NƯỚC XA KHÔNG CỨU ĐƯỢC LỬA GẦN

Mùa đông năm 1951, vùng trung du phía Bắc chìm trong khói lửa. Quân Pháp liên tục mở những cuộc càn quét lớn nhằm phá tan căn cứ của bộ đội ta và triệt đường tiếp tế của dân quân du kích. Ở xã Đồng Mây, một vùng quê nằm lọt giữa đồi cọ và những con suối nhỏ, cuộc sống của người dân luôn bị đe dọa bởi tiếng đại bác từ đồn giặc vọng về mỗi chiều. Đồn Cây Sến nằm trên ngọn đồi cao nhất vùng. Từ đó, quân địch kiểm soát cả con đường độc đạo dẫn vào khu căn cứ. Chúng thường xuyên tổ chức đi lùng, bắt dân đi phu và cướp lương thực. Nhiều lần bộ đội địa phương muốn đánh chiếm đồn nhưng đều chưa thành công vì hỏa lực của địch quá mạnh. Một đêm cuối tháng Chạp, trong căn lán nhỏ giữa rừng, cuộc họp khẩn của đại đội trinh sát được tổ chức. Ánh đèn dầu leo lét soi lên những gương mặt đầy suy tư. Đại đội trưởng Lê Văn Thịnh trải tấm bản đồ lên mặt bàn tre, giọng trầm nhưng dứt khoát: — Địch vừa nhận thêm viện binh từ thị xã. Nếu để lâu, chúng sẽ mở thêm đồn mới. Ta phải đánh trước. Chính trị viên Hòa khẽ gật đầu: — Nhưng đánh thế nào? Đồn có hai lớp rào thép gai, bốn lô cốt và súng máy canh suốt đêm. Mọi người im lặng. Ngoài trời, gió rừng rít qua những tán cây nghe như tiếng hú dài. Một lúc sau, chiến sĩ trinh sát trẻ tên Phúc lên tiếng: — Thưa các anh, em phát hiện dưới chân đồi phía tây có con mương cạn nối vào gần kho đạn của địch. Ban ngày chúng ít để ý. Đại đội trưởng nhìn Phúc: — Cậu chắc chứ? — Chắc ạ. Em bò sát hàng rào ba đêm liền mới phát hiện ra. Cả lán bắt đầu xôn xao. Một kế hoạch dần hiện lên. Chính trị viên Hòa cười nhẹ: — Người xưa nói “nước xa không cứu được lửa gần”. Nếu chờ cấp trên đưa pháo lớn tới thì dân mình còn khổ dài. Ta phải tự tìm cách đánh. Thế là kế hoạch tập kích Đồn Cây Sến được lập ngay trong đêm ấy. Trong suốt một tuần, bộ đội và dân quân bí mật chuẩn bị. Ban ngày họ giả làm người đi rừng, tối đến lại đào công sự, cắt tre làm thang vượt rào. Các bà mẹ trong làng giấu gạo trong chum, tiếp tế từng nắm cơm cho bộ đội. Cụ Mão, một lão nông gần bảy mươi tuổi, còn tình nguyện dẫn đường qua bãi lau sậy. Cụ nói: — Đất này tôi thuộc từng gốc cây. Giặc đóng đây là dân không yên được. Đêm tấn công được chọn vào ngày trời tối nhất. Mưa phùn bay lất phất khiến con đường trơn như mỡ. Đúng nửa đêm, các mũi tiến công bắt đầu xuất phát. Phúc dẫn tổ trinh sát bò theo con mương cạn. Bùn đất lạnh ngắt bám đầy quần áo. Phía trên, ánh đèn pha từ đồn quét qua quét lại. Chỉ cần sơ sẩy một chút là cả đơn vị sẽ lộ. Khi còn cách hàng rào chừng mười mét, một tên lính gác bỗng bước tới. Mọi người nín thở. Tên lính đứng hút thuốc rất lâu rồi mới quay đi. Phúc khẽ lau mồ hôi trên trán, tiếp tục cắt lớp dây thép gai cuối cùng. Ở hướng đông, tổ nghi binh bất ngờ nổ súng. Tiếng hò xung phong vang dội khiến quân địch tưởng bộ đội đánh trực diện. Hỏa lực trong đồn lập tức dồn cả sang phía ấy. Ngay thời khắc đó, đại đội trưởng Thịnh ra lệnh: — Xung phong! Những