Nửa nắm cơm, cả một đời mang ơn

Trời về khuya, gió lùa qua hàng tre sau vườn phát ra những âm thanh xào xạc quen thuộc. Trong ánh đèn vàng nhạt, bác Hòa – một cựu chiến binh đã ngoài bảy mươi – ngồi lặng bên ấm trà nóng. Đôi mắt bác trầm ngâm, như đang lần giở lại từng trang ký ức cũ kỹ mà không bao giờ phai. Bác bắt đầu kể, giọng chậm rãi: “Trong đời lính của tôi… có một người mà tôi không bao giờ quên. Nó tên là Tuấn. Nhỏ hơn tôi hai tuổi, người gầy gò, nhưng lúc nào cũng cười.” Bác Hòa khẽ nhấp một ngụm trà, rồi tiếp: “Đợt ấy, đơn vị tôi hành quân sâu trong rừng Trường Sơn. Mưa dầm, rừng ẩm, muỗi nhiều… sốt rét quật ngã không biết bao nhiêu người. Tôi cũng không thoát.” Cơn sốt đến bất ngờ. Người bác nóng như lửa đốt, rồi lại lạnh run như bị dội nước đá. Toàn thân rã rời, chân tay không còn sức. Giữa rừng sâu, thuốc men thiếu thốn, cái ăn còn chẳng đủ. “Hôm đó, mỗi người chỉ còn đúng một nắm cơm,” bác kể, giọng chùng xuống. “Nắm cơm cuối cùng.” Tuấn ngồi cạnh, nhìn bác run lên từng cơn. Nó không nói gì nhiều, chỉ lẳng lặng bẻ đôi nắm cơm, dúi vào tay bác: “Ăn đi anh… mai còn đi.” “Còn mày?” – bác hỏi. Nó cười, cái cười rất nhẹ: “Em ăn rồi.” Nhưng bác biết… nó nói dối. Đêm xuống, cả tiểu đội dừng chân dưới một tán cây lớn. Rừng lạnh thấu xương. Người khỏe còn không chịu nổi, huống chi người đang sốt như bác. Chiếc chăn duy nhất trong tổ được đem ra. “Đắp cho anh Hòa đi,” Tuấn nói. “Không, để cho người bị thương nặng hơn,” một người khác lên tiếng. Cuối cùng, chiếc chăn ấy vẫn được đắp lên người bác. Còn lại, cả tiểu đội nằm sát vào nhau, ôm nhau mà ngủ, truyền cho nhau chút hơi ấm mong manh giữa rừng sâu lạnh buốt. “Đêm ấy, tôi nửa mê nửa tỉnh,” bác Hòa nhớ lại. “Chỉ thấy có người cứ khẽ kéo lại mép chăn cho tôi… không cần nhìn cũng biết là nó.” Sáng hôm sau, cơn sốt vẫn chưa dứt. Đơn vị chuẩn bị hành quân tiếp. Bác gần như kiệt sức, nhưng vẫn phải cố gượng dậy. Trong lúc nghỉ ngắn, bác mở ba lô ra thì bất ngờ thấy… một gói cơm nhỏ được gói cẩn thận bằng lá rừng. “Tôi sững lại,” bác nói, ánh mắt xa xăm. “Đó rõ ràng không phải phần của tôi.” Bác quay sang Tuấn: “Cái này của mày phải không?” Nó đang buộc lại dây giày, không ngẩng lên, chỉ nói gọn lỏn: “Em ăn rồi mà.” Nhưng lần này, bác nhìn rõ… môi nó khô nứt, người lả đi vì đói. “Thằng này… nó lại nói dối.” Bác Hòa dừng lại một chút. Không gian lặng đi. “Nhờ những phần cơm ấy… tôi sống. Tôi qua được cơn sốt rét, tiếp tục đi cùng đơn vị.” Giọng bác trầm hẳn xuống: “Nhưng Tuấn… thì không.” Một trận sốt rét ác tính ập đến sau đó không lâu. Lần này, người ngã xuống là Tuấn. Nó gầy đi nhanh chóng, nhưng vẫn cố gượng cười: “Anh khỏe rồi… là tốt.” Không có thuốc, không có đủ lương thực. Cả tiểu đội bất lực nhìn đồng đội của mình yếu dần. “Trước khi đi,” bác Hòa nói, giọng nghẹn lại, “nó chỉ nói một câu:
‘Anh nhớ… sống thay cả phần của em.’” Ngoài kia, gió vẫn thổi qua vườn, nhưng dường như chậm lại. “Sau này, tôi sống, tôi trở về… lập gia đình, có con cháu,” bác Hòa khẽ nói. “Nhưng mỗi lần ăn cơm… tôi lại nhớ đến nó.” Bác nhìn xuống đôi bàn tay mình, như vẫn còn cảm giác của nắm cơm năm nào. “Có những người… họ không để lại gì lớn lao. Không huân chương, không lời ca tụng. Nhưng họ cho mình cả sự sống… bằng những điều nhỏ nhất.” Bác ngẩng lên, ánh mắt đã hoe đỏ: “Như Tuấn… chỉ là nửa nắm cơm thôi… mà là cả một đời tôi mang ơn.” Đêm đã sâu. Câu chuyện khép lại trong sự lặng im. Chỉ còn lại đâu đó… hình ảnh một người lính trẻ, gầy gò, luôn mỉm cười – và lặng lẽ nhường đi phần sống của mình cho đồng đội.