Nữ tướng Nguyễn Thị Dực giả trai, theo vua Lê đánh tan giặc Tống

Trong số tài liệu ít ỏi nói về nữ tướng Nguyễn Thị Dực thì những bức đại tự, sắc phong và hương ước của làng Lai Cầu được lập từ năm 1936 cho biết: Miếu Lai Cầu là nơi thờ bà Nguyễn Thị Dực, húy Vàng Chinh, người có công đánh giặc Tống vào thế kỷ thứ X. Cha của bà là người họ Nguyễn, mẹ họ Trần, hai người lấy nhau đã lâu không có con. Đến khi ngoài 40 tuổi mới sinh hạ được một cô con gái mặt hoa, da phấn, vô cùng xinh đẹp, liền đặt tên con là Dực.

Cuối thế kỷ thứ X, giặc Tống nhiều lần đem quân xâm lược nước ta. Khi ấy, Nguyễn Thị Dực mới 17 tuổi nhưng tính nết đã quyết đoán hơn người. Nghe theo lời kêu gọi của nhà vua, bà đã cải trang thành nam nhi, tập hợp nghĩa quân, xin vua cho đi đánh giặc. Được nhà vua đồng ý, bà đã nhiều lần cầm quân và đánh tan quân Tống xâm lược.