Nữ y tá trẻ Đoàn Thị Thanh Cần
Nữ y tá trẻ Đoàn Thị Thanh Cần (bí danh Thanh Ba). Sớm dấn thân vào con đường giải phóng dân tộc từ tuổi thiếu niên, chị từng xông pha qua vô vàn trận chiến ác liệt, cứu chữa cho hàng trăm thương binh giữa làn mưa bom bão đạn, và từng tạo nên kỳ tích khi dùng những dụng cụ thô sơ mổ cấp cứu thành công cho một sản phụ sinh đôi ngay chốn gian nguy. Thế nhưng, ký ức khiến chị cả đời xót xa, đau đớn nhất lại là đợt Mậu Thân 1968, khi tận mắt chứng kiến người cậu họ - Phó chính ủy Mai Đăng Chơn - chiến đấu đến viên đạn cuối cùng và ngã xuống lẫm liệt mà chị chẳng thể nào băng bó kịp vết thương.
Tháng 8 năm 1969, sau trận tập kích Sân bay Nước Mặn, chị Thanh Cần bị thương nặng và rơi vào tay kẻ thù. Biết chị là người chiến sĩ Việt Cộng kiên trung từng nhiều lần vào tù ra tội, lũ giặc tàn bạo đã bộc lộ thú tính man rợ đến lạnh người. Thay vì cứu chữa theo đạo lý làm người, chúng coi thân thể chị như một món đồ chơi để “thử nghiệm” những trò tiêu khiển vô nhân đạo. Trên Hạm đội 7 ngoài hải phận, chúng thản nhiên mổ bụng, cắt ruột, cắt đứt gân bàn chân trái, và tàn độc hơn cả là cắt bỏ buồng trứng để tước đoạt vĩnh viễn thiên chức làm mẹ của người con gái mới mười lăm tuổi xuân. Sự man rợ quái thai ấy đã chà đạp tàn nhẫn lên nỗi đau đớn thấu trời và sự quằn quại xé thịt nát xương của người tù binh để thỏa mãn cơn cuồng sát bệnh rợn.
Dẫu bằng kỳ tích vượt qua lưỡi hái tử thần từ nhà xác Bệnh viện Duy Tân và cuộc đại phẫu lịch sử tại Bệnh viện Charité, chiến tranh lùi xa nhưng vết thương tàn khốc năm xưa vẫn dai dẳng đeo bám, đày đọa thân thể người nữ y tá kiên trung. Tàn độc hơn cả đòn thù xé thịt nát xương, nhát dao oan nghiệt cắt bỏ buồng trứng của kẻ thù năm ấy đã vĩnh viễn tước đoạt đi thiên chức làm mẹ thiêng liêng nhất của người phụ nữ. Bảy mảnh đạn cay nghiệt vẫn găm sâu nơi những vị trí hiểm nghèo, từng bữa ăn suốt nhiều năm liền trở thành cực hình vì dính ruột, từng cơn đau nhức buốt buốt xương thịt mỗi khi trở trời như tái hiện nguyên vẹn ký ức hãi hùng năm ấy. Chị bước qua chiến tranh với những vết sẹo hằn sâu cả trên thân xác lẫn tâm hồn, lẳng lặng gánh chịu nỗi cô đơn trống trải của một người phụ nữ cả đời độc thân, không một lần trong đời được cất tiếng ru con hay bế bồng đứa trẻ do chính mình sinh ra.
Nỗi đau chiến tranh năm xưa dẫu để lại những vết sẹo rớm máu kéo dài suốt một đời người, nhưng chính chí khí gang thép và lòng vị tha bao la của chị đã chiến thắng mọi đày đọa thể xác. Khước từ cơ hội sống yên ấm cùng tình yêu nơi đất khách quê người, chị trở về quê hương, dành trọn những năm tháng còn lại lăn xả vào các hoạt động từ thiện, đem tình thương dịu dàng sưởi ấm những mảnh đời bất hạnh như một cách trả ơn đồng bào, đồng đội đã xả thân cứu sống mình. Nỗi đau mất mát vô bờ ấy không làm chị gục ngã, mà đã trở thành ngọn hải đăng soi sáng, dịu dàng nâng đỡ những tâm hồn chông chênh khỏi sình lầy tuyệt vọng, nhắc nhở mai sau trân trọng biết bao giá trị thiêng liêng của hai chữ Hòa Bình.
