NƯỚC BẨN THÌ LẤY CHI MÀ RỬA?
vua Duy Tân và câu nói nổi tiếng về lòng yêu nước của ông.
Năm đó, vị hoàng đế thiếu niên Duy Tân ra nghỉ mát tại cửa biển Cửa Tùng, Quảng Trị. Thực dân Pháp đưa ngài lên ngôi khi mới 7 tuổi với tâm thế tự mãn rằng một đứa trẻ thì dễ bề thao túng. Nhưng chúng đã lầm. Ẩn sau dáng vẻ nhỏ bé ấy là một trí tuệ sắc sảo, một khí phách quật cường và nỗi đau đáu về một giang sơn đang chìm trong ách đô hộ.
Một buổi chiều, nhà vua dạo chơi trên bãi biển. Những con sóng vỗ bờ tung bọt trắng xóa. Cậu bé hoàng đế mải mê nghịch cát, xây những lâu đài nhỏ rồi lại nhìn sóng biển cuốn trôi đi, đôi bàn tay lấm lem bùn đất.
Thấy vậy, một viên thị vệ vội vã bưng tới một thau nước ngọt trong vắt, khom lưng dâng lên để ngài rửa tay. Vua Duy Tân nhúng đôi bàn tay vào chậu, nhưng chưa vội rửa. Đôi mắt tinh anh của vị hoàng đế bỗng rực lên, ngài ngước nhìn viên thị vệ, cất giọng hỏi:
"Tay bẩn thì ta lấy nước mà rửa. Vậy theo ngươi, nước bẩn thì lấy gì mà rửa?"
Viên thị vệ giật mình, bối rối quỳ mọp xuống cát. Câu hỏi tưởng chừng như nét ngây ngô của con trẻ, nhưng lại sắc như một nhát gươm. Trong tiếng Việt, chữ "Nước" vừa là thứ nước trong thau kia, lại vừa là Non Nước, là Quốc Gia. Viên thị vệ hiểu ý tứ sâu xa trong đó, mồ hôi hột túa ra, run rẩy không dám cất lời, bởi ai cũng hiểu "Nước" lúc bấy giờ đang bị vấy bẩn bởi gót giày của quân xâm lược.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Giữa không gian chỉ còn tiếng sóng biển gầm gào, vị hoàng đế thiếu niên đứng thẳng người, rũ sạch bùn cát trên tay, ánh mắt hướng về phía khơi xa và dõng dạc tự trả lời câu hỏi của chính mình:
"Nước bẩn thì lấy máu mà rửa!''
Lời nói ấy vang lên giữa biển trời Cửa Tùng không chỉ là một sự chơi chữ xuất chúng, mà là một lời thề sắt son, một bản tuyên ngôn đanh thép của đấng quân vương. "Nước" đang nhơ nhuốc vì mất chủ quyền, thì chỉ có thể dùng chính dòng máu nóng của những người con đất Việt, bằng tinh thần xả thân vì nghĩa lớn mới có thể gột rửa được nỗi nhục mất nước.
Câu nói năm xưa của cậu bé tám tuổi đã vận vào đúng cuộc đời ngài. Lời thề ấy đã kết tinh thành cuộc khởi nghĩa chấn động lịch sử năm 1916 cùng Trần Cao Vân và Thái Phiên. Dù đại sự không thành, vua Duy Tân bị thực dân Pháp bắt và đày biệt xứ sang đảo Réunion, nhưng câu nói "Nước bẩn thì lấy máu mà rửa" vẫn luôn rực sáng như một ngọn đuốc, truyền ngọn lửa yêu nước bất diệt cho biết bao thế hệ người Việt Nam.
