Núi Cà Đú – Người lính đứng gác bình minh

Đêm 15/4/1975 trôi qua rất chậm trên vùng đất Phan Rang.

Từ trên núi Cà Đú nhìn xuống, màn đêm phủ lên những cánh đồng, những con đường và những xóm làng phía xa. Thành phố chưa sáng đèn. Những dải đường chạy về phía Phan Rang chỉ còn lờ mờ trong bóng tối.

Nhưng không ai trên núi ngủ yên.

Sau nhiều ngày chiến sự liên tiếp, người lính đã quen với tiếng pháo vọng về từ xa, quen với những khoảng lặng bất thường trước một đợt chiến đấu mới. Mỗi tiếng động trong đêm đều được lắng nghe cẩn thận.

Trên một vị trí cao của núi Cà Đú, một người lính đặc công ngồi bên khẩu súng, mắt hướng về phía Quốc lộ 1.

Anh đã ở đây nhiều ngày.

Nhiệm vụ của anh là quan sát.

Quan sát đường đi.

Quan sát những chuyển động bất thường.

Và chờ đợi một thời khắc mà có lẽ chính anh cũng chưa biết sẽ đến lúc nào.

Gió đêm thổi qua sườn núi.

Anh đưa mắt nhìn về phía xa.

Không có gì ngoài bóng tối.

Nhưng sâu trong lòng, anh cảm nhận được rằng một điều gì đó đang đến gần.

Những ngày trước đó, chiến sự quanh Phan Rang ngày càng quyết liệt. Các tuyến phòng thủ bên ngoài bị sức ép mạnh. Lực lượng cách mạng liên tục mở rộng thế tiến công. Sáng 15/4, các vị trí ở Kiền Kiền, Ba Tháp đã bị đánh chiếm, tạo điều kiện để lực lượng chủ lực tiếp tục áp sát khu vực Phan Rang.

Và rồi đêm 15/4.

Một đêm dài trước bình minh.

Người lính trên núi Cà Đú đưa tay xem đồng hồ.

Gần sáng.

Phía đông vẫn còn tối.

Anh nâng ống nhòm lên.

Ban đầu, qua lớp kính chỉ là một vùng đất mờ nhạt.

Anh hạ xuống.

Chờ thêm.

Rồi lại đưa lên.

Lần này, ở phía xa xuất hiện một điểm sáng.

Rồi điểm thứ hai.

Rồi nhiều điểm sáng nối nhau.

Anh nín thở.

Những bóng đen đang chuyển động trên Quốc lộ 1.

Một đoàn quân.

Và ở phía trước...

có xe tăng.

Anh đưa ống nhòm sát mắt hơn.

Những chiếc xe đang tiến về hướng Phan Rang.

Không phải một đoàn xe nhỏ.

Đó là một lực lượng lớn đang cơ động.

Trong khoảnh khắc ấy, người lính hiểu rằng thời điểm mà họ chờ đợi đã đến.

Ông Nguyễn Trọng Nghĩa, một cựu chiến binh từng tham gia chiến đấu tại khu vực này, kể lại rằng sáng 16/4/1975, từ núi Cà Đú ông quan sát khu vực Hộ Diêm và phát hiện một đoàn quân có xe tăng dẫn đầu đang tiến dọc Quốc lộ 1 hướng về Phan Rang. Với kinh nghiệm của người lính đặc công, ông nhận định đó là lực lượng chủ lực từ Nha Trang tiến vào.

Khoảnh khắc ấy, đối với người lính đứng trên núi, hẳn không chỉ là một thông tin quân sự.

Đó là khoảnh khắc của sự chờ đợi.

Sau bao nhiêu ngày đêm căng thẳng, cuối cùng những người mà họ chờ đợi đã xuất hiện.

Những chiếc xe tăng tiến qua màn sương sớm.

Phía sau là những người lính bộ binh.

Đoàn quân mỗi lúc một gần.

Người lính trên núi Cà Đú hạ ống nhòm.

Anh nhìn bằng mắt thường.

Con đường phía dưới dường như đã sống lại.

Bình minh vẫn chưa lên hẳn.

Nhưng chiến trường đã bắt đầu chuyển mình.

Anh nhanh chóng tập hợp lực lượng, chủ động bắt liên lạc và phối hợp với quân chủ lực. Theo lời kể được báo chí ghi lại, lực lượng tại Cà Đú sau đó đánh vào sườn quân địch đang tháo chạy trên Quốc lộ 1, đồng thời làm nhiệm vụ dẫn đường để quân ta tiến đánh Phan Rang, sân bay Thành Sơn và cảng Ninh Chữ.

Từ trên núi nhìn xuống, con đường không còn là một đường chỉ mờ giữa đồng ruộng.

Nó trở thành con đường của lịch sử.

Những chiếc xe tăng tiếp tục tiến về phía trước.

Tiếng động cơ ngày càng rõ.

Rồi tiếng súng bắt đầu vang lên ở những hướng khác.

Phan Rang thức dậy trong chiến tranh.

Bình minh ngày 16/4/1975 không đến bằng sự yên tĩnh.

Nó đến cùng tiếng pháo.

Tiếng động cơ.

Tiếng súng.

Và những đoàn quân đang tiến về phía thành phố.

Các lực lượng tham gia tiến công phòng tuyến Phan Rang đồng loạt nổ súng từ rạng sáng. Trung đoàn 101, Sư đoàn 325 có xe thiết giáp dẫn đầu tiến qua khu vực Hội Diên, An Xuân rồi hướng về ngã ba Cà Đú; các lực lượng khác phối hợp tiến công những mục tiêu quan trọng trong thị xã và sân bay Thành Sơn.

