Nước mắt Mẹ rơi, đôi mắt Mẹ hóa mù vì nhớ con

BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG ĐÀO THỊ TAM

Sinh năm: 1905 Quê quán: Bình Định

Trú quán: Phủ Hà, Tp. Phan Rang - Tháp Chàm

Có con độc nhất liệt sĩ: Nguyễn Văn Hủy

Một ngày nắng tháng năm, gặp người cán bộ chính sách ở trụ sở UBND phường Phủ Hà chúng tôi mới biết được tấm lòng cao cả và những ngày tháng đơn độc của cuộc đời Mẹ Đào Thị Tam. Thắp nén nhang lên bàn thờ để Mẹ được ấm lòng nơi chín suối, chúng tôi xin được phép bắt đầu câu chuyện.

Mẹ sinh ra ở Hoài Nhơn, Bình Định vào năm 1905. Lớn lên, Mẹ kết duyên với anh trai làng tỉnh Quảng Ngãi rồi sinh hạ người con trai – anh Nguyễn Văn Hủy. Đó là vào những ngày chiến tranh loạn lạc. Sau trận càn của giặc, gia đình Mẹ tứ tán. Mẹ lạc chồng, con lạc cha. Hai mẹ con dắt díu nhau tha phương và đến dừng chân tại đất Phan Rang. Tưởng rằng cảnh điêu tàn trước sự đô hộ của thực dân Pháp không còn. Nhưng Mẹ đâu ngờ rằng, những bước chân tàn bạo của bọn chúng dày xéo lên khắp những thôn xóm, làng mạc ở nước ta. Như bao nhiêu người dân mất nước và sống cảnh cơ cực khác, lòng Mẹ tỏ rõ mối căm thù.

Rồi người con cũng lớn lên từ đôi bàn tay giỏi giang lúc làm thuê, khi làm mướn của Mẹ. Ngày ngày Mẹ răn dạy để con không sa chân vào cạm bẫy của giặc. Được Mẹ chỉ bảo, lại được người của tổ chức cách mạng giác ngộ, người con trai của Mẹ xin tham gia hoạt động kháng chiến. Dằn vặt mãi vì anh là người thân duy nhất, nhưng rồi Mẹ cũng bằng lòng. Tổ chức nhận anh vào làm đội viên du kích. Hoàn thành nhiệm vụ, người đội viên du kích ấy còn lập thêm nhiều chiến công. Tổ chức tin tưởng và giao cho anh nhiệm vụ mới. Biết giặc thường tập trung ở Cầu Chuối (Đô Vinh), anh bí mật mang theo lựu đạn trong lúc đi chăn bò. Anh lân la kế chuyện, dẫn dụ bọn giặc quây quần lại. Khi thời khắc cần phải hành động đến gần thì bất ngờ anh bị phát hiện. Bọn giặc chĩa súng và nhả đạn. Thế là người đội viên du kích Nguyễn Văn Hủy đã anh dũng hy sinh khi bước vào tuổi thanh xuân của đời mình.

Trước cái chết của con, Mẹ Tam đau đớn quặn lòng. Thế là người con trai độc nhất của Mẹ, người thân cuối cùng của Mẹ vĩnh biệt ra đi. Thương nhớ con, Mẹ khóc suốt ngày này qua ngày khác. Đôi mắt Mẹ mù từ đó.

Mấy chục năm sau, đất nước hoàn toàn giải phóng, Mẹ vẫn một mình sống đơn độc trong căn nhà nhỏ ở phường Phủ Hà, Tp. Phan Rang-Tháp Chàm và gặp được người cán bộ phụ nữ phường. Vì cũng có chồng từng đi tập kết, cũng từng nuôi giấu con mình hoạt động, người cán bộ ấy đã có sự linh cảm lạ lùng về một vật nhỏ (huân chương) và tấm hình, tờ giấy (bằng Tổ quốc ghi công) mà Mẹ luôn giữ kề bên. Với tất cả lòng trân trọng, dì đã báo cáo với chính quyền. Mấy năm sau, địa phương đã vận động xây dựng nhà tình nghĩa và đề nghị Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho Mẹ. Nhưng khi mọi việc vẫn còn đang tiến hành thì Mẹ đã đi vào cõi vĩnh hằng. Cúi đầu trước tấm lòng và đức hy sinh của Mẹ, những cán bộ của phường Phủ Hà – những người thân nhất còn lại của Mẹ - đã lập bàn thờ và đưa Mẹ về nơi an nghỉ cuối cùng