NƯỚC MẮT MẸ ANH HÙNG TIỄN HAI CON VỊ QUỐC VONG THÂN

Ở Hiền Lương, Phù Lương, Quế Võ, Bắc Ninh, Mẹ Việt Nam Anh hùng Vũ Thị Xuân đã đi qua gần một thế kỷ với nỗi nhớ về hai người con trai hi sinh trong kháng chiến chống Mỹ. Trần Đình Kỹ và Trần Đình Khương không chỉ là tên của hai liệt sĩ trong hồ sơ tưởng vọng. Với Mẹ, đó trước hết là hai người con từng lớn lên trong căn nhà quê và rời đi từ vòng tay mẹ.

•Người mẹ ở Hiền Lương

Thôn Hiền Lương, xã Phù Lương, thị xã Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh là nơi Mẹ Vũ Thị Xuân sinh sống và gắn bó suốt nhiều năm. Mẹ sinh năm 1931. Theo thông tin Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đăng tải năm 2024, Mẹ đã 94 tuổi.

Cuộc đời Mẹ được nhắc đến cùng hai người con trai: liệt sĩ Trần Đình Kỹ và liệt sĩ Trần Đình Khương. Cả hai đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. (Bắc Ninh DMS)

Trước khi trở thành những cái tên được khắc ghi trên văn bia liệt sĩ, Kỹ và Khương là những người con của một gia đình nhỏ ở Hiền Lương. Họ lớn lên bên mẹ, trải qua những ngày tháng bình dị của một làng quê Kinh Bắc. Rồi chiến tranh đưa hai người rời khỏi mái nhà, rời khỏi quê hương để lên đường làm nhiệm vụ.

Từ đó, căn nhà ở Hiền Lương bắt đầu có thêm sự chờ đợi mòn mỏi kéo dài qua năm tháng.

•Hai người con rời quê hương

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Trần Đình Kỹ và Trần Đình Khương cùng nhiều người con trai khác của quê hương đã rời xa gia đình, lên đường tham gia cuộc chiến. Những tư liệu hiện được công bố chưa cho biết cụ thể đơn vị, chiến trường hay thời điểm hy sinh của từng người. Nhưng thông tin về hai liệt sĩ đều cho thấy cả hai đã không thể trở về sau những năm tháng chiến đấu kiên cường và khốc liệt.

Với người mẹ ở hậu phương, ngày con đi là ngày mở đầu cho những tháng năm ngóng đợi. Tin tức từ chiến trường trở thành điều được mong chờ nhất. Mỗi lần có người từ đơn vị trở về, mỗi lá thư, mỗi lời báo tin đều là niềm hi vọng về một ngày các con trở lại.

Mẹ Vũ Thị Xuân đã chờ như thế. Nhưng sự chờ đợi cuối cùng không kết thúc bằng tiếng gọi con ngoài ngõ hay bước chân trở về của Kỹ và Khương.

Liệt sĩ Trần Đình Kỹ và liệt sĩ Trần Đình Khương đều hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. (Bắc Ninh DMS)

Hai người con nằm lại nơi chiến trường, chỉ còn Mẹ ở lại quê hương với những ký ức và nỗi nhớ khôn nguôi về hai đứa con ruột thịt. Những ngày có con bên cạnh chỉ còn được tìm lại qua hồi ức: một dáng người, một giọng nói, những lần trở về ngắn ngủi và khoảnh khắc tiễn con lên đường.

•Khoảng trống ở lại trong căn nhà

Mất một người con đã là nỗi đau không thể nguôi ngoai.Vậy mà Mẹ Vũ Thị Xuân đã mất đi cả hai người con trai trong chiến tranh.

Từ ngày Kỹ và Khương hy sinh, căn nhà ở Hiền Lương không còn tiếng bước chân của họ. Hai người con không có cơ hội trở về nhìn thấy quê hương trong những ngày hòa bình, không thể ở bên Mẹ khi tuổi già đến, cũng không thể kể cho Mẹ nghe về những năm tháng đã đi qua.

Nhưng với Mẹ, họ chưa bao giờ rời khỏi cuộc đời Mẹ. Hai người con vẫn luôn gắn liền với Mẹ trong những câu chuyện được nhắc lại qua các thế hệ sau. Sự hy sinh của họ trở thành dấu mốc lớn nhất trong cuộc đời người phụ nữ đã sinh ra, nuôi dưỡng và tiễn con ra trận.

Danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng vì thế mà gần gũi hơn. Đằng sau danh hiệu ấy là một người mẹ, một mái nhà và hai người con trai: Trần Đình Kỹ, Trần Đình Khương. Đó là câu chuyện về những năm tháng Mẹ sống cùng nỗi nhớ, sự thiếu vắng và niềm tự hào lặng lẽ về các con.

