Nữ tướng Nguyễn Thị Định: Ngọn cờ đầu của phong trào Đồng Khởi và huyền thoại "Đội quân tóc dài"

Trong lịch sử đấu tranh giữ nước và dựng nước của dân tộc Việt Nam, hình ảnh người phụ nữ Việt Nam luôn gắn liền với sự kiên cường, bất khuất, trung hậu, đảm đang. Nhắc đến những đỉnh cao của khí phách ấy, không thể không nhắc đến Đại tướng - Nữ tướng Nguyễn Thị Định (thường được đồng bào và chiến sĩ trìu mến gọi là Cô Ba Định). Bà là biểu tượng sáng ngời của cách mạng miền Nam, người lãnh đạo kiệt xuất của phong trào Đồng Khởi Bến Tre và là nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

I. Người con ưu tú của quê hương Bến Tre cách mạng

Nguyễn Thị Định sinh năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo giàu truyền thống yêu nước, chứng kiến cảnh nước mất nhà tan và sự áp bức tột cùng của thực dân, phong kiến đối với đồng bào ta, tinh thần yêu nước đã sớm nảy mầm trong tâm hồn người thiếu nữ miền Tây sông nước.

Sớm giác ngộ cách mạng từ những năm tuổi trẻ, bà tham gia hoạt động bí mật từ năm 1936. Trải qua bao thử thách khắc nghiệt của chiến tranh, sự hy sinh mất mát (chồng bị địch giết hại trong nhà tù Côn Đảo, bản thân từng bị bắt bớ, tra tấn dã man và phải gửi con nhỏ cho người thân để tiếp tục hoạt động), Nguyễn Thị Định vẫn giữ vững một lòng son sắt với Đảng, với cách mạng.

II. Ngọn cờ đầu của phong trào Đồng Khởi Bến Tre (1960)

Đỉnh cao trong cuộc đời hoạt động cách mạng của bà gắn liền với Phong trào Đồng Khởi năm 1960 tại Bến Tre – một bước ngoặt lịch sử làm lung lay tận gốc chế độ tay sai Ngô Đình Diệm ở miền Nam.

1. Bối cảnh hiểm nghèo và quyết định táo bạo

Cuối năm 1959, đầu năm 1960, dưới ách kìm kẹp tàn bạo của luật 10/59 và các cuộc càn quét đẫm máu của Mỹ - Ngụy, phong trào cách mạng miền Nam đứng trước thử thách vô cùng lớn. Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Tỉnh ủy Bến Tre mà trực tiếp là đồng chí Nguyễn Thị Định đã chủ trương phát động quần chúng nổi dậy vũ trang kết hợp với chính trị để phá kìm kẹp, giành quyền làm chủ.

2. Sáng kiến "Đội quân tóc dài" độc đáo

Là Phó Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre, đồng chí Nguyễn Thị Định đóng vai trò kiến trúc sư và là người trực tiếp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa. Bà đã có một sáng kiến quân sự - chính trị vô cùng độc đáo và sắc bén: huy động lực lượng phụ nữ tham gia đấu tranh trực diện với địch, hình thành nên "Đội quân tóc dài".

• Sức mạnh của những người phụ nữ Nam Bộ: Không tấc sắt trong tay, những người mẹ, người chị, người em với khăn rằn, áo bà ba đã dùng ý chí kiên cường, lý lẽ sắc bén kết hợp với khí thế áp đảo để bao vây đồn bỗi, đấu tranh trực diện với quân lính địch, làm tê liệt tinh thần chiến đấu của chúng.

III. Người nữ tướng tài ba và các chức vụ trọng trách

Với tài năng, uy tín và những cống hiến to lớn cho cách mạng, Nguyễn Thị Định lần lượt được giao giữ nhiều trọng trách quan trọng của Đảng và Nhà nước:

• Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam: Bà là người phụ nữ duy nhất mang cấp bậc Thiếu tướng (sau này được phong quân hàm Trung tướng) giữ cương vị lãnh đạo cấp cao trong quân đội, trực tiếp chỉ đạo nhiều chiến dịch lớn.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng ca ngợi bà: "Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như thế. Khắp thế giới cảm phục và kính trọng vị tướng quân gái ấy".

IV. Tượng đài vĩnh cửu trong lòng nhân dân và bạn bè quốc tế

Không chỉ là một nhà lãnh đạo kiên trung, Nữ tướng Nguyễn Thị Định còn là hiện thân của tấm lòng nhân hậu, sự giản dị, gần gũi với chiến sĩ và đồng bào. Cuộc đời bà là một bản hùng ca đẹp về sự cống hiến trọn vẹn cho độc lập, tự do của Tổ quốc và hạnh phúc của nhân dân.

• Để ghi nhận công lao to lớn, bà đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lenin (1967) – sự ghi nhận của thế giới đối với những đóng góp của bà cho hòa bình và công lý.

V. Lời kết

Đại tướng - Nữ tướng Nguyễn Thị Định đã đi vào lịch sử dân tộc như một huyền thoại sống. Hình ảnh người phụ nữ Nam Bộ với nụ cười hiền hậu nhưng ánh mắt quắc thước, kiên cường trên chiến trận sẽ mãi mãi là biểu tượng bất tử của tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường và sức mạnh vĩ đại của phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên Hồ Chí Minh.