Nướng sắn

Ông cụ bóc vỏ đƣợc củ sắn nào lại đƣa cho Bác và chúng tôi hơ nhựa, rồi vùi xuống tro nóng để nƣớng. Nhìn Bác hơ củ sắn khô mà vẫn trắng, và khi vùi tro, sắn chín vàng rất đều, còn chúng tôi hơ củ nào cũng bị dính bụi củ ấy, ông cụ cƣời bảo: - Các đồng chí phải học cái ké bộ đội này! Trông cầm củ sắn là biết ngƣời có quen núi hay không đấy! Đang ăn, chợt ông cụ hỏi một câu rất đột ngột: - Ké bộ đội à, thấy ngƣời ở núi Hồng qua đây, nó kể chuyện cụ Hồ, nghe họ nói thì cụ Hồ tốt lắm, giỏi lắm vớ! Có thật Cụ Hồ nhƣ vậy không? Chúng tôi phải cố giữ vẻ mặt tự nhiên cho khỏi lộ. Bác vẫn nghe một cách chăm chú và trả lời: - Tôi cũng nghe nói, chắc là có. Ông cụ vẻ hả hê sung sƣớng, mắt sáng lên, tay đập vào vai Bác mà nói: - Con tôi nó viết thƣ về, nó cũng bảo thế! Nhiều cái tôi còn tin còn nhiều cái tôi chƣa tin! Bác hỏi: - Cụ chƣa tin điều gì? Ông cụ nuốt một miếng sắn, chiêu một ngụm nƣớc chè rồi thẳng lƣng, cất tiếng nói sang sảng rất cởi mở. - Nói Cụ Hồ dạy dân phải đánh Nhật, đuổi Tây dân mới khỏi khổ, cái này tôi tin đấy! Nói Cụ Hồ bảo phải đoàn kết Kinh, Thổ, Mán, Mèo, Nùng lại mới đánh đƣợc Tây, đánh đƣợc cái tụi quan của nó, cái này tôi cũng tin đấy! Nói Cụ Hồ bảo phải làm ra nhiều gạo, nhiều ngô, sắn giúp bộ đội đánh Tây, tôi cũng tin đấy! Còn nói Cụ Hồ đi nhiều nƣớc lắm – ông cụ ấy khoanh tay tròn trƣớc mặt ra hiệu là nhiều, nhiều lắm, rồi tiếp – Tôi già thế này mà ra đến Bắc Kạn, về Thái Nguyên thôi! Con tôi nó giỏi hơn, nó đi theo bộ đội đi Nam tiến. Nam tiến xa hơn, nhƣng cũng chỉ trong nƣớc ta thôi! Thế Cụ Hồ là ngƣời, sao đi đƣợc nhiều thế? Cái này không tin đâu, ngƣời mình sao tài thế? Nghe ông cụ nói, chúng tôi cố giữ nét mặt bình thản, nhƣng cũng không nhịn đƣợc cƣời. May ông cụ vui chuyện, cƣời nói sang sảng, nên cũng tƣởng chúng tôi vui chuyện hƣởng ứng mà thôi. Bác cũng cừi vui vẻ và giải thích cho ông cụ hiểu thêm: - Cụ Hồ cũng là ngƣời bình thƣờng thôi, nhƣng đi nhiều nơi, học đƣợc nhiều cái hay ở mỗi nơi một ít, rồi đƣợc nhân dân trong nƣớc góp vào mỗi ngƣời một ý, lại cùng nhân dân thực hiện ý ấy, nên câu nói Cụ Hồ mới đúng và việc đánh giặc cứu nƣớc, sản xuất, học tập mới thắng lợi đƣợc. Cụ với tôi già thế này có thấy ia là ngƣời trên trời rơi xuống đâu. Nghe Bác nói, ông cụ gật gù khen phải. Lúc ấy có đồng chí đi với tôi, ngồi hơi nghiêng trƣớc ánh lửa. Cụ già chợt nhìn thẳng vào hai mắt đồng chí ấy, thấy nổi lên hai đốm lửa trông nhƣ hai con ngƣơi, ông cụ reo lên: - Ái dà, thấy rồi, biết rồi! Mắt Cụ Hồ là thế này đây! Tôi giật mình, tƣởng là ông cụ nhận ra Bác, nhƣng nghe cụ giải thích, chúng tôi mới hiểu. Còn ông cụ tỏ vẻ sung sƣớng, lẩm bẩm trong miệng: - Cụ Hồ là có thật rồi! Bây giờ thì tôi tin cả rồi! Ông cụ gật gù nói tiếp: - Nó đánh mình, nó giết mình, mình không đánh lại nó thì mình cũng chết. Đánh thì hả cái lòng mình chứ! Thấy thằng Tây có cái máy bay, cái súng lớn mà mình không có, nên lúc đầu cũng thấy sợ! Nhƣng bây giờ biết có Cụ Hồ thật rồi, thì tin lắm! Nhất định mình thắng thôi! Nói tới đây ông cụ bỗng im lặng, đăm đăm nhìn vào Bác và bảo: - Cái mắt ké bộ đội này, cũng giống mắt Cụ Hồ, ké là ngƣời nhà Cụ Hồ phải không? Bác và chúng tôi gật đầu cƣời vui vẻ. Ông cụ cũng cƣời, tự mình trả lời: - Các đồng chí là bộ đội Cụ Hồ, thì là ngƣời nhà Cụ Hồ hẳn rồi, với lại con tôi cũng là bộ đội Cụ Hồ. Tôi cũng là ngƣời nhà Cụ Hồ. Rồi ông cụ hỏi: “Bộ đội có ảnh Cụ Hồ không cho tôi xin một cái?”