Nữ tướng Nguyễn Thị Định – Người lãnh đạo phong trào Đồng khởi và chỉ huy lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam

Nguyễn Thị Định sinh ngày 15 tháng 3 năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước. Từ nhỏ, bà chứng kiến cuộc sống khó khăn của người dân dưới chế độ thực dân, qua đó sớm hình thành tinh thần yêu nước và ý chí tham gia hoạt động cách mạng. Năm 1936, bà bắt đầu tham gia các phong trào đấu tranh tại địa phương và đến năm 1938 được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, Nguyễn Thị Định trực tiếp tham gia xây dựng cơ sở cách mạng tại Nam Bộ. Bà đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ liên quan đến công tác vận động quần chúng, tổ chức lực lượng và vận chuyển vũ khí. Năm 1946, bà tham gia chuyến vượt biển từ Nam Bộ ra miền Bắc để báo cáo tình hình và nhận chỉ thị của Trung ương Đảng. Sau khi trở lại chiến trường Nam Bộ, bà tiếp tục hoạt động trong điều kiện hết sức khó khăn và nhiều lần bị địch truy bắt.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Nguyễn Thị Định ở lại miền Nam, tiếp tục tham gia lãnh đạo phong trào cách mạng. Năm 1960, bà là một trong những người lãnh đạo phong trào Đồng khởi Bến Tre, sự kiện có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của phong trào đấu tranh vũ trang ở miền Nam. Trong quá trình này, bà chỉ đạo việc xây dựng lực lượng chính trị kết hợp với lực lượng vũ trang tại địa phương, đồng thời tổ chức lực lượng phụ nữ tham gia đấu tranh dưới nhiều hình thức. Từ thực tiễn đó hình thành lực lượng được nhân dân gọi là "Đội quân tóc dài", đóng góp tích cực vào phong trào đấu tranh chính trị và binh vận.

Sau khi Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập, Nguyễn Thị Định giữ nhiều chức vụ quan trọng, trong đó có Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam. Bà trực tiếp tham gia chỉ đạo công tác tổ chức lực lượng, hậu cần và vận động quần chúng ở chiến trường Nam Bộ. Với kinh nghiệm hoạt động thực tiễn phong phú, bà góp phần thúc đẩy sự phối hợp giữa đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang trong nhiều giai đoạn của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Sau năm 1975, Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, trong đó có chức Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Bà đồng thời tích cực tham gia công tác Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, góp phần thúc đẩy các hoạt động vì sự tiến bộ của phụ nữ và bình đẳng giới trong thời kỳ đất nước xây dựng và phát triển.

Năm 1974, bà được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, bà được Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Nguyễn Thị Định từ trần ngày 26 tháng 8 năm 1992 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Các công trình nghiên cứu lịch sử đánh giá Nguyễn Thị Định là một trong những nữ lãnh đạo tiêu biểu của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX. Những đóng góp của bà đối với phong trào Đồng khởi, công tác xây dựng lực lượng vũ trang và vai trò của phụ nữ trong kháng chiến đã trở thành một phần quan trọng trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam.