồ về tình hình chiến trường Nam Bộ, đồng thời trực tiếp làm Trưởng đoàn vận chuyển an toàn 12 tấn vũ khí chi viện về Nam. Chuyến đi mở đường ấy đã tạo tiền đề quan trọng hình thành con đường huyền thoại – "Đường Hồ Chí Minh trên biển". Đến cuộc kháng chiến chống Mỹ, tên tuổi của bà gắn liền với bão lửa phong trào "Đồng khởi" Bến Tre bùng nổ ngày 17/1/1960. Từ ngọn lửa khởi nghĩa do bà trực tiếp chỉ đạo, "Đội quân tóc dài" huyền thoại cùng phương châm tiến công "ba mũi giáp công" (chính trị, quân sự, binh vận) ra đời, trở thành cách đánh độc đáo của chiến tranh nhân dân, nhanh chóng lan rộng ra toàn miền Nam và làm phá sản các chiến lược chiến tranh của kẻ thù.

Với những cống hiến kiệt xuất, năm 1965, bà được bầu làm Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ giải phóng miền Nam và đảm nhiệm trọng trách Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam Việt Nam. Ngày 17/4/1974, bà chính thức được phong quân hàm Thiếu tướng. Mùa xuân năm 1975, trong vai trò Phó Tổng chỉ huy chiến dịch, Nữ tướng Nguyễn Thị Định đã cùng các cánh quân rầm rập tiến về giải phóng Sài Gòn, thống nhất đất nước. Sự can trường, mưu trí cùng tài thao lược của người con gái Bến Tre đã trở thành biểu tượng rực rỡ, được Bác Hồ khen ngợi: "Phó tổng tư lệnh Quân giải phóng là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật là vẻ vang cho miền Nam, cho cả dân tộc ta".

Sau ngày đất nước thống nhất, bà tiếp tục cống hiến ở nhiều cương vị cao cấp của Đảng và Nhà nước như Thứ trưởng Bộ Thương binh và Xã hội, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Dù ở vị trí nào, bà vẫn luôn giữ phẩm chất nhân ái, gần gũi và trọn vẹn nghĩa tình với nhân dân, đồng đội. Sau khi bà qua đời ngày 26/8/1992, Nhà nước đã truy tặng bà danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi của Nữ tướng Nguyễn Thị Định không chỉ sống mãi qua những con đường, trường học khắp mọi miền đất nước hay Khu lưu niệm tại quê nhà Bến Tre, mà còn trở thành một mốc son bất tử trong thiên sử thi thời hoa lửa của dân tộc.