Nùng Văn Vân (1888 – 1935) – Nhà lãnh đạo phong trào nông dân các dân tộc thiểu số và chiến sĩ kiên trung thời kỳ tiền khởi nghĩa

Nùng Văn Vân sinh năm 1888 tại xã Thụy Hùng, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn trong một gia đình nông dân nghèo dân tộc Tày. Sớm chịu đựng cảnh áp bức dưới ách thống trị tàn bạo của thực dân Pháp và bọn địa chủ phong kiến miền núi, ông đã sớm nuôi dưỡng lòng căm thù giặc sâu sắc và tinh thần đấu tranh bảo vệ đồng bào. Nhờ có uy tín lớn trong cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng ở vùng biên ải Lạng Sơn – Cao Bằng, ông đã quy tụ đông đảo nông dân nghèo đứng lên chống lại sưu cao thuế nặng và các chính sách cai trị khắc nghiệt của thực dân. Sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng thông qua các tổ chức của Đảng Cộng sản Đông Dương vào đầu những năm 1930, ông chính thức trở thành đảng viên, tích cực tuyên truyền đường lối cứu nước và xây dựng các cơ sở quần chúng trung kiên tại khu vực căn cứ địa Hoàng Su Phì và vùng cao biên giới.

​Trên cương vị là một nhà lãnh đạo uy tín, đồng chí Nùng Văn Vân đã trực tiếp tổ chức, lãnh đạo nhiều cuộc đấu tranh của đồng bào các dân tộc thiểu số chống ách kìm kẹp, đồng thời tích cực bảo vệ, che chở cho các cán bộ cách mạng cốt cán của Trung ương hoạt động bí mật ở vùng cao. Dưới sự lãnh đạo của ông, phong trào cách mạng ở vùng biên giới phía Bắc phát triển mạnh mẽ, trở thành bàn đạp chiến lược quan trọng nối liền phong trào trong nước với phong trào cách mạng quốc tế. Hoảng sợ trước tầm ảnh hưởng lớn lao của ông, thực dân Pháp đã huy động lực lượng lớn mở các cuộc càn quét khủng bố tàn khốc, bao vây và tấn công căn cứ. Trong một trận chiến đấu không cân sức vào năm 1935, đồng chí Nùng Văn Vân đã anh dũng hy sinh để bảo vệ cơ sở cách mạng và đồng bào. Cuộc đời oanh liệt và sự hy sinh quên mình của ông đã tô thắm thêm truyền thống yêu nước vẻ vang của đồng bào các dân tộc miền núi trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.