Trên núi Cà Đú, người lính vẫn đứng đó.

Anh nhìn những người đồng đội của mình rời vị trí.

Một số người tiến xuống.

Một số người tiếp tục ở lại làm nhiệm vụ.

Không ai nói nhiều.

Trong những giờ phút ấy, mọi mệnh lệnh đều ngắn gọn.

Mọi ánh mắt đều hướng về phía trước.

Người lính cầm ống nhòm lần cuối.

Phía dưới, đoàn xe tăng đã tiến sâu hơn.

Những chiếc xe nối tiếp nhau.

Sau những ngày dài của chiến tranh, anh bất giác nhận ra rằng mình đang nhìn thấy một điều mà có lẽ cả đời sẽ không quên.

Một đoàn quân đang tiến vào Phan Rang.

Không còn là những tin tức truyền qua người liên lạc.

Không còn là những tiếng súng vọng từ xa.

Mà là hình ảnh trước mắt.

Rất thật.

Rất gần.

Và rất nhanh.

Bình minh cuối cùng cũng xuất hiện.

Ánh nắng đầu tiên phủ lên những cánh đồng.

Núi Cà Đú hiện rõ.

Con đường phía dưới cũng hiện rõ hơn.

Và những chiếc xe tăng đang tiến về phía Phan Rang cũng hiện rõ trong ánh sáng ban ngày.

Người lính đứng lặng.

Anh đã thức suốt đêm.

Nhưng anh không thấy mệt.

Có lẽ vì trong lòng anh lúc ấy chỉ còn một cảm giác: quê hương sắp được giải phóng.

Ở phía xa, thành phố vẫn còn khói.

Cuộc chiến vẫn chưa hoàn toàn kết thúc.

Nhưng thế trận đã thay đổi.

Khoảng 7 giờ sáng 16/4, các nguồn tư liệu cho biết lực lượng ta đã làm chủ thị xã Phan Rang; sau đó tiếp tục phát triển xuống các khu vực cảng Tân Thành, Ninh Chữ, cầu Đạo Long và các mục tiêu khác.

Đến khoảng 9 giờ 30, cờ của lực lượng cách mạng tung bay trên nóc Tòa hành chính tỉnh Ninh Thuận theo ký ức được ghi lại của ông Nguyễn Trọng Nghĩa; các nguồn tư liệu khác cũng ghi nhận khoảng thời gian này lực lượng ta đã chiếm các mục tiêu quan trọng trong thị xã.

Nhưng với người lính đứng trên núi Cà Đú, có lẽ khoảnh khắc đáng nhớ nhất vẫn là khoảnh khắc đầu tiên.

Khoảnh khắc anh đưa ống nhòm lên.

Khoảnh khắc nhìn thấy đoàn xe tăng.

Khoảnh khắc hiểu rằng những người lính chủ lực đã đến.

Và khoảnh khắc bình minh bắt đầu chiếu xuống vùng đất mà họ đã chiến đấu để giành lại.

Nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, núi Cà Đú vẫn đứng đó.

Phan Rang đã đổi thay.

Những con đường rộng hơn.

Những ngôi nhà mới mọc lên.

Cuộc sống trở nên nhộn nhịp.

Người dân đi lại trên những con đường từng một thời đầy khói lửa.

Có thể những người trẻ hôm nay khi nhìn lên núi Cà Đú sẽ không hình dung được rằng hơn nửa thế kỷ trước, từ nơi ấy, một người lính đã đứng hàng giờ với chiếc ống nhòm trong tay, chờ đợi từng chuyển động trên con đường phía dưới.

Anh không biết mình sẽ được ai nhớ đến.

Có thể anh cũng không nghĩ rằng khoảnh khắc mình nhìn thấy đoàn xe tăng sẽ trở thành một phần của ký ức lịch sử.

Anh chỉ làm nhiệm vụ của mình.

Nhưng chính những con người âm thầm như thế đã góp phần tạo nên những giờ phút lịch sử.

Núi Cà Đú – Người lính đứng gác bình minh vì vậy không chỉ là câu chuyện về một người lính và một chiếc ống nhòm.

Đó là câu chuyện về một khoảnh khắc chuyển giao.

Giữa đêm và ngày.

Giữa chiến tranh và hòa bình.

Giữa những tháng năm chờ đợi và thời khắc lịch sử mà cả một vùng đất đã mong chờ.

Nếu có thể hỏi người lính năm ấy điều gì ông nhớ nhất về sáng 16/4, có lẽ không phải là tiếng súng.

Mà là hình ảnh những chiếc xe tăng từ xa tiến lại.

Là con đường hướng về Phan Rang.

Là ánh bình minh phủ xuống núi Cà Đú.

Và là cảm giác rất khó diễn tả khi biết rằng:

Sau một đêm dài, bình minh đã thực sự đến.

Hôm nay, đứng trên núi Cà Đú nhìn về Phan Rang, người ta có thể thấy một thành phố bình yên đang từng ngày phát triển.

Không còn tiếng súng.

Không còn đoàn quân hành quân trong khói lửa.

Chỉ còn nắng, gió và những con đường đầy sức sống.

Nhưng trong ký ức của những người từng trải qua tháng Tư năm ấy, bình minh trên núi Cà Đú vẫn là một bình minh đặc biệt.

Bởi đó là bình minh được nhìn thấy sau những năm tháng chiến tranh.

Bình minh của một vùng đất trở về với hòa bình.

Và bình minh mà một người lính đã đứng gác để chờ đợi.