chiến sĩ từ con mương lao lên như cơn lốc. Bộc phá nổ tung kho đạn phía sau đồn. Một cột lửa đỏ rực bốc cao giữa màn đêm. Quân Pháp hoảng loạn. Chúng không ngờ bộ đội lại xuất hiện từ phía tưởng như an toàn nhất. Tiếng súng, tiếng lựu đạn hòa lẫn tiếng hô “Tiến lên!” vang động cả quả đồi. Phúc cùng tổ trinh sát chiếm được lô cốt trung tâm sau cuộc giằng co dữ dội. Dù bị thương ở vai, anh vẫn tiếp tục chiến đấu. Gần sáng, lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên nóc đồn Cây Sến. Dân làng kéo tới trong niềm vui vỡ òa. Nhiều người xúc động khóc khi thấy đồn giặc từng gieo kinh hoàng nay chỉ còn là đống đổ nát. Nhưng chiến tranh chưa dừng lại. Một tháng sau, quân địch tổ chức phản kích để giành lại khu vực. Chúng đưa xe bọc thép và lính lê dương tiến sâu vào làng Đồng Mây. Lần này, bộ đội ta không cố giữ đồn mà chuyển sang kế hoạch phục kích. Trong căn hầm bí mật dưới gốc đa đầu làng, đại đội trưởng Thịnh nói với anh em: — Địch mạnh về hỏa lực. Ta phải đánh vào chỗ yếu của chúng. Không đối đầu trực diện. Một sa bàn bằng đất được dựng lên ngay dưới nền hầm. Những cành cây nhỏ tượng trưng cho bụi rậm, còn các viên sỏi là vị trí quân địch. Phúc chỉ vào khúc cua cạnh bờ suối: — Xe cơ giới muốn vào làng phải đi qua đây. Đường hẹp, lại có dốc. Nếu ta đánh đoạn này, xe trước cháy thì xe sau mắc kẹt. Kế hoạch được thông qua ngay lập tức. Dân quân trong làng âm thầm đào hố chông, giấu mìn dưới lớp bùn non. Các em nhỏ thì giả vờ chăn trâu để quan sát động tĩnh địch. Sáng hôm sau, đoàn xe quân Pháp tiến vào con đường ven suối. Chúng đi rất chậm vì trời vừa mưa lớn. Khi chiếc xe bọc thép đầu tiên lọt vào khúc cua, tiếng nổ long trời vang lên. Đất đá tung mù mịt. Chiếc xe đầu bốc cháy dữ dội, chắn ngang cả con đường. Ngay lập tức, bộ đội từ hai bên sườn đồi nổ súng như vũ bão. Quân địch hoảng loạn tìm chỗ ẩn nấp nhưng khắp nơi đều là hố chông và bãi mìn. Tiếng kèn xung phong vang dội khiến chúng càng rối loạn đội hình. Trận đánh chỉ kéo dài hơn một giờ nhưng đoàn quân càn quét buộc phải tháo chạy. Sau trận ấy, vùng Đồng Mây được giải phóng hoàn toàn. Đêm liên hoan chiến thắng, bên bếp lửa hồng giữa sân đình, cụ Mão nâng chén nước chè nóng nhìn những chiến sĩ trẻ rồi chậm rãi nói: — Các anh thắng không chỉ vì gan dạ, mà còn vì biết tính toán. Đánh giặc phải có lòng dân và có mưu kế. Đại đội trưởng Thịnh mỉm cười: — Chính dân mới là người làm nên chiến thắng. Ngoài kia, gió đêm thổi qua những lũy tre làng xào xạc. Tiếng cười của bộ đội hòa cùng tiếng hát của dân quân vang lên giữa bầu trời đầy sao. Chiến tranh vẫn còn kéo dài, nhưng sau những trận đánh ấy, ai cũng hiểu một điều: khi quê hương bị đe dọa, không thể ngồi chờ sự giúp đỡ từ nơi xa. Chính những con người trên mảnh đất ấy phải đứng lên, tự tìm cách bảo vệ làng xóm của mình. “Nước xa không cứu được lửa gần” — câu nói ấy trở thành ý chí của quân và dân Đồng Mây trong suốt những năm tháng kháng chiến gian khổ nhưng đầy kiêu hùng.