Nút thắt sinh tử của quân ngụy

Ông Lương Văn Khuyến, sinh năm 1955, người trực tiếp đi qua những ngày lửa đạn quyết định vận mệnh chiến trường Tây Nguyên mùa Xuân 1975, một trong những năm cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng ký ức về những ngày hành quân, chiến đấu qua Buôn Ma Thuột, Cheo Reo – Phú Bổn vẫn còn nguyên vẹn trong lời kể của ông.

“Tôi nhập ngũ tháng 8 năm 1973. Lúc ấy chưa có hòa bình đâu, chiến tranh vẫn còn khốc liệt lắm”, ông Khuyến chậm rãi nhớ lại. Ngày rời quê, ông Khuyến cùng đơn vị bước vào hành trình gian khổ theo đường Trường Sơn – tuyến vận tải chiến lược huyết mạch của cuộc kháng chiến chống Mỹ, đi xuyên rừng núi, hiểm trở và đầy bom đạn. Đó không chỉ là con đường tiếp tế, mà còn là con đường của sinh tử, nơi mỗi bước chân người lính đều phải đánh đổi bằng mồ hôi, máu và ý chí sắt đá. Con đường ấy, với người lính trẻ, vừa là thử thách, vừa là lời thề bước vào cuộc chiến không có lối lùi.

Từ Trường Sơn, đơn vị ông vượt sang đất Lào, rồi tiếp tục cơ động qua Campuchia, tiến vào địa bàn Tây Nguyên, thuộc khu vực Kon Tum. “Hồi đó vùng này chưa giải phóng, quân ngụy còn nhiều lắm. Chúng còn hai lần lấn chiếm sang địa bàn của mình”, ông kể. Những ngày đầu nơi rừng núi Tây Nguyên là chuỗi thời gian căng thẳng, luôn trong tư thế sẵn sàng chiến đấu.

Đầu tháng 3 năm 1975, chiến sự bước vào giai đoạn quyết liệt. “Trước ngày tổng tiến công, mùng 9, đơn vị tôi được lệnh cắt đường 14. Một trung đội địch chốt ở đó, mình phải đánh thẳng vào để mở đường.” Trận đánh diễn ra nhanh, gọn nhưng vô cùng ác liệt, bởi đây là tuyến giao thông huyết mạch nối các cứ điểm lớn của địch ở Tây Nguyên. Có thể nói Đường 14 là mắt xích chiến lược mở đầu cho chuỗi sụp đổ

Sáng mùng 10, sau khi hoàn thành nhiệm vụ cắt đường, đơn vị ông Khuyến tiếp tục tiến công vào Buôn Ma Thuột – trận then chốt mở màn cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 ở Tây Nguyên. Chiến thắng Buôn Ma Thuột đã làm sụp đổ toàn bộ hệ thống phòng thủ chiến lược của địch ở Tây Nguyên, buộc chúng phải rút chạy trong hoảng loạn.. “Đánh xong Buôn Ma Thuột, địch rối loạn hẳn. Nhưng chúng vẫn còn tập trung lực lượng lớn dọc đường 14 để rút chạy”, ông nhớ lại.

Không cho địch kịp củng cố, đơn vị ông tiếp tục bám trụ, đánh vào một tiểu đoàn ngụy đang tập kết ăn quân trên tuyến đường này. Sau đó, theo mệnh lệnh, bộ đội ta hành quân dọc đường 14, rồi rẽ sang đường 7, tiến về Cheo Reo – Phú Bổn.

“Trận Cheo Reo – Phú Bổn đông lắm. Gần như toàn bộ quân ngụy ở Tây Nguyên dồn cả về đây để rút chạy.” Ông Khuyến nhấn mạnh đây là một trong những trận đánh ác liệt nhất mà ông từng trải qua. Trong tình thế hỗn loạn, quân địch huy động cả xe tăng, xe cơ giới, lẫn dân thường đi kèm đoàn rút lui.

Bước ngoặt của trận đánh đến khi bộ đội ta kịp thời cắt cầu. “Cái cầu bị cắt, thế là chúng ùn ứ lại. Xe tăng, xe quân sự, dân thường dồn dài đến năm cây số bên kia cầu, tắc cứng, không tiến không lùi được.” Chính sự ùn tắc ấy đã khiến đội hình rút chạy của địch rơi vào thế bị động, tạo điều kiện để quân ta tiến công, tiêu diệt và làm tan rã hoàn toàn cánh quân lớn này. Cheo Reo – Phú Bổn là nơi quân ngụy dồn về và tự chôn mình

Sau chiến thắng Cheo Reo – Phú Bổn, đơn vị ông Khuyến tiếp tục truy kích, tiến công về phía duyên hải miền Trung, đánh sang Tuy Hòa, góp phần mở rộng vùng giải phóng, tạo đà cho thắng lợi hoàn toàn của chiến dịch.

Giờ đây, khi nhắc lại Cheo Reo – Phú Bổn, ông Khuyến không nói nhiều về chiến công của riêng mình. Ông nhắc nhiều hơn đến đồng đội, đến những ngày đói rét, hành quân liên miên, và những người đã nằm lại trên các cung đường Tây Nguyên.

Những lời kể mộc mạc ấy chính là tư liệu sống, giúp thế hệ hôm nay hiểu rằng: thắng lợi của mùa Xuân 1975 không chỉ đến từ những trận đánh lớn được ghi trong sách sử, mà còn được làm nên từ những trận chặn đánh sinh tử như Cheo Reo – Phú Bổn – nơi ý chí, trí tuệ và sự hy sinh của người lính đã quyết định vận mệnh cả một chiến trường.