Nước mắt lăn trên vùng biên Pua Sát

Thiếu tướng Nguyễn Kim Khanh, nguyên Phó tư lệnh Bộ đội biên phòng, nhớ lại thời điểm ông là chỉ huy Tiểu đoàn, rồi là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 14 (Bộ tư lệnh Công an vũ trang, nay là Bộ đội Biên phòng). Ông và đồng đội đã có 10 năm (1979-1989) làm nhiệm vụ ở Pua Sát, tỉnh giáp biên với Thái Lan của nước bạn Campuchia, đó là quãng thời gian đơn vị ông nếm trải vô vàn những khó khăn, gian khổ và thiếu thốn...

Bước vào mùa mưa năm 1979, khi Trung đoàn 14 đặt chân tới biên giới Thái Lan - Campuchia thì mưa sầm sập trắng rừng, tầm tã suốt ngày đêm. Đường 56 từ Pua Sát tới chỗ đơn vị đóng dài hơn 200km, nhưng có chỗ biến thành sông, bùn lầy nhão nhoét. Do sông suối chia cắt nên các đơn vị hoàn toàn độc lập, nếu có chuyện gì thì tự giải quyết, không thể trông chờ vào sự chi viện từ phía sau.

Một tuần sau khi vào vị trí tập kết, sốt rét bắt đầu tấn công chiến sĩ Trung đoàn. Đến cuối mùa mưa thì hầu hết anh em đơn vị đều “nếm trải” những trận sốt rét. Gần hai ngàn người hầu như không ai tránh khỏi những cơn sốt rét. “Năm 1982, khi đưa hài cốt anh em về nước chuyến đầu tiên, tổng hợp lại thì thấy quân số hy sinh do sốt rét nhiều gần gấp rưỡi số hy sinh trong chiến đấu”, Thiếu tướng Nguyễn Kim Khanh nhớ lại.

Ngày đó, nhiều biện pháp phòng, chống được đem ra áp dụng. Đầu tiên là làm trạm xá trung đoàn để điều trị tạm thời. Nói là trạm xá nhưng đó là những căn hầm nửa nổi, nửa chìm phủ bằng ni lông che mưa, nắng do Đại đội quân y Trung đoàn đảm nhiệm. Vì bệnh nhân quá đông nên ở đây chỉ tiếp nhận những ca sốt rét ác tính, nguy kịch. Sau khi sơ cứu tạm thời, bộ đội lại được trả về đơn vị để tiếp tục chiến đấu. Nếu ai đó bị sốt quá nặng thì phải chờ máy bay trực thăng xuống chở về Phnôm Pênh. Thường một, hai tuần lại có máy bay xuống. Mỗi chuyến như vậy cũng chỉ chở được 8 người nên nếu ai bị sốt nặng mà không gặp được chuyến bay thì coi như xấu số.

Ông Khanh nhớ mãi dịp Tết năm 1980, khi Trung đoàn 14 vinh dự được đón Tư lệnh Mặt trận 719 Lê Đức Anh (sau này là Đại tướng, Chủ tịch nước) tới thăm đơn vị. Mỗi Tiểu đoàn lựa chọn 12 chiến sĩ làm đội danh dự để tổ chức đón Tư lệnh theo nghi thức quân đội. Cố gắng lắm, cả Trung đoàn mới chọn ra được 36 đồng chí khỏe mạnh nhất trong số những người sốt rét để xếp thành 3 hàng. Lúc đứng nghiêm, ai nấy đều run rẩy, mặt mũi thì tái mét.

Nghe báo cáo xong, Tư lệnh Lê Đức Anh lại gần bắt tay anh em, đến người thứ ba thì ông thấy tay nóng hổi, mặt run run. Tư lệnh Mặt trận hỏi: “Đồng chí làm sao vậy?”. “Báo cáo thủ trưởng, em bị sốt rét”. Đồng chí Lê Đức Anh liền bảo: “Thôi, giải tán, cho anh em về nghỉ, không phải điều lệnh, nghi thức gì nữa!”.

Nói rồi Tư lệnh Lê Đức Anh lặng lẽ lấy khăn lau nước mắt...