“O du kích nhỏ” bên bờ sông Gianh

Trong những năm chiến tranh chống Mỹ ác liệt, vùng đất Quảng Bình được xem là tuyến lửa của miền Bắc. Máy bay Mỹ thường xuyên đánh phá cầu đường, bến phà và các tuyến giao thông nhằm cắt đứt con đường chi viện cho miền Nam. Nhưng chính trên mảnh đất khói lửa ấy đã xuất hiện nhiều tấm gương dũng cảm của lực lượng dân quân địa phương. Ở một làng nhỏ gần Sông Gianh, có cô gái trẻ tên Nguyễn Thị Lý, người dân trong vùng thường gọi thân mật là “o Lý du kích”. Khi chiến tranh lan đến quê hương, Lý mới tròn 18 tuổi nhưng đã xung phong tham gia lực lượng dân quân tự vệ của xã. Nhiệm vụ của tổ du kích nơi Lý tham gia là bảo vệ các tuyến đường và bến vượt sông, đồng thời quan sát, báo động khi máy bay địch xuất hiện. Những đêm tối không trăng, Lý cùng đồng đội ngồi trên các chòi quan sát dựng tạm bằng tre, lắng nghe từng tiếng động trên bầu trời. Một buổi trưa năm 1967, khi đang trực chiến gần bờ sông, Lý phát hiện máy bay Mỹ bay thấp chuẩn bị ném bom xuống bến phà. Không chần chừ, cô nhanh chóng báo động cho người dân và bộ đội đang làm nhiệm vụ gần đó. Sau đó, cùng tổ du kích, cô sử dụng súng máy phòng không để bắn trả. Dù chỉ là lực lượng dân quân với trang bị đơn giản, nhưng nhờ sự bình tĩnh và phối hợp chặt chẽ, tổ du kích đã buộc chiếc máy bay địch phải bay cao và rời khỏi khu vực. Bến phà và đoàn xe vận tải nhờ vậy tránh được một trận ném bom nguy hiểm. Sau trận đó, Lý trở thành một trong những dân quân tiêu biểu của xã. Cô tiếp tục tham gia nhiều nhiệm vụ như dẫn đường cho bộ đội, vận chuyển đạn dược và cứu giúp người dân trong những trận bom. Chiến tranh kết thúc, Lý trở về cuộc sống đời thường, tiếp tục làm ruộng và chăm sóc gia đình như bao người phụ nữ miền quê khác. Nhưng đối với người dân trong làng, hình ảnh “o du kích nhỏ” từng đứng bên bờ sông Gianh, tay cầm súng bảo vệ quê hương giữa bom đạn vẫn là một ký ức không thể nào quên. Câu chuyện của Nguyễn Thị Lý là hình ảnh tiêu biểu của hàng nghìn nữ dân quân miền Trung thời chiến – những con người bình dị nhưng đã góp phần giữ vững hậu phương trong những năm tháng “hoa lửa” của lịch sử dân tộc.