Núi Nham Biền và lời thề dưới tầng hầm đá

Kháng chiến chống Pháp và những ngày đêm đối mặt với biệt kích Mỹ tại dãy núi 99 ngọn.

Nếu Song Khê là bến nước, là cửa ngõ giao thông, thì Nội Hoàng lại là "đại bản doanh" của lòng dân dựa vào thế núi Nham Biền uy nghi. Dãy núi với 99 ngọn nhấp nhô như đàn chim phượng hoàng hạ cánh này đã chứng kiến biết bao cuộc họp kín, những đợt huấn luyện hành quân thần tốc và cả những cuộc đối đầu nghẹt thở giữa ta và địch.

Cụ già tên Lâm, người từng là liên lạc viên giữa chân núi Nham Biền năm xưa, nhớ lại những ngày "nằm hầm, nếm mật". Nội Hoàng thời đó địa hình rất hiểm trở, rừng rậm rạp, là nơi lý tưởng để đặt các trạm thông tin liên lạc và kho vũ khí. Thế nhưng, cái khó nhất không phải là địa hình, mà là làm sao để duy trì sự sống và bí mật giữa vòng vây của quân địch thường xuyên càn quét từ phía Bắc Ninh và Phủ Lạng Thương đổ về.

Cụ Lâm kể về "Trận địa lòng dân" dưới chân núi. Nhà nào cũng có hầm. Hầm không chỉ để tránh bom, mà là hầm bí mật nuôi cán bộ. Có những căn hầm được đào ngay dưới nền bếp, lối ra tận bụi tre ngoài bờ ao. Một lần, quân địch kéo vào làng Nội Hoàng rất đông, chúng sục sạo từng góc nhà, dùng sắt nhọn đâm xuống đất để tìm hầm. Mẹ của cụ Lâm khi ấy đang nấu cơm, trên vai là đứa cháu nhỏ đang quấy khóc. Dưới chân mẹ, trong căn hầm chỉ rộng chưa đầy hai mét vuông, là ba chiến sĩ đặc công đang nấp.

"Mẹ tôi lúc đó bình tĩnh đến lạ kỳ," cụ Lâm nhớ lại. Mẹ vẫn niềm nở múc nước cho lính địch uống, rồi khéo léo dùng tiếng khóc của đứa trẻ để lấp đi tiếng động dưới hầm. Khi quân địch rút đi, mẹ sụp xuống, đôi tay run rẩy vì vừa trải qua ranh giới mong manh của sự sống và cái chết. Đó là tinh thần của người Nội Hoàng: Một lòng theo Đảng, một tấc không đi, một ly không rời.

Trên đỉnh núi Nham Biền, nơi có những hang đá tự nhiên, các chiến sĩ quan sát đã lập nên những "mắt thần". Từ đây, họ có thể nhìn thấy khói thuốc súng từ xa hàng chục cây số. Cuộc sống trên núi vô cùng khắc nghiệt. Nước uống phải chắt chiu từng giọt sương sớm hay gánh từ chân núi lên qua những lối mòn dốc đứng. Nhưng chính từ những hang đá lạnh lẽo ấy, nhiều mệnh lệnh tấn công quan trọng đã được phát đi, góp phần làm nên những chiến thắng lẫy lừng trên đường số 1.

Câu chuyện về núi Nham Biền không chỉ là chuyện về đá và rừng, mà là câu chuyện về những con người đã hóa thân vào núi, giữ cho ngọn lửa kháng chiến không bao giờ tắt ở vùng đất cửa ngõ kinh kỳ xưa.