•Sự tri ân tiếp nối qua năm tháng

Chiến tranh đã qua, hoà bình đã được lập lại nhưng sự hy sinh của hai người con và nỗi mất mát của Mẹ vẫn được các cơ quan, đơn vị ở Bắc Ninh khắc ghi.

Từ năm 2016, Cục Quản lý thị trường Bắc Ninh đã nhận phụng dưỡng Mẹ. Hằng năm, đơn vị tổ chức thăm hỏi Mẹ vào những dịp như Tết Nguyên đán và Ngày Thương binh – Liệt sĩ 27/7. (Bắc Ninh DMS)

Năm 2024, nhân kỷ niệm 77 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ, đại diện Cục Quản lý thị trường Bắc Ninh cùng một doanh nghiệp đã đến Hiền Lương thăm hỏi, tặng quà Mẹ. Những cuộc gặp ấy không thể bù đắp mất mát đã kéo dài hơn nửa thế kỷ, nhưng thể hiện sự quan tâm của thế hệ hôm nay đối với những người anh hùng đã hi sinh trên chiến trường, với người Mẹ Việt Nam Anh hùng vẫn đang kiên cường sống. (Bắc Ninh DMS)

Tháng 1/2024, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cũng đến thăm Mẹ Vũ Thị Xuân tại Quế Võ. Trong thông tin về chuyến thăm, Mẹ được giới thiệu là người có hai con trai là liệt sĩ. (baochinhphu.vn)

Mỗi lần có người tìm đến thăm Mẹ, câu chuyện về Kỹ và Khương lại được nhắc lại. Hai người con dù đã hi sinh từ nhiều năm trước vẫn hiện diện trong ký ức của Mẹ, trong sự quan tâm của cộng đồng và trong đạo lý tri ân của quê hương.

•Những gì còn lại về hai liệt sĩ

Tư liệu công khai về cuộc đời riêng, đơn vị và nơi hy sinh của hai liệt sĩ Trần Đình Kỹ, Trần Đình Khương hiện còn hạn chế. Vì vậy, không thể dựng lại đầy đủ hành trình của từng người trên chiến trường.

Họ là những người con từng sống trong căn nhà ở Hiền Lương, từng được Mẹ chăm sóc, từng có những ngày tháng bình dị bên gia đình trước khi lên đường.

Có thể Mẹ vẫn nhớ những năm tháng họ còn nhỏ, những công việc họ từng làm bên gia đình, những lần trở về ngắn ngủi hoặc khoảnh khắc Mẹ tiễn con đi. Những ký ức ấy không xuất hiện trong các bản thống kê, nhưng lại là phần sâu lặng nhất trong câu chuyện về một người mẹ mất con.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày hai liệt sĩ hy sinh. Mẹ đã già đi, quê hương đã đổi thay, nhưng tên của Kỹ và Khương vẫn ở lại bên Mẹ. Hai người con không trở về, song sự hiện diện của họ vẫn được gìn giữ qua lời kể, qua những lần thăm hỏi và qua sự khắc nhớ của cộng đồng.

•Người mẹ và những người con nằm lại

Câu chuyện về Mẹ Vũ Thị Xuân bắt đầu từ một mái nhà ở Hiền Lương, nơi một người mẹ đã tiễn hai con trai lên đường. Chiến tranh đã giữ Trần Đình Kỹ và Trần Đình Khương lại nơi xa, còn Mẹ trở về với những ngày chờ đợi, với khoảng trống trong căn nhà và ký ức không thể phai mờ.

Đến hôm nay, khi tuổi đã cao, Mẹ vẫn là người giữ lại câu chuyện về hai người con đã nằm xuống vì Tổ quốc. Những cuộc thăm hỏi dành cho Mẹ cũng là dịp để tên của hai liệt sĩ được nhắc lại, bởi tri ân người mẹ không thể tách rời việc ghi nhớ công lao của những người con đã hy sinh.

Ở Hiền Lương, câu chuyện ấy vẫn được gọi bằng ba cái tên: Vũ Thị Xuân, Trần Đình Kỹ và Trần Đình Khương.

Mẹ đã mất hai người con, nhưng ký ức về họ vẫn còn ở lại trong căn nhà, trong quê hương và trong sự chăm sóc của những người hôm nay. Với thế hệ sau, nhớ về Mẹ cũng là nhớ về Kỹ và Khương – những người đã không trở về sau chiến tranh.

Đó là cách để những hi sinh từng diễn ra trong những năm tháng khốc liệt không bị phai mờ bởi thời gian,để mỗi ngày bình yên hôm nay được nhìn nhận bằng lòng biết ơn đối với những người đã nằm lại vì Tổ quốc.